Кіріспе

Жиукуан, бұрын Сучжоу деп аталған, Қытай Халық Республикасының Гансу провинциясының ең солтүстік-батыс бөлігіндегі префектуралық деңгейдегі қала. Оның шығыстан батысқа дейінгі ені шамадан тыс үлкен, бірақ құрылыс аймағы көбінесе Сучжоу ауданында шоғырланған.

Атауы

Бұрын қала Фулу деп аталатын, Суй әулеті тұсында Су префектурасының орталығы болғаннан кейін Сучжоу (Сучоу, Су чоу және т.б.) деп аталды. Жиучан округінің орталығы болғандықтан, ол өз кезегінде осы атпен танылды. Жиучан атауы – "шарап бұлағы" – жас Хань генералы Хуо Кубин туралы аңызға байланысты. Ол Сионну көшпелілеріне қарсы жеңіске жеткен соң, жергілікті өзенге құнды шарап құйып, оның дәмін әскерлерімен бөліскен делінеді. Су префектурасы Суй әулеті тұсында құрылып, Тан әулеті тұсында Жиучан округі деп аталды. Бұл, Катай мен Қытайдың бір ел екенін анықтаған зерттеулер кезінде болды. 1649 жылы Менг Цяофан оны Дин Гуодоннан басып алды. Дунган көтерілісі кезінде Ма Вэнлу басқаратын хуйлер оны иеленді. 1873 жылы Цин генералы Зуо Зонгтанг оны қайтарып алған кезде қала толығымен қиратылған, бірақ ол тез арада қайта жаңартылды.

Әкімшілік бөлімшелер

Жиуқан бір аудан, екі уезд, екі автономды уезд және екі округ деңгейіндегі қаладан тұрады. Карта Атауы Ханзи Ханью Пиньинь Халқы (2010 жылғы санақ) Ауданы (км²) Тығыздығы (/км²) Сучжоу ауданы Сùчжоу Qū 428 346 3 353 127,8 Юймэн қаласы Yùmén Shì 159 792 13 310 12,01 Дуньхуан қаласы Dūnhuáng Shì 186 027 26 720 6,96 Цзинта уезі Jīntǎ Xiàn 147 460 16 250 9,07 Гуачжоу уезі Guāzhōu Xiàn 148 798 23 570 6,31 Субэй Моңғол автономды уезі Sùběi Měnggǔzú Zìzhìxiàn 14 979 55 370 0,27 Ақсай Қазақ автономды уезі Ākèsài Hāsàkèzú Zìzhìxiàn 10 545 29 110 0,36

География және климат

Цзюкуан Ганьсудың батыс бөлігін алып, шығысында Чжанье қаласымен, оңтүстігінде Цинхаймен, батысында Синьцзянмен, солтүстігінде Эджин Баннерімен, Ішкі Моңғолияның Алша лигасымен және Моңғолиямен шектеседі. Оның әкімшілік аймағы ендік бойынша 37° 58' -тен 42° 48' -ке дейін және бойлық бойынша 92° 09' -тен 100° 20' -ке дейін жатады. Солтүстік-оңтүстікке қарайғы ең ұзын арақашықтығы, ал шығыс-батысқа қарайғы ені Сучжоу ауданының теңіз деңгейінен шамамен биіктігінен жоғары. Цзюкуанда суық шөлді климат (Köppen BWk) басым, ұзақ, суық қыстары мен ыстық, құрғақ жаздары бар. Айлық орташа температура қаңтарда ең төмен, шілдеде ең жоғары болады, ал жылдық орташа температураны құрайды. Күндізгі температураның ауытқуы салыстырмалы түрде жоғары, жылдық орташасы шамамен . Күннөлді ауа райы және жыл бойы төмен ылғалдылықтың үстемдігіне байланысты, бұл аймақ ҚХР ғарыш бағдарламасының бірнеше ұшыру алаңдарының орналасқан жері. Ай сайынғы мүмкін күн сәулесінің пайызы шілдеде 62%-дан қазанда 77%-ға дейін өзгереді, ал қала жылына 3031 сағатқа жуық күн сәулесін қабылдайды.

Көлік

Цзюкуан Қытайдың 312 ұлттық тас жолымен және Ланчжоу-Синьцзян (Лансин) темір жолымен қамтамасыз етілген. Лансин темір жолының Жиучан префектурасында бірнеше қосалқы тармақтары бар. Атап айтқанда, темір жол тармағы Гуачжоу ауданының Лиугоу станциясынан Дуньхуанға дейін созылады, ол Гуачжоу ауданының орталығына және Дуньхуанға қызмет көрсетеді. Оны оңтүстікке қарай Цинхайға дейін кеңейту жоспарланған; Голмуд-Дунхуан темір жолы деп аталатын бұл кеңейту Дуньхуанды Цинхай-Тибет темір жолындағы Голмуд, Цинхай қаласына қосады. Сондай-ақ, Цзяюгуань-Цэке тармағы бар, ол Жиучан префектурасының Цзинда ауданының шөлді аймақтарынан өтеді. Жиуқанда сондай-ақ Жиуқан әуежайы да қызмет көрсетеді. Дуньхуан қаласында Дуньхуан әуежайы да бар.

Ғарыш ұшыру орталығы

Жиучан – Жиучан спутниктік ұшыру орталығына ең жақын ірі қала. Бірақ, ғарыш ұшыру орталығы қаладан шалқары қашықтықта орналасқан және Ганьсу провинциясында емес, көршілес Ішкі Монголия автономды аймағында жатыр. Ол 1958 жылы салынды; Қытайдың алғашқы адаммен жасаған ғарыш сапары, «Шэньчжоу-5» 2003 жылғы 15 қазанда осы орталықтан ұшырылды, соның арқасында Ян Ливэй Қытайдың алғашқы ғарышкері және ұлттық батыр атанды. Екінші ұшырылым 2005 жылы өтті.

Мәдениет

Жиучан Қытайда рабарбар алғаш рет өсірілген орын ретінде танымал.