Генри де Монфрейд: Француздық оқиғалар және саяхаттар

Кіріспе

Француз жазушысы және авантюрист (1879 – 1974)

Генри де Монфрейд (14 қараша 1879 жылы Льюкатеде туған – 13 желтоқсан 1974 жылы) – француз авантюрист және жазушы. Францияның Оуд департаментіндегі Льюкате қаласында туған ол, суретші Жорж Дэниел де Монфрейдтің ұлы және бала кезінде Поль Гогенмен танысқан. Монфрейд Қызыл теңізде және Африканың Шығыс жағалауында, Танзаниядан Аденге, Йеменге, Арабия түбегіне және Суэцке дейінгі саяхаттарымен әйгілі болды. Ол осы аймақтарды әр түрлі экспедицияларында авантюрист, контрабандист және қару сатушы ретінде шарлап, бірнеше рет Ұлыбритания Корольдік теңіз күштерінің жағалау күзетінен қашып құтылғанын айтқан.

Өмір

1911 жылы Монфрейд Артур Рембоның ізімен, сол кездегі француз колониясы болған Джибутиге барып, кофе саудасымен айналысты. Өзіне дхау (араб қайығы) жасап, оны Қызыл теңізді кесіп өту үшін пайдаланды. Ол көптеген оқиғалардың куәсі болды, соңында табысқа жетіп, Обак шығанағында жағаға жақын үй сатып алды. Жергілікті кеме жасау шеберханасы оған үлкен дхау, "Альтаир" ("Жарқын Бүркіт") жасап берді. Соғыс аяқталар алдында ол отбасымен бірге Джибутидің басқа колониялық шенеуніктерiнен және сырттан бақылаушы көздерден алыс, Обокқа қоныстанды. Үйі жағаға жақын болғандықтан, әйелі жағалау күзетшілерiнің шоғына қараса, терассадағы шамды жағуға мүмкіндік алды. Монфрейд толығымен жобаларына берілгендіктен, көбінесе үйде болмайтын, ал әйелі оның ұзақ болмауынан және жердің күшті ыстығынан қиналатын. Олар балаларымен бірге Обок аймағының ішкі аймағындағы Мабла тауларына тығылып, салқындауға тырысатын. 1920 жылдардың басында ол Эфиопиядағы Харар маңындағы Арауэде шағын үй салып, ыстық маусымды отбасымен бірге өткізді. Ол гашишті (әсіресе Мысырда сату арқылы) саудадан жеткілікті пайда тауып, Дире-Давада ұн диірменін сатып алып, электр стансасын салды. Бұл қала Джибути-Аддис-Абеба жолының бірінші бөлігі салынып жатқанда Харардың етегінде пайда болған еді. 1912 мен 1940 жылдар аралығында ол аймақта қару-жарақ саудасымен айналысып, інжу-маржан мен теңіз қияқтарын теріп, ескі шешек пен морфинді Мысырға контрабандалық жолмен әкелді. Ол оларды белгілі неміс зертханасынан сатып алатын, соның салдарынан бірнеше рет түрмеге түсті. Монфрейд Африкадан Арабияға құл саудасына қатысқан деген айыптауларды әрқашан жоққа шығарды. Осы кезеңде ол ислам дінін қабылдады, сүндетке түсіп, "Абд әл-Хай" ("Тірінің құлы") деген мұсылман есімін алды. 1930 жылдары Монфрейдті Жозеф Кессел өзінің бастан кешкендері туралы жазуға көндірді, ал оның әңгімелері бестселлерге айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Монфрейд, ол он жылдан астам болғандықтан, британдықтар тұтқындап, Кенияға жер аударды. Оның әйелі, Армгарт Фрейденфельд, Эльзас-Лотарингияның бұрынғы неміс губернаторының қызы еді. Соғыстан кейін Монфрейд Францияның Инграндс (Индре департаменті) қаласындағы Франс-профондедегі шағын ауылдағы сарайға зейнетке шықты. Ол фортепианода ойнап, жазып, сурет салып, бақшасында апиын өсірді. Жергілікті бақшадағы таразыны көмегімен өнімді өлшеп, күнделікті порцияларға бөліп сақтады. Бақша иесі бұған мән бермеді, өйткені Монфрейдтің отбасы жақсы клиенттер еді, ал Монфрейд өзі апиынның ішек тірелісін болдырмау үшін көп мөлшерде бал сатып алатын. Бірақ, ақырында Монфрейд жергілікті жандармерияға сатқындық жасады, бірақ ол қудалаудан құтылды. Сол кезде апиынды тек оның досы Жан Кокто сияқты эксцентриктік суретшілер ғана қолданды. Монфрейд кітаптарында ақылға қонымды сөздерімен заң қорғау органдарын жаңылыстыруға және алдауға қабілетті екенін мақтан тұтты. Монфрейд жазушылыққа берілді, келесі 30 жылда шамамен 70 кітап жазды. Оның кітаптарының тек бірнешесі ғана ағылшын тіліне аударылды және оларды табу қиын. Оның қызы Жизель де Монфрейд "Менің Қызыл теңіздің құпияларым" атты кітабында әкесімен бірге өткен өмірін және оның қауіпті өмірін сипаттады. Жазудан жеткілікті ақша таппаған кезде Монфрейд отбасылық Гауген суреттерінің коллекциясын ипотекаға берді. Оның өлімінен кейін ғана олардың жалған екені анықталды. "Мен бай, тынышсыз, керемет өмір сүрдім", - деді Монфрейд 1974 жылы 95 жасында қайтыс алғанға дейін бірнеше күн бұрын.

