Кіріспе

1622 жылы құрылған француз теңіз әскерлерінің мекемесі – 1622 жылы кардинал Ришелье құрған әскери құрылым, бастапқыда Compagnies Ordinaires de la Mer деген атаумен, корольдік кемелердің гарнизондарын құру мақсатында болған. 1674 жылы Жан Батист Колбер колониялық әскерлерді тұрақты әскерге айналдырып, оларға Compagnies Franches de la Marine деген ат берді. Олар 19 ғасырда таратылып, кейіннен жаңа атаумен – Troupes de Marine деп қайта құрылды, бірақ енді соғыс министрінің (Ministère de la Guerre) бағынысында болды, яғни француз құрлық әскеріне (Armée de terre) қарасты.

Ұйым

XVII ғасырда Еуропалық әскери-теңіз күштерінің дамуы кемелердегі сарбаздардың қалыптасуына жағдай жасады. Теңізде қызмет ету үшін тұрақты жаяу әскер бөлімдерін құру салыстырмалы түрде кеш болды (француз армиясының теңіздегі қызметімен салыстырғанда): осыған дейін теңізде қызмет ететін сарбаздар француз армиясынан уақытша тағайындалған. Теңіз қызметіне арналған алғашқы тұрақты, арнайы жасақ 1537 жылдан бастап Испанияда пайда болды (compañías viejas del mar de Nápoles) – Галлеяларға бекітілді, содан кейін 1610 жылы Португалияда және 1622 жылы Францияда; британдық Корольдік теңіз жаяу әскерлері 1664 жылы құрылды (Жаяу теңіз полкі деген атаумен).

Бірінші полктер

Францияда алғашқы арнайы әскер тобы 1622 жылы кардинал Ришелье құрады, ол «Compagnie Ordinaire de la Marine» деп аталды. Бұл роталар теория бойынша 100 адамнан тұратын, әрқайсысында капитанға лейтенант де Вейссо, ал лейтенантқа – 1-кластағы энсин де вассо (Enseigne de vaisseau de 1re Classe) болар еді. 1626 жылы Ришелье, Бас ұлы шебер және Навигация және сауда жөніндегі суринтендант болып тағайындалды, ол қалған 100 ротаны біріктіріп, «Régiment de La Marine» полкін құруға бұйрық берді, онда кардинал лагерь шебері болды. Полк Ла-Рошельді қоршауға қатысты, бірақ кейінірек кеме апаттауы кезінде жартылай қирады. 1635 жылы Франко-Испан соғысына (1635–59) қатысу үшін жаяу әскер эскадрильяларын құру қажет болды. 1636 жылдың шілдесінде үш жаңа полк құрылды: «дю Гавр», «дес Айлес» Бруажда және «де Галер» Марсельде. Олар үш портта күзеттік қызмет атқаруға және тиісінше Нормандия эскадрильясы, Гвиен эскадрильясы және Галлера армиясы бортына мінуге тағайындалды. 1640 жылы бұл үш полк армияға қосылды және соғыс аяқталғаннан кейін таратылды. 1636 жылдың қыркүйегінде «Régiment de la Marine» қайта құрылды: полк алдымен граф Харкорт және кардинал де Сурдистің флотында қызмет етті (Ористаноға түсу, Лерен аралдарын басып алуға әзірлену, Гетария шайқасы, Фуэнтеррабияны қоршау (1638), Ларредоны (Кантабрия) тұтқындау), содан кейін Аррас шайқасына (1640) қатысу үшін армияға жіберілді (кейін испандықтар), және ешқашан қайтадан теңізге шықпады, содан бері Соғыс министрінің қарамағында қалды («Régiment de La Marine» 11-ші жаяу әскер полкіне айналды). 1638 жылдың ақпанында «Régiment de la Couronne» полкі құрылды, ол жақында салынған «La Couronne» кемесінің атын алды, сондай-ақ 1640 жылы армияға берілді (45-ші жаяу әскер полкі). 1638 жылдың наурыз айында Сурдис Фуа де Кандаль полкінің лагерь шебері қызметін қабылдады, содан кейін оны «Régiment des Vaisseaux» деп атады және полкті өзінің флотына мінгізді. Бұл полк 1641 жылы Артуада орналасқан армияға (43-ші жаяу әскер полкі) қосылды. Кардинал Мазарин мемлекеттік бас министр болып келгеннен кейін француз флотында арнайы әскерлер болмады және қаржылық жағдайы нашар болды. 1659 жылы Пиреней келісімімен бейбітшілік орнағаннан кейін қарусыздану кезеңі басталды. 1663 жылы Галлера және Иль полктерінен қалғандарымен «Régiment des Navires» (кеме полкі) құрылды. 1665 жылы бірнеше бөлімше Франсуа де Вендомның, Дюк де Бофордың флотына Джиджелли экспедициясына қатысты, содан кейін жыл соңында Француз Шығыс Үндістан компаниясына өтті. 1669 жылдың наурыз айында Кольбер «La Marine» басшылығын қабылдады. Желтоқсан айында «de la Marine» әскерлері екі полк түрінде қайта пайда болды: Рошфорт пен Брестегі «Royal Marine» және Тулон, Дюнкерк пен Кутанседегі «Amiral». Маркиз де Лувуа өзінің өкілеттіктеріне бәсекелес екенін білгеннен кейін, 1671 жылдан бастап бұл бөлімшелерді Соғыс министрлігіне беруді шешті, олардың орналасуы Франко-Голланд соғысына қатысқан армияға қосылуға бағытталды (кейіннен олар 60-шы және 61-ші жаяу әскер полктеріне айналды).

