Кіріспе

Джулия Эвелина Смит Паркердің аудармасы әйел адам жасаған алғашқы толық ағылшын тіліндегі Киелі кітап аудармасы болып саналады. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, ол әлі күнге дейін ешкімнің көмегінсіз толық Киелі кітапты аударған жалғыз әйел. Киелі кітап "The Holy Bible: Containing the Old and New Testaments; Translated Literally from the Original Tongues" ("Киелі кітап: Ескі және Жаңа Келісімді қамтиды; түпнұсқа тілдерінен сөзбе-сөз аударылған") деп аталып, 1876 жылы жарық көрді.

Аудармашы

Джулия Э. Смит (1792–1886), Коннектикут штатының Гластонбери қаласында тұрған, латын, грек және еврей тілдерін жетік білген. Оның әкесі заңгер болғанға дейін конгрегационалист пасторы болған. Киелі кітапты түпнұсқа тілдерінде оқығаннан кейін, ол өзінің жеке аудармасын жасауға кірісті, оны бірнеше нұсқадан кейін 1855 жылы аяқтады. Бұл жұмыс қатаң сөзбе-сөз аударма болып табылады, грек немесе еврей сөзін мүмкіндігінше әрқашан бірдей сөзбен аударуға тырысады. Смит осы жұмысты сегіз жыл ішінде (1847–1855) өз күшімен орындады. Ол бұл іске ешқандай көмек іздемеді, тіпті: «Бұл туралы меннен артық білетін адам жоқ деп ойламаймын» деп жазды. Смит мүмкіндігінше дәл аударуға ұмтылды, бұл Уильям Миллердің Киелі кітап мәтіндеріне негізделген деп мәлімдеген, сәтсіз аяқталған әлем соңының болжамының әсерінен туындады. Смит бұл сәтсіздіктің себебін Киелі кітаптың түпнұсқа тілдерінен алшақтау деп санайды және одан жақсы аударма жасауға кірісті.

Жарияланым

Смит 1847 жылы аудармасын бастап, 1855 жылы аяқтады. 1876 жылы, 84 жасқа келгенде, жұмысын аяқтағаннан кейін 21 жыл өткен соң, ол басылып шығуға ұсыныс жасады. Басылым шығыны (4000 доллар) Джулия мен оның қарындасы Эбби Смиттен жеке қаржыландырылды. Басылған 1000 данасы әрқайсынан 2,50 долларға сатылды, бірақ 1884 жылы өткізілген үй шаруасы аукционында қалған 50 данасы сатылды.

Маңыздылық

Бұл аударма 1881–1894 жылдары қайта қаралып басылған нұсқа жарыққа шыққанға дейін ағылшын тіліндегі оқырмандарға түпнұсқа тілдерден жасалған аз ғана заманауи аудармалардың бірі болды. Осы себепті, ол өзінің дәуірі үшін құнды Киелі кітап саналады. Джулия Смит жасаған аударманың тарихында аудармашы әйел болғандықтан тыйым салынған болуы мүмкін, және ол қазірге дейін сирек кездесетін аударма болып табылады.