Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Измирге жақын арал
the island near İzmir
Бююкада (Πρίγκηπος немесе Πρίγκιπος, Prinkipos немесе Prinkipo), түрік тілінде "Үлкен арал" деген мағынаны білдіреді, Мрамор теңізіндегі ханзадалар аралдарының ең ірісі, Стамбулға жақын орналасқан. Ол Түркияның Стамбул провинциясының Адалар (Аралдар) ауданындағы Маден және Низам шағын аудандарынан құралған. 20 ғасырдың бірінші жартысында арал, Истанбулдың жазғы ыстығынан қашуға тырысқан бай гректер, еврейлер және армяндар үшін танымал болды. Императрица Эйрене бұл мүмкіндікті кеңейтті, ал көп ұзамай Византия императорлары Ирена, Евфросина, Теофано, Зоя және Анна Далассена үшін жер аудару орнына айналды.
Büyükada (Πρίγκηπος or Πρίγκιπος, rendered Prinkipos or Prinkipo), meaning "Big Island" in Turkish, is the largest of the Princes' Islands in the Sea of Marmara, near Istanbul, with an area of about It is made up of the Maden and Nizam neighbourhoods in the Adalar (Islands) district of Istanbul Province, Turkey. During the first half of the 20th century, the island was popular with prosperous Greeks, Jews and Armenians as a refuge from the summer heat of Istanbul. This was expanded by Empress Eirene and soon began to serve as a place of exile for the Byzantine empresses Irene, Euphrosyne, Theophano, Zoe and Anna Dalassena.
Кейінгі тарих
Принкипо Осман империясының Византиядан тартып алған соңғы аймақтарының бірі болды. Содан кейін ол 1846 жылға дейін тыныш, шалқары жер болып қалды, сол жылы алғашқы паром қызметі оны материктік Константинополь/Стамбулдан оңай жететін жерге айналдырды, осыдан кейін ол бай қала тұрғындары үшін танымал жазғы демалыс орнына айналды. Көптеген грек тұрғындары 1923 жылғы халық алмасу кезінде немесе 1955 жылғы қырғыннан және 1966 жылғы жер аудару бұйрығынан кейін кетіп қалды. Көптеген армян халқы 1924 жылы қуылды. Аралда қазірге дейін аздаған еврейлер ғана тұрады. Бұрын аралда, қазір Маден (Кен) деп аталатын аймақта темір кенін өндіру жүргізілген. Принц аралдарына халықаралық туризм салыстырмалы түрде баяу дамыды, бірақ 2015 жылға қарай ол басты экономикалық факторға айналды.
Prinkipo was one of the last places that the Ottomans managed to seize from the Byzantine. It then settled down as a sleepy backwater until 1846 when the first ferry service made it easily accessible from mainland Constantinople/Istanbul whereupon it became an increasingly popular summer retreat for wealthier city residents. Most of its Greek residents left in the population exchange of 1923 or after the pogrom of 1955 and the expulsion order of 1966. Many of the Armenians were driven out in 1924. Just a few Jews still live on the island. At one time iron mining took place on the island in the area now called Maden (Mine). International tourism to the Princes' Islands was relatively slow to take off but by 2015 was becoming the dominant economic factor.
Аралдағы көлік
2020 жылға дейін Бююкадада (сондай-ақ басқа да княздер аралдарында) жалғыз көлік құралы атпен жүретін фаэтон болды. Бірақ аралда туризмнің өркендеуі оны үнемі тұрақсыз ете бастады және жануарлар құқығын қорғаушылардың талабымен жылқыларды электрлік көліктерге ауыстыру туралы шешім қабылданды, осылайша Түркияда аралдарды ерекшелендіріп келген дәстүр аяқталды.
Until 2020 the only transportation on Büyükada (as on the other inhabited Princes' islands) had been horse drawn phaetons (fayton). However, the explosion of tourism on the island had made this increasingly unsustainable and, under pressure from animal rights activists, the decision was made to replace the horses with electric vehicles, bringing to an end a tradition that had made the islands unique in Turkey.
