Еуропалық экономикалық аймақ: 1994 жылғы келісім және қағидалары
European Economic Area
Еуропалық экономикалық аймақ (EEA) 1994 ж. құрылды. Еуроодақ пен Еуропалық еркін сауда қауымдастығы елдері арасындағы тауар, қызмет, капитал еркіндігін қамтамасыз етеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1994 жылы құрылған Еуропалық еркін сауда аймағы.
European free trade zone established in 1994
Еуропалық экономикалық аймақ (ЕЭА) Еуропалық экономикалық аймақ туралы келісім арқылы құрылды, бұл халықаралық келісім Еуропалық одақтың бірыңғай нарығын Еуропалық еркін сауда қауымдастығының (ЕЭҚА) мүше мемлекеттеріне кеңейтуге мүмкіндік береді. ЕЭА Еуропалық одақтың мүше мемлекеттерін және ЕЭҚА мемлекеттерінің үш еуін (Исландия, Лихтенштейн және Норвегия) бірдей негізгі қағидаларға бағынатын ортақ нарыққа біріктіреді. Бұл қағидалар Еуропаның бірыңғай нарығында адамдардың, тауарлардың, қызметтердің және капиталдың еркін қозғалысын, соның ішінде осы аймақтың кез келген елінде тұру құқығын қамтамасыз етуге бағытталған. ЕЭА 1994 жылғы 1 қаңтарда ЕЭА келісімінің күшіне енуімен құрылды. Келісімге қол қойған тараптар – Еуропалық одақ, оның мүше мемлекеттері, Исландия, Лихтенштейн және Норвегия. ЕЭҚА-ның жаңа мүшелері автоматты түрде ЕЭА келісімінің қатысушылары бола алмайды, себебі әрбір ЕЭҚА мемлекеті ЕЭА-ға қатысуға өтініш беруді немесе одан бас тартуды өз бетінше шешеді. ЕЭА келісімінің 128-бабына сәйкес, «Қоғамдастыққа мүше болатын кез келген еуропалық мемлекет, ал Швейцария Конфедерациясы немесе ЕЭҚА-ға мүше болатын кез келген еуропалық мемлекет осы Келісімге қатысуға өтініш бере алады. Ол өтінішін ЕЭА Кеңесіне жолдайды». ЕЭҚА саяси интеграцияны көздемейді. Ол заң шығармайды, сондай-ақ кеден одағын құрмайды. Шенген келісімі ЕЭА келісімінің бір бөлігі емес. Дегенмен, барлық төрт ЕЭҚА мемлекеті екіжақты келісімдер арқылы Шенген және Дублин келісімдеріне қатысады. Олардың барлығы тиісті құқықтық актілерді қолданады. ЕЭА шарты – коммерциялық шарт және белгілі бір маңызды мәселелер бойынша Еуропалық одақ шарттарынан өзгеше. 1-бапқа сәйкес, оның мақсаты – «сауда және экономикалық қатынастардың үнемі және теңгерімді нығаюын ілгерілету» болып табылады. ЕЭҚА мүшелері ортақ ауыл шаруашылығы саясатына немесе ортақ балық шаруашылығы саясатына қатыспайды. ЕЭА мүше мемлекеттері арасындағы адамдардың еркін қозғалу құқығы және сақшылық шаралары туралы тиісті ережелер Еуропалық одақ мүшелері арасындағы ережелермен толықтай сәйкес келеді. ЕЭА мүше мемлекеттерінің барлығында, оның ішінде Еуропалық одаққа мүше емес мемлекеттерде қолданылатын құқық пен ережелер 2004/38/EC директивасында белгіленген.
