Норвегиядағы Фагернес әуежайы

Кіріспе

Норвегияның Норд Аурдал муниципалитетіндегі әуежай

Фагенес әуежайы, Лейрин (Fagernes lufthavn, Leirin;) – Норвегияның Иннланд графтығының Норд Аурдал муниципалитетіне қарасты Фагенес қаласында орналасқан жалпы авиациялық әуежай. Бұл әуежай жолаушылар рейстері үшін пайдаланылып, Ослодан Фагенес және төңіректегі Валдрес, Халлингдал және Гудбранддал аңғарларына қызмет көрсеткен. 1987 жылы ашылған бұл әуежай мемлекеттік «Авинор» компаниясына тиесілі және басқарылады. Әуежай теңіз деңгейінен жоғары орналасқан және ұшу-қону жолағына ие. Фагенес – Осло арасындағы жол жүру уақыты шамамен 2,5 сағатқа созылатындықтан, Ослоға ұшу көптеген жолаушылар үшін тартымды болған жоқ; көпшілік Осло бағытын транзиттік рейстер үшін пайдаланған. Сондай-ақ, ол басқа бағыттар үшін де қолданылған. 1987 жылғы жағдаймен салыстырғанда жол да жақсарған. Әуежай бастапқыда дәстүрлі аймақтық әуежай ретінде жоспарланған, бірақ құрылысы кезінде ірі реактивтік ұшақтарды қабылдау үшін қайта жобаланды. Алғашқыда алты жергілікті муниципалитетке тиесілі болған әуежай 1996 жылы мемлекеттік меншікке алынды. Norsk Air 1987 жылы рейстерді бастады, бірақ келесі жылы тоқтатты. Coast Air 1990 жылы мемлекеттік субсидиямен қызмет көрсетуді бастады және 1996 жылы Teddy Air келісімшартты жеңгенге дейін жалғастырды. 2000 жылдан бастап әуежай Guard Air компаниясымен қызмет көрсетті, бірақ 2001 жылы банкротқа ұшырағаннан кейін, қызметтерді алты айға Widerøe компаниясы, содан кейін Arctic Air бір жылдық келісімшарт бойынша қабылдады. Coast Air 2003 жылдан 2008 жылға дейін, банкротқа ұшырағанға дейін қызмет көрсетуді қайта жаңғыртты. Air Norway бір жыл бойы қызметтерді жүргізді, ал 2009 жылы DOT LT компаниясы оны өз иелігіне алды.

Мекемелер

Фагернес халықаралық әуежайы болған, онда көші-қон және кедендік бақылау пункттері, кафетерий, салықсыз сауда дүкені және бірнеше көлік жалға алу орындары бар терминал ғимараты орналасқан. Тұрақ тегін, және Ослоға барлық рейс кестесімен сәйкес келетін Фагернес қаласының орталығына шаттл қызметі болған. Әуежай сенбі күндері жабылатын. Асфальт төселген ұшу-қону жолағы...