Compagnies Franches de la Marine компаниясы

Алғашқы полктердің алдында тұрған кедергілерден кейін әр қарулану үшін сарбаздарды жалдау жалғасты, бірақ ұйымдастырылмаған күйде. 1671 жылдан бастап арсеналдарды күзету үшін күзетшілердің шағын отрядтары құрылды; олар 1674 жылы Тулон, Рошфорт және Брест қалаларында үш ротаға бөлінді. 1685 жылы жарлықпен кемелерді қарусыздаған кезде қолжетімді резервті сақтау үшін деми-солдеде үш компания (әр портқа бір) құрылды, сарбаздар деми-солдеде болды. 1689 жылы күзетшілер ротасы мен деми-солде сарбаздары «қорғаушы сарбаздар роталары» деп аталды, олар Гавр, Брест, Лориент, Рошфорт және Тулон қалаларында орналасты. 1666 жылы Брест, Рошфорт және Тулон қалаларында оқ-дәрі жасауды үйрететін үш рота құрылды. Олардың міндеті бір жыл ішінде артиллерия құрамының бастығы, оқ-дәрі жасаушылардың көмекшісі, екінші шеберлер және оқ-дәрі шеберлері ретінде қызмет ету үшін сыныптардың теңізшілерін даярлау болды. 1689 жылы 15 сәуірдегі де Поншартрейн графы қол қойған жарлық екі бомбардировщик ротасын ретке келтірді (біріншісі 1682 жылдан бері Тулон армиясынан бөлінді). Бұл адамдар артиллерияда (теңіздік оқ-дәріде) маманданған, олар жаңа бомба кемелерінде қызмет етуге тағайындалды. Тоғыз жылдық соғыс кезінде сарбаздардың қажеттілігі туғандықтан, Поншартрейн корольден 1690 жылдың 16 желтоқсанындағы жарлықты алды, ол Лувуаның пікіріне қарамастан, Compagnies Franches de la Marine деп аталатын 80 жаяу әскер ротасын құрды. Құрылым құрамында бір лейтенант де вассо (пехота капитанының комиссиясы бар) және екі прапорщик (біреуі лейтенант, екіншісі пехота прапорщигі) болды, сарбаздар бұрынғы күзетші сарбаздардан құралды. Компаниялардың саны мен штаты қажеттілікке және бюджеттік мүмкіндіктерге, сондай-ақ гарнизонның орналасуына байланысты өзгерді: жарлықта Тулон, Рошфор, Порт-Луи, Брест, Ле-Хавр және Дюнкерк арасында таралған 80 адамнан тұратын компаниялар белгіленді. 26 желтоқсаннан бастап штат 86 компанияға, содан кейін 88 компанияға, ал 1691 жылдың қазан айынан бастап 100 компанияға дейін өсті. Теориялық тұрғыдан алғанда, әр ротаға 100 адамнан, яғни барлығы 10000 сарбаздық күш берілді. 1697 жылы Рисвик келісім-шарты бюджеттік себептермен штатты 50 адамға дейін қысқартты; алайда келесі соғысқа дайындық кезінде 1701 жылы 60 адамнан бастап, 1702 жылдың қаңтарында 75-ке дейін және 1705 жылдың қарашасында 100 адамға дейін жетті. 1713 жылы Утрехт келісім-шарты бойынша әр ротаға 50 адамнан, ал Регенттік оларды 35 адамға дейін, содан кейін 1725 жылдың желтоқсанында 25 адамға дейін қысқартты. 1727 жылы роталар саны 100-ден 50-ге дейін азайды, теориялық штаты 60 адамды құрады. 1733 жылы поляк мұрагерлік соғысы штатты 80 адамға дейін арттырды, олар 1736 жылдан бастап 60-қа дейін азайды, ал 1739 жылдың желтоқсанында тағы 80-ге дейін өсті. 1740 жылдың қыркүйегінде Австрия мұрагерлік соғысына дайындық үшін 10 қосымша рота құру қажет болды. 1748 жылы Aix-la-Chapelle келісімі бірнеше реформаларды жүргізді, Галле корпусы мен Кеме корпусын біріктірді (Галле корпусының 15 ротасы Compagnies Franches de la Marine 18 ротасын құрды) 100 ротадан тұратын құрылымда 50 адамнан (40 рота Брестке, 16 рота Рошфортқа және 44 рота Тулонға). 1755 жылы теориялық штат әр ротаға 100 адамға дейін артты, ондаған адамнан кейін, жеті жылдық соғыстың нәтижесі (1759 жылдың тамызында Лагос шайқасы және 1759 жылдың қарашасында Киберон шығанағының шайқасы) 1759 жылдың желтоқсанынан бастап штатты 50 адамға дейін азайтты.