The European Economic Area (EEA) was established via the Agreement on the European Economic Area, an international agreement which enables the extension of the European Union's single market to member states of the European Free Trade Association. The EEA links the EU member states and three of the four EFTA states (Iceland, Liechtenstein, and Norway) into an internal market governed by the same basic rules. These rules aim to enable free movement of persons, goods, services, and capital within the European single market, including the freedom to choose residence in any country within this area. The EEA was established on 1 January 1994 upon entry into force of the EEA Agreement. The contracting parties are the EU, its member states, and Iceland, Liechtenstein, and Norway. New members of EFTA would not automatically become party to the EEA Agreement, as each EFTA State decides on its own whether it applies to be party to the EEA Agreement or not. According to Article 128 of the EEA Agreement, "any European State becoming a member of the Community shall, and the Swiss Confederation or any European State becoming a member of EFTA may, apply to become a party to this Agreement. It shall address its application to the EEA Council." EFTA does not envisage political integration. It does not issue legislation, nor does it establish a customs union. Schengen is not a part of the EEA Agreement. However, all of the four EFTA States participate in Schengen and Dublin through bilateral agreements. They all apply the provisions of the relevant Acquis. The EEA Treaty is a commercial treaty and differs from the EU Treaties in certain key respects. According to Article 1 its purpose is to "promote a continuous and balanced strengthening of trade and economic relation". The EFTA members do not participate in the Common Agricultural Policy or the Common Fisheries Policy. The right to free movement of persons between EEA member states and the relevant provisions on safeguard measures are identical to those applying between members of the EU. The right and rules applicable in all EEA member states, including those which are not members of the EU, are specified in Directive 2004/38/EC
ЕЭА келісімінде мүшелікке Еуропалық одақ немесе ЕЭҚА мүше мемлекеттерінің кез келгені қатыса алатыны көрсетілген. ЕЭА келісіміне қатысушы ЕЭҚА мемлекеттері Еуропалық одақтың мүшесі болмайынша, Еуропалық одақтың ортақ нарығына қатысады. Олар ортақ нарыққа қатысты Еуропалық одақтың көптеген заңнамаларын қабылдайды, бірақ ортақ ауыл шаруашылығы және балық шаруашылығы саясатына қатысты заңдарды ерекше жағдайларда қолданбайды. ЕЭА-ның «шешімдерді қалыптастыру» процестері ЕЭА-ға қатысушы ЕЭҚА мемлекеттеріне жаңа ЕЭА саясаты мен заңнамасын ерте кезеңнен бастап әсер етуге және оған үлес қосуға мүмкіндік береді. Осы мемлекеттер үшін үшінші елдерден келетін тауарлар шығарылған тауарлар болып саналады. 1994 жылы күшіне енген кезде ЕЭА-ға 17 мемлекет және екі еуропалық қоғамдастық қосылды: Еуропалық қоғамдастық, кейіннен ол Еуропалық одақтың құрамына енді, және қазірде жоқ болған Еуропалық көмір және болат қоғамдастығы. 2020 жылға қарай мүшелік саны 30 мемлекетке жетті: 27 Еуропалық одақ мүше мемлекеті, сондай-ақ ЕЭҚА-ның төрт мүшесінің үшеуі (Исландия, Лихтенштейн және Норвегия). ЕЭҚА-ның бір мүшесі – Швейцария ЕЭА-ға қосылмаған, бірақ Еуропалық одақпен екіжақты салалық келісімдерге ие, олар оған ортақ нарыққа қатысуға мүмкіндік береді.
The EEA Agreement specifies that membership is open to member states either of the EU or of the EFTA. EFTA states that are party to the EEA Agreement participate in the EU's internal market without being members of the EU or the European Union Customs Union. They adopt most EU legislation concerning the single market, with notable exclusions including laws regarding the Common Agricultural Policy and Common Fisheries Policy. The EEA's "decision shaping" processes enable EEA EFTA member states to influence and contribute to new EEA policy and legislation from an early stage. Third country goods are excluded for these states on rules of origin. When entering into force in 1994, the EEA parties were 17 states and two European Communities: the European Community, which was later absorbed into the EU's wider framework, and the now defunct European Coal and Steel Community. Membership has grown to 30 states as of 2020: 27 EU member states, as well as three of the four member states of the EFTA (Iceland, Liechtenstein and Norway). One EFTA member, Switzerland, has not joined the EEA, but has a set of bilateral sectoral agreements with the EU which allow it to participate in the internal market.