Тарих

1975 жылы Фагернес әуежайының құрылысы жоспарланды, ал 1984 жылы Парламент оны Рёрвик, Мосьёен және Фурде әуежайы (Бригленд) сияқты тағы үш өңірлік әуежаймен бірге мақұлдады. Құрылыс 1985 жылы басталды, бірақ 1986 жылы жергілікті билік чартерлік рейстерді қабылдау үшін ұзын ұшу-қону жолағын салуға шешім қабылдағанда жоспар өзгертілді. Жақын орналасқан Гейло әуежайы, Дагали, екі сағаттық сапар қашықтығында, ұқсас шешім қабылдады және өзінің ұшу-қону жолағын кеңейту процесінде болды. Әуежай 1987 жылғы 31 қазанда ашылды. Мемлекет әуежайдың бастапқы нұсқасына жұмсалған 29,3 миллион NOK инвестицияның 60 пайызын төледі, ал қалғаны муниципалитеттер мен округтік гранттар есебінен қаржыландырылды. Ұзын ұшу-қону жолағын салудың қосымша құны 59 миллион NOK деп бағаланды, ол несиелер мен муниципалитеттерден алынған гранттар, сондай-ақ Dansk Folkeferie компаниясының 10 миллион NOK инвестициясы арқылы қаржыландырылды. Әуежайдың иесі – Valdres Lufthavn A/S компаниясы, ол жетекші акционерлер ретінде алты муниципалитетке тиесілі жекешеленген акционерлік қоғам. Әуежай құрылғаннан кейін 1989 жылы Норвегия мемлекеттік теміржолының Валдерс тармағы жабылды. 1988 жылға қарай құрылыс құны 88 миллионнан 131 миллион NOK-қа дейін өсті. Муниципалитеттер шетелдік несиеге кепілдік берді және әуежайды пайдалану шығындарына қоса, жылына 3,5 миллион NOK мөлшерінде сыйақы төлеуге мәжбүр болды; бұл жағдайды жоспарлы рейстердің тоқтауы және күтілгеннен кем чартерлік трафик одан әрі ушықтырды. 1990 жылы әуежай компаниясы қайта қаржыландыруға мәжбүр болды, 85 миллион NOK-тың 61 миллионы қайта қаржыландырылды және міндеттемелер әуежай компаниясынан муниципалитеттер мен округтерге ауыстырылды. Алайда, 1991 жылға қарай жолаушылар саны 20 000-нан асып, оның үштен екі бөлігі чартерлік рейстерден құралды. 1996 жылғы 1 қаңтарда Фагернес әуежайы тағы 25 өңірлік әуежаймен бірге мемлекеттік меншікке алынып, Норвегия әуежайлар басқармасының (қазір Avinor) бақылауына берілді. 2003 жылы Дагалидегі Гейло әуежайы жабылғаннан кейін Фагернес чартерлік рейстердің өсуін бастан кешірді.

Plans for an airport at Fagernes were initiated in 1975, and approved by Parliament in 1984, along with three other regional airports, at Rørvik, Mosjøen and Førde Airport, Bringeland. Construction started in 1985, but plans were changed in 1986, when local authorities decided to build a longer runway to allow charter flights. The nearby Geilo Airport, Dagali, a two hour drive away, had already made a similar decision, and was in the process of extending its own runway. The airport opened on 31 October 1987. The state had initially paid 60% of the NOK 29.3 million investments for the version of the airport, and the rest was financed by municipal and county grants. The increased cost of building a longer runway was estimated at NOK 59 million, financed by loans and municipal grants, plus a NOK 10 million investment from Dansk Folkeferie. The airport was owned by Valdres Lufthavn A/S, a privately held limited company with six municipalities as its principal shareholders. Following the airport's establishment, the Norwegian State Railways' Valdres Line was closed in 1989. By 1988, building costs had increased from NOK 88 to 131 million. The municipalities had co signed for a foreign loan, and were forced to pay NOK 3.5 million annually just in interest, in addition to the operating cost of the airport; these were aggravated by not only the loss of the sole scheduled service, but also considerably less charter traffic than estimated. In 1990, the airport company was forced to refinance, and NOK 61 of 85 million in dept was refinanced, and the obligations transferred from the airport company to the municipalities and the county. However, by 1991, passenger numbers were above 20,000, three quarters coming from charter traffic. On 1 January 1996, Fagernes Airport was nationalized, along with 25 other regional airports, and put under the control of the Norwegian Airport Authority (now Avinor). Following the closure of Geilo Airport, Dagali in 2003, Fagernes experienced an increase in charter traffic.

