Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Саванна тілдері
Savannas languages
Адамва-Убанги тілдері – Нигерия, Чад, Орталық Африка Республикасы, Камерун, Габон, Конго Республикасы, Конго Демократиялық Республикасы және Оңтүстік Суданда барлығы шамамен 12 миллион адам сөйлейтін тілдердің географиялық тобы және бұрынғыда болжамдалған тіл отбасы.
The Adamawa–Ubangi languages are a geographic grouping and formerly postulated family of languages spoken in Nigeria, Chad, the Central African Republic, Cameroon, Gabon, the Republic of the Congo, the Democratic Republic of the Congo and South Sudan, by a total of about 12 million people.
Сыныптастыру тарихы
Отбасы Жозеф Гринберг «Африка тілдері» еңбегінде Adamawa–Eastern деген атаумен Нигер-Конго отбасының негізгі тармағы ретінде ұсынды, ол өз кезегінде екі тармаққа бөлінеді: Адамава (мысалы, Ниеллим) және Убанги (мысалы, Азанде (Занде тілі), Нгбанди, оған саңго креол тілі негізделген). Кляйневиллингхёфер (2014) Адамава тілдері Гур тілдерімен ең жақын байланысты деп санайды, бірақ Гур және Адамава тармақтарының біртұтастығы жиі күмәндануға түседі. Роджер Бленч Адамава–Убангиді Саванналар отбасымен алмастырды, оған Гур, Убанги және Адамаваның әртүрлі тармақтары негізгі түйіндер ретінде кіреді. Диммендаал (2008) Убангидің Нигер-Конгоның кіші отбасы екеніне күмәнданады және оны дәлелденгенше тәуелсіз отбасы ретінде жіктеуді ұсынады.
The family was proposed by Joseph Greenberg in The Languages of Africa under the name Adamawa–Eastern as a primary branch of the Niger–Congo family, which is in turn divided in two branches, Adamawa (e. g. Niellim) and Ubangian (e. g. Azande (Zande language), Ngbandi, on which the creole Sango is based). Kleinewillinghöfer (2014) believes that the Adamawa languages are most closely related to the Gur languages, although the unity of both the Gur and the Adamawa branch is frequently questioned. Roger Blench replaced Adamawa–Ubangi with a Savannas family, which includes Gur, Ubangian and the various branches of Adamawa as primary nodes. Dimmendaal (2008) doubts that Ubangian is a subfamily of Niger–Congo at all, preferring to classify it as an independent family until proven otherwise.
Демография
Адамуа тілдері Африкадағы ең аз зерттелген тілдердің қатарында болады және көптеген жойылуға жақын тілдерді қамтиды; шамамен жүзге жуық кішкентай Адамуа тілінің ішіндегі ең ірісі – Мумуе тілі, оны 400 000 адам қолданады. Олардың шекаралық аймақтарында Лаал және Жалала сияқты екі жіктелмеген тіл кездеседі. Ұбанги тілдері, олардың саны шамамен бірдей болғанымен, сәл жақсы зерттелген; олардың ішінде Нгбанди тіліне негізделген креол тілі – Санго Орталық Африканың маңызды сауда тіліне айналды.
The Adamawa languages are among the least studied in Africa, and include many endangered languages; by far the largest of the nearly one hundred small Adamawa languages is Mumuye, at 400,000 speakers. A couple of unclassified languages—notably Laal and Jalaa—are found along their fringes. Ubangian languages, while nearly as numerous, are somewhat better studied; one in particular, Sango, a Ngbandi based creole, has become a major trade language of Central Africa.