Еуропалық Одаққа соңғы мүше мемлекеттер
ЕО-ға мүшелікке қабылданған мемлекеттер дереу ЕЭА-ға қосылмайды, бірақ оған өтініш беруге міндетті. 2004 жылғы 1 мамырда Кипр, Чехия, Эстония, Венгрия, Латвия, Литва, Мальта, Польша, Словакия және Словения Еуропалық Одаққа қосылғаннан кейін, 2004 жылғы ЕО кеңейтуіне байланысты, ЕЭА кеңейту туралы келісім 2004 жылғы мамыр айында Еуропалық Одаққа кірген 10 елге уақытша негізде қолданылды. Ал 2007 жылғы Еуропалық Одақтың кеңейтілуі, яғни Болгария мен Румынияның 2007 жылғы 1 қаңтарда Еуропалық Одаққа қосылуынан кейін, ЕЭА кеңейту туралы келісімге 2007 жылғы 25 шілдеде ғана қол қойылды және ол 2007 жылғы 1 тамызда уақытша күшіне енді. Келісім 2011 жылғы 9 қарашаға дейін толық күшіне енген жоқ, содан кейін олар 2012 жылғы 13 қыркүйекте ЕЭА-ға өтініш берді. Келіссөздер 2013 жылғы 15 наурызда Брюссельде басталды, мақсаты – 2013 жылғы 1 шілдеде ЕО мен ЕЭА-ға бірдей қатысу. Бірақ бұл орындалмады. 2013 жылғы 20 қарашада кеңейту туралы келісімге қол жеткізілгені жарияланды. Келісім мәтіні 2013 жылғы 20 желтоқсанда бекітілді, ал 2014 жылғы сәуірде қол қойылғаннан кейін келісім Хорватия, барлық ЕЭА мемлекеттері және Еуропалық Одақ ратификациялағанша уақытша қолданылады. 2024 жылғы наурыз айының мәліметі бойынша, келісім 30 тараптың 28-і тарапынан ратификацияланды.
When a state joins the EU, they do not necessarily immediately become part of the EEA but are obliged to apply. Following the 2004 enlargement of the EU, which saw Cyprus, the Czech Republic, Estonia, Hungary, Latvia, Lithuania, Malta, Poland, Slovakia and Slovenia acceding to the EU on 1 May 2004, the EEA Enlargement Agreement was applied on a provisional basis to the 10 acceding countries as from the date of their accession in May 2004 to the EU. On the other hand, following the 2007 enlargement of the EU, which saw Bulgaria and Romania acceding to the EU on 1 January 2007, an EEA Enlargement Agreement was not signed until 25 July 2007 and only provisionally entered into force on 1 August 2007. The agreement did not fully enter into force until 9 November 2011. and subsequently lodged their application to the EEA on 13 September 2012. Negotiations started on 15 March 2013 in Brussels, with the aim of achieving simultaneous accession to both the EU and the EEA on 1 July 2013. However, this was not achieved. On 20 November 2013, it was announced that an enlargement agreement was reached. The text was initialled on 20 December 2013, and following its signature in April 2014 the agreement is being provisionally applied pending ratification by Croatia, all EEA states, and the European Union. As of March 2024, the agreement has been ratified by 28 out of 30 parties.
Фарер аралдары
2005 жылдың ортасында Фарер аралдарының өкілдері олардың аумағының ЕЭҚА-ға қосылу мүмкіндігін айтты. Дегенмен, Фарер аралдарының қосылуы күмәнді, себебі ЕЭҚТА конвенциясының 56-бабына сәйкес, Ассоциацияға мүше бола алатыны – тек мемлекеттер ғана. Дания құрамындағы Фарер аралдары тәуелсіз мемлекет емес, ал Фарер аралдары Сыртқы істер министрлігіне дайындалған есепте көрсетілгендей, "Фарер аралдары мемлекет емес болғандықтан, конституциялық мәртебесіне сәйкес, ЕЭА келісіміне тәуелсіз келісуші тарап бола алмайды". Дания үкіметі Фарер аралдарының ЕЭА-ның тәуелсіз мүшесі бола алмайтынын мәлімдеді, өйткені Дания ЕЭА келісіміне қатысушы мемлекет. 2022 жылдың желтоқсанында 1992 жылғы ЕЭА референдумына 30 жыл толуына орай өткізілген сауалнама көрсеткендей, референдум өткізілсе, қатысушылардың 71%-ы ЕЭА-ға қатысуға дауыс берер еді. Швейцария азаматтары үшін ЕЭА мен швейцариялық келісім арасындағы басты айырмашылық – мобильді телефондардың роуминг бағаларын қоса алғанда, қызметтердің еркін қозғалысын қамтиды. 2022 жылы ЕЭА-ға қосылу туралы депутаттық заң жобасы Федералдық кеңес (үкімет) тарапынан қазіргі келісімдер Швейцария үшін тиімдірек деп есептелгендіктен, көбінесе қабылданбады.