In 1911, following in the footsteps of Arthur Rimbaud, Monfreid went to Djibouti, then a French colony, in order to trade coffee. He built a dhow for himself and used it to cross the Red Sea. He had many adventures, eventually prospered, bought a house near the shore in Obock cove, and had a big dhow, the Altair ("Soaring Eagle"), built by a local shipyard. Towards the end of the war, he settled with his family in Obock, away from prying eyes and other colonial governors of Djibouti. His house was near the shore, which allowed his wife to have lights on the terrace if the coastguard spotlight was on the lookout. Completely absorbed in his projects, Monfreid was almost always absent and his wife suffered from his long absences and the overpowering heat of the place. She and the children often took refuge in the Mabla Mountains in the hinterland of Obock Region, which offered a little coolness. In the early twenties, he built a small house Araoué near Harar in Ethiopia, and spent the hot season there with his family. He made enough profit through trafficking (the sale of hashish in Egypt in particular) to buy a flour mill and build a power plant in Dire Dawa, a boomtown that had emerged at the foot of Harar during the construction of the first section of the Djibouti Addis Ababa road. Between 1912 and 1940 he ran guns through the area, dived for pearls and sea cucumbers, and smuggled hashish and morphine, which he bought from a famous German laboratory, into Egypt, earning several stays in prison. Monfreid always denied having taken part in the slave trade from Africa to Arabia. He converted to Islam during this period, which included undergoing a circumcision and taking a Muslim name: Abd el Haï ("Slave of The Living One"). During the 1930s, Monfreid was persuaded by Joseph Kessel to write about his adventures, and the stories became bestsellers. During World War II, Monfreid, who was now more than sixty years old, was captured by the British and deported to Kenya as he had served the Italians and his wife, born Armgart Freudenfeld, was daughter to the former German governor of Alsace Lorraine. After the war Monfreid retired to a mansion in a small village of la France profonde, in Ingrandes (département of the Indre), France. There he played piano, wrote, painted, and quietly raised in his garden a plantation of opium poppies, and adopted the habit of using the local grocer's scales to weigh his crop and divide it into daily portions. The grocer paid no heed, since Monfreid's household were good customers, and Monfreid himself bought huge amounts of honey, which he took to counter the costive effects of opium. Eventually Monfreid was betrayed to the local gendarmerie, but he escaped prosecution; at that time opium was used only by unconventional artists, like his friend Jean Cocteau. Monfreid boasted in his books about his ability to manipulate and divert prying law enforcers through clever speech. Monfreid settled down to a life of writing, turning out around 70 books over the next 30 years. Only a handful of his books have been translated into English and they are difficult to find. His daughter Gisèle de Monfreid wrote Mes secrets de la Mer Rouge, describing what life was like with her father and the dangerous life he led. During barren periods, when writing was not bringing in enough money, Monfreid relied upon mortgaging the family collection of Gauguin paintings. Only after his death were these discovered to be fake. "I have lived a rich, restless, magnificent life", Monfreid declared a few days before dying in 1974 at the age of 95.

Нанымдар

Монфрейд өзін "әділдік, шыншылдық, адалдық және ар-ұжданның құндылығына сенетін жазықсыз адамдарды жазасыз құртатын бизнесмендерден ауырып, жиреніп отырмын" деп мәлімдеді. Ол "бірде-бір жалықтыратын жұмыстың құлдығына түсіп, үй жануарына айналудан" қорқыныш сезінді. Оның кәсіби айналыстары Монфрейдке Африканы зерттеуін жалғастыруға көмектесетін құрал болды. Ол бизнес саласындағы өзінің тәжірибесіздігін толық мойындады және көбінесе өзінің сезімталдығына және Құдайға сеніп, олардың көмегімен өмір сүрді. Монфрейд оқиғаларға құштар болды. Ол тек "теңіз, жел, шөлдің таза құмы, алыс аспанның шексіздігінде айналатын сансыз жұлдыздар және олармен біртүтас болу арманы"мен бірге болуді қалады. Ол пирамидаларды алғаш көргенде, дереу кеткісі келді. "Оларды салуға жұмсаған зор еңбекке ғана қызығуға болады, бірақ мұндай құрметтің неміс турисінің көзқарасы қажет", - деп жазды ол.