Операторлар

Norsk Air 1987 жылғы 4 қарашада Fagernes-тен Oslo Airport, Fornebu және Bergen Airport, Flesland-ке Embraer EMB 120 Brasilia ұшағын пайдалана отырып, бағыт ашты. Бұл бағыт тиімсіз болып шықты және компания 5 млн NOK зиянға ұшырағаннан кейін 1988 жылғы 1 маусымда тоқтатылды. Әуежайды жыл сайын шамамен 4500 жолаушы пайдаланды, ал Ослоға бағытталған Valdresekpressen автобусы жыл сайын 120 000 жолаушыны тасымалдады. Жергілікті саясаткерлер Widerøe компаниясына хабарласып, кезеңдік рейстерді енгізу мүмкіндігін талқылады, бірақ әуе компаниясы субсидиялар берілген жағдайда ғана ұшатынын мәлімдеді. 1990 жылға дейін Көлік министрлігімен Осло және Бергенге қызмет көрсету үшін субсидиялар туралы келісімге қол жеткізілмеді. Мемлекет 4,5 млн NOK, муниципалитеттер 2,6 млн NOK, ал Oppland округінің муниципалитеті 2 млн NOK көмек көрсетуге келісті. Сонымен қатар, жолаушылар саны артса, округ пен муниципалитеттер субсидияны қысқартуға құқылы болды. Бастапқыда 1990 жылдың қаңтарында іске қосылуы жоспарланғанмен, Widerøe кейіннен бас тартты, ал келісімшарт Coast Air компаниясына берілді, ол 1990 жылғы 3 қыркүйекте de Havilland Canada Twin Otter ұшағымен рейстерді бастады. Бұл келісім елдегі өңірлік авиацияға ең қымбат субсидия болды: ұлттық орташа көрсеткіш 156 NOK болса, Fagernes бағыты үшін билік органдары жолаушыға 2000 NOK жұмсады. Coast Air 1996 жылғы 1 тамызға дейін қызмет көрсетуді жалғастырды, содан кейін Fagernes Норвегиядағы өңірлік авиация үшін мемлекеттік міндеттемелерді сынау алаңына айналды. Бірінші келісімшартты Teddy Air жеңіп алды, ол Осло мен Бергенге де қызмет көрсетуге міндетті болды. Келісімшарт үш жылға 23,7 млн NOK субсидияны қарастырды, бұл Coast Air алғаннан 15% кем. Teddy Air 1999 жылғы 1 тамызға дейін жұмыс істеді, содан кейін Widerøe компаниясы de Havilland Canada Dash 8 100 ұшағымен рейстерді өз қолына алды. Сонымен қатар, Fagernes-тен Бергенге бағыт кестеден алынып тасталды. Widerøe келісімшарты сегіз ай ғана созылды, 2000 жылғы 1 сәуірге дейін, Guard Air тендерді жеңіп, Dornier 228 ұшақтарымен рейстерді бастады. 2001 жылғы 8 қазанда Guard Air банкротқа өтініш берді, ал министрлік Widerøe компаниясымен маршрутты ұшу үшін уақытша келісімшартқа қол қойды. Келесі тендерді Arctic Air жеңіп алды, ол 2003 жылғы 31 наурызға дейін Dornier 228 ұшақтарымен рейстерді жалғастырды. 2003 жылғы 1 сәуірінен бастап келісімшартты Coast Air қабылдады, ол Jetstream 31 ұшақтарын пайдалануға кірістірді. Сол компания 2006 жылы да келісімшартты жеңіп алды. 2008 жылғы 23 қаңтарда Coast Air банкрот болғаннан кейін, Air Norway компаниясы 4 ақпанда ерекше тендерден кейін Fairchild Metroliner ұшақтарымен маршрутты өз мойнына алды. 2009 жылғы 1 сәуірінен бастап қызметті DOT LT компаниясы көрсетті, ол Saab 340 ұшақтарын пайдаланды. Қызметтер Норвегияның Көлік және байланыс министрлігімен үш жылдық мемлекеттік міндеттемелер бойынша тендерлер негізінде субсидияланды.