In mid 2005, representatives of the Faroe Islands hinted at the possibility of their territory joining the EFTA. However, the ability of the Faroes to join is uncertain because, according to Article 56 of the EFTA Convention, only states may become members of the Association. The Faroes, which form part of the Danish Realm, is not a sovereign state, and according to a report prepared for the Faroes Ministry of Foreign Affairs "under its constitutional status the Faroes cannot become an independent Contracting Party to the EEA Agreement due to the fact that the Faroes are not a state". The Danish Government has stated that the Faroes cannot become an independent member of the EEA as Denmark is already a party to the EEA Agreement. A poll in December 2022 to mark 30 years since the 1992 EEA referendum indicated that 71% would vote for EEA participation if a referendum were held. For common Swiss people, a major difference between EEA and the Swiss agreement, is that EEA includes free movement for services including roaming prices for mobile phones. A members bill about joining EEA in 2022 was mostly rejected by the Federal council (government) considering the present treaties better for Switzerland.
Еуропалық шағын мемлекеттер
2012 жылдың қарашасында Еуропалық Одақ Кеңесі ЕО-ның «фрагменттелген» деп сипатталған тәуелсіз Еуропалық Андорра, Монако және Сан-Марино микромемлекеттерімен қарым-қатынасын бағалауды сұрағаннан кейін, Еуропалық Комиссия олардың ЕО-ға одан әрі интеграциялану мүмкіндіктерін көрсететін есеп жариялады. Лихтенштейн ЕЭА және Шенген келісімі арқылы ЕЭА мүшесі болғанымен, осы үш мемлекетпен қарым-қатынас белгілі бір мәселелерді қамтитын келісімдер жиынтығына негізделген. Есепте қазіргі жағдайға қатысты төрт балама қарастырылды: 1) әр мемлекетпен жеке келісімдер жасалатын салалық тәсіл, 2) үш мемлекетпен жан-жақты, көпжақты негіздемелік қауымдастық келісімі (FAA), 3) ЕЭА мүшелігі, 4) ЕО мүшелігі. Комиссия салалық тәсіл негізгі мәселелерді шешпейді және қажетсіз күрделі болады деп мәлімдеді, ал Еуропалық Одаққа мүшелікке жақын арада мүмкіндік жоқ, себебі «Еуропалық институттар қазіргі уақытта осындай кішкентай елдердің қосылуына дайын емес». Қалған нұсқалар – ЕЭА мүшелігі және мемлекеттермен FAA – тиімді деп танылды және Комиссия ұсынды. ЕЭА мүшелігі қазіргі уақытта тек ЕЭА немесе ЕО мүшелеріне ғана ашық болғандықтан, микромемлекеттердің ЕО мүшесі болмай ЕЭА-ға қосылуы үшін ЕЭА мүше мемлекеттерінің келісімі қажет. 2011 жылы ЕЭҚТА мүше мемлекеті Норвегияның сол кездегі Сыртқы істер министрі Йонас Гар Стёре микромемлекеттерге ЕЭҚ/ЕЭА мүшелігі олардың ішкі нарыққа интеграциялануының дұрыс механизмі емес екенін айтты, өйткені олардың талаптары Норвегия сияқты үлкен елдерден өзгеше, және олар үшін жеңілдетілген қауымдастық жақсырақ болар еді. 2012 жылдың соңында Стёренің ізбасары Эспен Барт Иде Комиссияның есебіне жауап бергенде, микромемлекеттердің ЕЭА мүшелігінің міндеттемелерін орындауға жеткілікті әкімшілік қабілеті бар ма деген сұрақ қойды. Алайда, Норвегия микромемлекеттерге ЕЭҚ мүшелігіне өтініш беруге мүмкіндік беретінін және ел бұл мәселе бойынша соңғы шешім қабылдамағанын мәлімдеді. Лихтенштейннің ЕО жанындағы миссиясының кеңесшісі Паскаль Шафхаузер Лихтенштейннің, басқа ЕЭҚ мүше мемлекетінің, микромемлекеттердің ЕЭА-ға қосылуы ұйымның жұмысына кедергі келтірмейтін болса, ЕЭА мүшелігін талқылауға дайын екенін айтты. Алайда ол микромемлекеттердің ЕЭҚ және ЕО-дан тыс ЕЭА-ға тікелей мүшелігін қарастыруды ұсынды.