Қызықты орындар
Бююкададағы туристер үшін ең маңызды тартымдылық – Юцептепедегі грек православие шіркеуі, Агиос Георгиос Кудонас (Қоңыраулы Георгий), шамамен 10-шы ғасырда негірленген, бірақ қазіргі күйіндегі ғимараттар 18-19-шы ғасырлардың ортасына жатады. Шіркеудің аты 17-шы ғасырдың басындағы аңызды еске түсіреді: соған сәйкес, қойшы бала өрісте бағып жүргенде жер астынан қоңыраудың дыбысын естіп, қазғанда 1204 жылы төртінші крест жорығынан қорғау үшін жасырылған Агиос Георгийдің иконасын тапқан. Иконаның көшірмесі шіркеуде қарастырылуы мүмкін, ал түпнұсқасы қазір Фенердегі Патриархат шіркеуінде сақталады. Қазіргі монастырь үш деңгейде орналасқан жартылай ондаған ғимараттардан тұрады және әр сәуір айында жыл сайынғы қажылық сапардың орталығы болып табылады. Бұрын стандартты фаэтон турлары келушілерді монастырьға дейін жететін тасты жолдың басына жеткізетін, бірақ 2020 жылдан бастап олар тоқтатылды. Монастырьдан Стамбулдың материктік бөлігіне ашылатын панорамалық көрініс – бұл сапарға барудың өзіндік себебі. Иса Тепесінің басында Сотирос Христуға (Құтқарушы Мәсіхке) арналған тағы бір, азырақ танымал грек православие шіркеуі орналасқан. Ол да Византия дәуіріне дейін барады, бірақ қазіргі келушілер көретін көп бөлігі 19-шы ғасырдың ортасында салынған. Сондай-ақ, Иса Тепесінде аралдың мақтанышы болуға тиіс, бірақ қазіргі уақытта қирап бара жатқан үлкен грек православиелік жетімдер үйі (түрікше: Рум Етимханеси) орналасқан, ол Еуропадағы ең үлкен ағаш құрылыс және әлемдегі екінші үлкен құрылыс деп есептеледі. Бастапқыда казино ретінде жоспарланған, ол 1898 жылы француз компаниясы үшін салынды және Левант сәулетшісі Александр Валлаури жобалады. Сұлтан Абдулхамид II казино ретінде пайдалануға рұқсат бермегеннен кейін, ол Патриархатқа жетімдер үйі ретінде беру үшін сатып алынды, ол 1964 жылға дейін, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кулели әскери мектебі пайдаланғаннан басқа, осы мақсатта қызмет етті. 2010 жылы мемлекет ғимаратты Патриархатқа қайтарды, бірақ оны бұзылудан қорғау үшін ешқандай шара қабылданбады. 2021 жылы ғимаратты қалпына келтіру жоспарлары жарияланды. Қазіргі уақытта ол келушілерге жабық. Аралда бірнеше шіркеу бар, бірақ олар әрқашан келушілерге қолжетімді болмайды. Оларға Панагия (Құдіретті Мария) және Агиос Димитриос (Димитрийдің шіркеуі), Сан-Пацификоның францискан шіркеуі және Сурп Аствадзадзин Вераполиумның армян шіркеуі жатады. Бір синагога, Хесед Ле Аврам, әлі де аралда сақталған, бірақ ол тек жаз айларында ғана ашық. Хамидие мешіті 1893 жылы Абдул Хамид II үшін салынған. Аралда 19-шы ғасырдан қалған көптеген әдемі үйлер сақталған, әсіресе "әлемдегі ең әдемі көшелердің бірі" деп сипатталған Чанкая Кадеси бойында. Ең танымал үйлердің қатарында Кон Паша Кёшку, Йелкенцизаде Кёшку, Хакополо Кёшку, Фабиато Кёшку және Мицци Кёшку бар. 2010 жылы ашылған Принцтер аралдары мұражайы (түрікше: Adalar Muzesi) аралдың ғимараттарымен қатар оның халқының тарихын да баяндайды. 19-шы ғасырда аралда бірнеше танымал қонақүйлер болған. Ең жақсы сақталған – Splendid Palace Hotel (1911), ол әлі де екі күмбезімен су жағасында орналасқан, бұл күмбездер бұрын су резервуарларын жапқан. Әдемі паром терминалын армян сәулетшісі Мигран Азарян 1899 жылы Бірінші ұлттық сәулет стилінде жобалап, 1915 жылы пайдалануға берді. Бұрын мұнда аралдың кинотеатры орналасқан. Аралдың ішкі бөлігінде 1923 жылы, яғни Түркия Республикасының құрылған жылы салынған сағат мұнарасы орналасқан. Оның жанында Файтон Майданы орналасқан, ол 2020 жылға дейін фаэтон мен аттарымен толған, келушілерді аралға саяхаттауға дайын тұрған.