Каррер полкі

Régiment de Karrer, (1752 жылдан бастап de Hallwyl) 1719–1763 жылдар аралығында Теңіз министрлігіне бағынған француз колониялық қызметіндегі швейцариялық шетелдік полк.

1761 - 1792 жылдардағы реформы

1761 жылдың 15 қазанынан бастап Шоисель герцогы "ла Мари" (теңіз күштері) және "ла Герре" (құрлық әскері) портфельдерін иеленді. Осының салдарынан, "La Marine" компанияларының барлық бөлімдері 1761 жылдың 5 қарашасындағы жарлық бойынша таратылды, ал теңіздегі қызмет француз армиясымен жүзеге асырылатын болды. 1762 жылдың 10 желтоқсанындағы жарлық кемелердегі гарнизон, порттар мен колонияларды күзетуге, 23 желілік полкке бұрынғы Франс компанияларының сарбаздарын қабылдауды міндеттеді. Теңізде қызмет ету үшін үш артиллериялық бригада құрылды (әрқайсысы сегіз ротадан тұрады), олар теңізшілер мен зеңбіректерді қолдануға дайындалған сарбаздарды қабылдады, ал оларға кемелердің офицерлері, құрлық артиллерия офицерлерімен толықтырылып, басшылық етті. Малага шайқасында (1704) роталар 150 офицер мен 1500 сарбазды жоғалтты; 4000 теңіз жаяу әскері Гибралтардың он екінші қоршауына қатысты. Дюнкерктегі гарнизондағы роталар 1709 жылы Малплаке шайқасына және 1712 жылы Денейн шайқасына қатысты. Компаниялардың 2500 адамы 1711 жылы Рене Дюгае Труиннің бұйрығымен Рио-де-Жанейро шайқасына қатысты. 1756 жылдан 1760 жылға дейін Маноркадағы Махон портында үш рота гарнизон құрады.