In November 2012, after the Council of the European Union had called for an evaluation of the EU's relations with the sovereign European microstates of Andorra, Monaco and San Marino, which they described as "fragmented", the European Commission published a report outlining options for their further integration into the EU. Unlike Liechtenstein, which is a member of the EEA via the EFTA and the Schengen Agreement, relations with these three states are based on a collection of agreements covering specific issues. The report examined four alternatives to the current situation: 1) a Sectoral Approach with separate agreements with each state covering an entire policy area, 2) a comprehensive, multilateral Framework Association Agreement (FAA) with the three states, 3) EEA membership, and 4) EU membership. The Commission argued that the sectoral approach did not address the major issues and was still needlessly complicated, while EU membership was dismissed in the near future because "the EU institutions are currently not adapted to the accession of such small sized countries". The remaining options, EEA membership and a FAA with the states, were found to be viable and were recommended by the commission. As EEA membership is currently only open to EFTA or EU members, the consent of existing EFTA member states is required for the microstates to join the EEA without becoming members of the EU. In 2011, Jonas Gahr Støre, the then Foreign Minister of Norway which is an EFTA member state, said that EFTA/EEA membership for the microstates was not the appropriate mechanism for their integration into the internal market because their requirements differed from those of larger countries such as Norway, and suggested that a simplified association would be better suited for them. Espen Barth Eide, Støre's successor, responded to the commission's report in late 2012 by questioning whether the microstates have sufficient administrative capabilities to meet the obligations of EEA membership. However, he stated that Norway was open to the possibility of EFTA membership for the microstates if they decide to submit an application, and that the country had not made a final decision on the matter. Pascal Schafhauser, the Counsellor of the Liechtenstein Mission to the EU, said that Liechtenstein, another EFTA member state, was willing to discuss EEA membership for the microstates provided their joining did not impede the functioning of the organisation. However, he suggested that the option of direct membership in the EEA for the microstates, outside both the EFTA and the EU, should be given consideration.