Norsk Air started a route from Fagernes to Oslo Airport, Fornebu, and Bergen Airport, Flesland, on 4 November 1987, using Embraer EMB 120 Brasilia aircraft. The route turned out to be unprofitable, and was terminated on 1 June 1988, after the company had lost NOK 5 million. About 4,500 passengers were using the airport each year, compared to the 120,000 carried annually by the Valdresekpressen coach service on the to Oslo. Local politicians contacted Widerøe to discuss the possibility of introducing scheduled services, but the airline stated that it would only fly if it was granted subsidies. An agreement for the provision of subsidies on services to Oslo and Bergen was not reached with the Ministry of Transport until 1990. The state agreed to provide NOK 4.5 million, with the municipalities providing another NOK 2.6 million, and Oppland County Municipality NOK 2 million. The county and municipalities were allowed to reduce their subsidies in the event that passenger numbers increased. Although initially planned to be introduced in January 1990, Widerøe later dropped out, and the contract was awarded to Coast Air, who began operating on 3 September 1990, using a de Havilland Canada Twin Otter aircraft. The deal was the most expensive subsidy for regional aviation in the country; while the national average was NOK 156, the Fagernes route cost the authorities NOK 2,000 per passenger. Coast Air continued to provide a service until 1 August 1996, when Fagernes became a trial for the use of public service obligations for regional aviation in Norway. The first contract was won by Teddy Air, to serve both Oslo and Bergen. The contract agreed a subsidy of NOK 23.7 million for three years, 15% less than Coast Air had been receiving. Teddy Air operated until 1 August 1999, when Widerøe took over using de Havilland Canada Dash 8 100 aircraft. At the same time, the route from Fagernes to Bergen was dropped from the schedule. Widerøe's contract lasted only eight months, until 1 April 2000, when Guard Air, who bid NOK 6.93 million per year, won the tender, and started flying with Dornier 228 aircraft. On 8 October 2001, Guard Air filed for bankruptcy, and the ministry signed an intermediate contract with Widerøe to fly the route. The subsequent tender was won by Arctic Air, who continued operation until 31 March 2003, using Dornier 228 aircraft. From 1 April 2003, the contract was taken over by Coast Air, who put Jetstream 31 aircraft into use. The same company won the contract again in 2006. Following Coast Air's bankruptcy on 23 January 2008, the route was taken over by Air Norway on 4 February, after an extraordinary tender, using Fairchild Metroliner aircraft. From 1 April 2009, the service was provided by DOT LT, who operated Saab 340 aircraft. The services were subsidized by the Norwegian Ministry of Transport and Communications, based on three year public service obligation tenders.

Жабылу

2016 жылдың наурыз айында Ослоға бағыт тоқтатылды. Сол кезде оператор Air Norway болды. Бұл тек чартерлік рейстерді қалдырды және әуежай жабылуы керек пе, жоқ па деген үлкен белгісіздік туды. Осло әуежайына дейінгі жол жүру уақыты шамамен 2 сағат 30 минутты құрайды, ол 2025 жылға қарай 15 минутқа дейін қысқартылу жоспарлануда (Осло–Хёнефосс тас жолы). 2018 жылдың мамыр айына қарай, Фагернес әуежайында жоспарлы немесе чартерлік рейстер жоқ. Қысқы маусымда аймақтағы көптеген шаңғы курорттарына, әсіресе Хемсделге қызмет көрсететін чартерлік рейстер ұсынылды. 2010/11 және 2011/12 жылдары қысқы маусымда Thomas Cook Airlines британдық туроператор Neilson атынан Airbus A320 ұшағымен апта сайын рейстер жүзеге асырды, ол желтоқсан мен сәуір айлары аралығында жексенбі күндері Лондон Гатвик – Фагернес бағытында қызмет көрсетті. 2013/2014 жылдың қысынан 2017/2018 жылдың қысына дейін Thomson Airways Боинг 737 800 ұшағымен Лондон Гатвик – Фагернес бағытында рейстер орындады, Фагернеске соңғы чартерлік рейс 2018 жылдың 25 қаңтарында жасалды. Әуежай 2018 жылдың 1 шілдесінде коммерциялық әуе қатынасы үшін жабылды. Ол жалпы авиация үшін пайдалануға болады.

Әуе компаниялары мен бағыттары

Жоспарланған немесе туристік рейстер жоқ.