By far the most important attraction for tourists on Büyükada is the Greek Orthodox monastery of Hagios Georgios Koudonas (St George of the Bells) on Yüceptepe, which was probably founded in the 10th century although what remains on the site now dates from the mid 18th to 19th centuries. The monastery's name recalls an early 17th century legend according to which a shepherd boy watching his flocks heard the sound of bells coming from underground, dug down into the earth and uncovered an icon of St George that had been buried to protect it from the Fourth Crusaders in 1204. A copy of the icon can be seen in the monastery church although the original is now in the Ptriarchate church in Fener. The monastery now consists of half a dozen buildings spread across three levels and is he focus of an annual pilgrimage every April. Traditionally standard phaeton tours used to bring visitors to the foot of the rocky path leading up to the monastery but these ceased to operate in 2020. The panoramic view back to mainland Istanbul from the monastery is reason enough for a visit. A second, less frequently visited Greek Orthodox monastery dedicated to Sotiros Christou. (Christ the Saviour) stands on the top of İsa Tepesi. Although it, too, dates back to Byzantine times, most of what a modern visitor sees is work of the mid 19th century. Also on İsa Tepesi is what should be the pride and joy of the island but is instead on its very last legs, the huge Greek Orthodox Orphanage (Turkish: Rum Yetimhanesi) believed to be the largest wooden construction in Europe and the second largest in the world. Originally intended to be a casino, it was built for a French company in 1898 and was designed by the Levantine architect Alexander Vallaury. After Sultan Abdülhamid II refused to allow its use as a casino, it was bought by a woman who donated it to the Patriarchate to serve as an orphanage which it did until 1964 except during the First World War when it was used by the Kuleli Military School. The building was given back to the Patriarchate by the state in 2010 but nothing was done to protect it from decay. In 2021 plans to restore the building were finally announced. In the meantime it is off limits to visitors. There are several churches on the island although they are not always accessible to visitors. These are the Greek Orthodox Churches of the Panagia (Virgin Mary) and Hagios Demetrios (St Dimitri), the Franciscan Church of San Pacifico and the Armenian Church of Surp Astvadzadzin Verapolium. One synagogue, Hesed Le Avram, still survives on the island although it is only open in the summer. The Hamidiye Mosque was built for Abdul Hamid II in 1893. The island is still home to many beautiful 19th century mansions especially along Çankaya Caddesi, which has been described as "one of the most beautiful streets in the world". Among the best known mansions are the Con Pasa Köşkü, the Yelkencizade Köşkü, the Hacopolo Köşkü, the Fabiato Köşkü and the Mizzi Köşkü. Opened in 2010, the Museum of the Princes' Islands (Turkish: Adalar Muzesi) tells the story of the islands' people as much as of its buildings. In the 19th century the island had several well known hotels. The most conspicuous survivor is the Splendid Palace Hotel (1911) which still lords it over the waterfront with its two domes which once covered water cisterns. The pretty ferry terminal was designed by Armenian architect Mihran Azaryan in First National Architectural style in 1899 and started service in 1915. It once housed the island's cinema. Not far inland is a clock tower erected in 1923, the year of the founding of the Turkish Republic. Beside it is Fayton Meydanı which was, until 2020, filled with phaetons and their horses waiting to take visitors on a tour of the island.
Георгий күніне арналған қажылық
Жыл сайын Георгий күні (23 сәуір) аралға саяхатшылар Юцетептегі Агиос Георгиос Куданас монастырына қажылық жасау үшін келеді. Христиандар мен мұсылмандардың екеуі де монастырға дейінгі жол бойына жіп орау сияқты ежелгі дәстүрлерге қатысады. Бұл күн Түркияның Балалар және Ұлттық Егемендік күнімен (кейде Пасха туризмінің кезеңімен) сәйкес келетіндіктен, жиналған адамдардың саны көп болуы мүмкін.
Every year on St George's Day (23 April) visitors flock to the island to take part in a pilgrimage to the monastery of Hagios Georgios Koudanas on Yücetepe. Both Christians and Muslims take part in arcane rituals such as winding thread all the way along the path leading to the monastery. Since the date coincides with Turkey's Children and National Sovereignty Day public holiday (and sometimes with the Easter tourism period) the crowds attending can be enormous.