Біріккен Корольдіктің шығуы
2016 жылы Ұлыбритания референдумда Еуропалық Одақтан шығуға дауыс берді. ЕЭА-да қалу, мүмкін, ақыр соңында ЕЭА мүшелігі ретінде сол кездегі Қоршаған орта жөніндегі министр Майкл Гоув ұсынған нұсқа болды. 2013 жылы Ұлыбритания Парламентіне ұсынылған зерттеу жұмысында Еуропалық Одаққа мүшеліктің баламалары қарастырылды, олардың ішінде ЕЭА-ға мүше мемлекет ретінде қалу, немесе бірыңғай нарықтың ережелерін қамтитын бірқатар екіжақты келісімдердің швейцариялық моделі сияқты, Еуропалық Одақтың ішкі нарығына қол жеткізуді қамтамасыз ететін нұсқалар бар еді. Ұлыбритания 1960 жылы ЕЭҚТА-ның негізін қалаушы елдердің бірі болды, бірақ Еуропалық қауымдастыққа қосылғаннан кейін мүшеліктен бас тартты. Brexit дауысынан кейін өткен алғашқы кездесуде ЕЭҚТА Ұлыбританияның қайтадан қосылуға дайын екенін, бірақ көптеген мәселелерді шешу қажет екенін мәлімдеді, алайда Норвегия үкіметі кейіннен күмәнділік білдірді. 2017 жылдың қаңтар айында британ премьер-министрі Тереза Мэй келіссөздердің 12 тармақты жоспарын жариялады және Ұлыбритания үкіметі бірыңғай нарықта тұрақты мүшелікке ұмтылмайтынын растады. Ұлыбританияға басқа мүше мемлекеттер ЕЭА мен ЕЭҚТА-ға қосылуға рұқсат беруі мүмкін, бірақ Норвегия сияқты ЕЭА-ның қазіргі мүшелері Еуропалық Одақпен қиын келіссөздерді бастау қаупіне байланысты алаңдаушылық білдірді, бұл олардың қазіргі артықшылықтарынан айырылуына әкелуі мүмкін. Шотландия үкіметі ЕЭА-ға қол жеткізуді сақтау үшін ЕЭҚТА-ға мүше болу мүмкіндігін қарастырды. Алайда, басқа ЕЭҚТА мемлекеттері тек тәуелсіз мемлекеттер ғана мүшелікке қабілетті екенін мәлімдеді, сондықтан ол Ұлыбританиядан тәуелсіз болған жағдайда ғана қосыла алады. ЕЭА ЕЭҚТА мемлекеттері (Норвегия, Исландия, Лихтенштейн) 2020 жылдың 28 қаңтарында Ұлыбританиямен ЕЭА-ға қатысты Еуропалық Одақтан Ұлыбританияның шығуы туралы келісімнің тиісті бөлімдерін көшіретін Ажырасу келісіміне қол қойды.
The United Kingdom, in a 2016 referendum, voted to withdraw from the European Union. Staying in the EEA, possibly eventually as an EFTA member, was an option suggested by the then Environment Secretary, Michael Gove. A 2013 research paper presented to the Parliament of the United Kingdom proposed a number of alternatives to EU membership which would continue to allow it access to the EU's internal market, including continued EEA membership as an EFTA member state, or the Swiss model of a number of bilateral treaties covering the provisions of the single market. The United Kingdom was a co founder of EFTA in 1960, but ceased to be a member upon joining the European Community. In the first meeting since the Brexit vote, EFTA reacted by saying both that it was open to a United Kingdom return and that it had many issues to work through although the Norwegian Government later expressed reservations. In January 2017, Theresa May, then the British prime minister, announced a 12 point plan of negotiating objectives and confirmed that the government of the United Kingdom would not seek continued permanent membership in the single market. The United Kingdom could be allowed by other member states to join the EEA and EFTA but existing EEA members such as Norway would have concerns about taking the risk of opening a difficult negotiation with the EU that could lead them to lose their current advantages. The Scottish Government has looked into membership of the EFTA to retain access to the EEA. However, other EFTA states have stated that only sovereign states are eligible for membership, so it could only join if it became independent from the United Kingdom. The EEA EFTA States (Norway, Iceland, Liechtenstein) signed a Separation Agreement with the UK on 28 January 2020, which is understood to mirror the EEA relevant parts of the EU UK Withdrawal Agreement.