Жаңа Францияда

Marine de la Marine әскерлері 1682 жылы Людовик XIV-нің бұйрығымен Жаңа Франциядағы тұрақты әскерлерді алмастыру үшін жіберілді және осыған сәйкес француз колонияларындағы гарнизондарды ұйымдастыруға қолданылды. 1683 жылдан 1688 жылға дейін король Канадаға отыз бес рота жіберді. Бірақ, әскерлердің арасында некеге тұрып, жергілікті тұрғынға айналғандардың өлімі мен рұқсат алу көрсеткіштерінің артуына байланысты сандары айтарлықтай азайды. Сәйкесінше, Сейнеле 1689 жылдың 24 мамырында компаниялардың санын жиырма сегізге дейін төмендетуге шешім қабылдады. Бұл сан жеті жылдық соғыс басталғанға дейін өзгеріссіз қалды. Версаль соғыс жасағының санын қырыққа бекітіп, қосымша күштер жіберді. Француз үкіметінің соңында Канадада де ла Марин әскерлерінің 2600 сарбазы болды. 1688 жылы, мысалы, Канадада 10 300-ге жуық халқына 1418 сарбаз қарастырылған, бұл көрсеткіш халық санымен салыстырғанда салыстырмалы түрде жоғары болды. Бастапқыда Канададағы офицерлердің барлығы Франциядан келген. Алайда, 1685 жылдан бастап канадалық gentilshommes де-марин әскерлерінде лауазымдарға ие болды. Бірінші екеуі, Ла Дюрантайе мен Беканкур, Рошфорға аттанды, онда теңіз күзетіне қатысты оқудан өтті. Көп ұзамай, де-марин әскерлерінің офицерлік құрамы канадалықтанды. XVIII ғасырдың басында офицерлердің үштен бірі Канадада туған, ал 1722 жылы офицерлік құрамның жартысынан астамы осында дүниеге келген. Офицерлердің көп бөлігі жергілікті жұрттан таңдалды. Troupes de la Marine 1682 жылдан 1755 жылға дейін Жаңа Франциядағы жалғыз тұрақты әскер болып табылды, ал бірнеше басқа батальондар Солтүстік Америкаға жіберілді. Офицерлер мен сарбаздардың көпшілігі Франциядан таңдалса, офицерлердің саны көбінесе канадалықтардан құралды. Де-ла-Марин әскерлеріндегі қызмет Жаңа Франция элитасы үшін экономикалық мүмкіндіктердің маңызды көзі және мәртебелі жағдай болды. Де-ла-Марин роталарының офицері лауазымына үміткерлердің тізімі жиі кездесетін. Әскерлердің саны әртүрлі кезеңдерде өзгергенімен, Жеті жылдық соғыс кезінде Сен-Лоран аңғарында және Паи д'ен-Оттада қырық компания, Луизиана мен Акадиядан басқа Луибур бекінісінде жиырма компания орналасқан. Квебек, Монреаль және Жаңа Орлеанда маңызды гарнизондар орналасқан, ал 18 ғасырда Солтүстік Американың кең аумағындағы форттар мен бекеттерді күзетуге шағын күштер жұмылдырылды. Компаниялар отарлық тұрақты әскерлер ретінде танымал болды және олар дәстүрлі соғыс өнерінде жақсы оқытылған, сонымен қатар "америкалық соғысқа" (көбінесе партизандық соғыс деп аталады) бейімделген. Канадалық отаршылар мен одақтас партизандық бөлімшелермен бірлесіп, де ла Марин әскерлері 17 және 18 ғасырларда Жаңа Францияда қорғаныс ұйымдастыруға жауапты болды. 1755 жылы британдық күштердің маңызды келуімен Америкадағы қақтығыстың сипаты өзгерді, ең бастысы қоршаулар мен бекіністерге байланысты, тұрақты емес әскерлерден әдеттегі әскерлерге ауысты. 1755 жылдан кейін Жаңа Францияны қорғау үшін батальондар жіберілді. Жеті жылдық соғыс кезінде Луисбург гарнизоны қамал құлаған кезде тұтқынға алынды. 1760 жылғы жаулап алудан кейін көптеген бұрынғы ардагерлер жаңа аумақта тұрақты өмір сүрді, ал қалғандары Францияға қайтарылды.