Құқықтар мен міндеттер
ЕЭА Еуропалық бірыңғай нарықтың негізін құрайтын "төрт еркіндікке" негізделеді, сияқты Еуропалық одақ та: ЕЭА елдері арасында тауарлардың, адамдардың, қызметтердің және капиталдың еркін қозғалысы. Осылайша, ЕО құрамына кірмейтін ЕЭА елдері Еуропалық одақпен еркін сауда жасайды. "Адамдардың еркін қозғалысы – Еуропалық экономикалық аймақта (ЕЭА) кепілденген басты құқықтардың бірі [ ]. Бұл, әлдебір азаматтар үшін ең маңызды құқық болып табылады, себебі ол 30 ЕЭА елінің азаматтарына осы елдердің кез келгенінде тұруға, жұмыс істеуге, кәсіп ашуға және оқуға мүмкіндік береді". Қарсылығында, осы елдер Еуропалық одақтың заңнамасының бір бөлігін қабылдауға міндетті. Дегенмен, олар сонымен қатар ЕЭА-ға қатысты жаңа саясат пен заңнаманы қалыптастыруға, ресми шешім қабылдау процесінің бір бөлігі ретінде ерте кезеңде әсер етеді. 2004 жылғы ЕО/ЕЭА кеңейтуінен кейін, ЕЭА мемлекеттерінің, әсіресе Норвегияның, ішкі нарықтағы әлеуметтік және экономикалық тұрақтылыққа қаржылық үлесі он есеге өсті (бес жыл ішінде 1167 миллион евро).
The EEA relies on the same "four freedoms" underpinning the European single market as does the European Union: the free movement of goods, persons, services, and capital among the EEA countries. Thus, the EEA countries that are not part of the EU enjoy free trade with the European Union. Also, the 'free movement of persons is one of the core rights guaranteed in the European Economic Area (EEA) [ ]. It is perhaps the most important right for individuals, as it gives citizens of the 30 EEA countries the opportunity to live, work, establish business and study in any of these countries'. As a counterpart, these countries have to adopt part of the Law of the European Union. However they also contribute to and influence the formation of new EEA relevant policies and legislation at an early stage as part of a formal decision shaping process. After the EU/EEA enlargement of 2004, there was a tenfold increase in the financial contribution of the EEA States, in particular Norway, to social and economic cohesion in the Internal Market (€1167 million over five years).
Заңнама
ЕЭА-ның ЕО-ға мүше емес елдері (Исландия, Лихтенштейн және Норвегия) әлеуметтік саясат, тұтынушыларды қорғау, қоршаған орта, компаниялар құқығы және статистика салаларында ЕО-да қабылданған заңнамаға ұқсас заңдарды қабылдауға келісім берді. Бұл – бұрынғы Еуропалық қауымдастығының ("Еуропалық Одақтың бірінші тірегі") қамтыған салаларының бір бөлігі. ЕЭА-ның ЕО-ға мүше емес елдері Еуропалық Одақтың институттарында, мысалы, Еуропалық Парламентте немесе Еуропалық Комиссияда өкілдік етілмейді. Бұл жағдай "факс демократиясы" деп аталады, онда Норвегия комиссиядан факс арқылы соңғы заңнаманы күтеді. Дегенмен, ЕЭА елдерімен жаңа заң жобалары талқыланып, олар заңнаманы әзірлеудің бастапқы кезеңдеріне қатысады. ЕЭА келісімі заңнама қабылдаудың әртүрлі кезеңдерінде, соның ішінде ЕЭА Бірлескен комитетінде ЕЭА/ЕАСТ елдерінің пікір білдіруіне мүмкіндік беретін ережелерді қамтиды. ЕЭА Бірлескен комитетінде бекітілгеннен кейін ол ЕЭА келісімінің бір бөлігі болып табылады және ЕЭА құрамына кіретін ЕАСТ елдері оны ұлттық заңдарына енгізуге міндетті.
The non EU members of the EEA (Iceland, Liechtenstein and Norway) have agreed to enact legislation similar to that passed in the EU in the areas of social policy, consumer protection, environment, company law and statistics. These are some of the areas covered by the former European Community (the "first pillar" of the European Union). The non EU members of the EEA are not represented in Institutions of the European Union such as the European Parliament or European Commission. This situation has been described as "fax democracy", with Norway waiting for their latest legislation to be faxed from the commission. However, EEA countries are consulted about new EU legislative proposals and participate in shaping legislation at an early stage. The EEA Agreement contains provisions for input from the EEA/EFTA countries at various stages before legislation is adopted, including consent at the EEA Joint Committee. Once approved at the EEA Joint Committee, it is part of the EEA Agreement, and the EFTA states within the EEA must implement it in their national law.
Мекемелер
ЕЭА Бірлескен комитеті ЕЭА ЕЭА мемлекеттерінен және Еуропалық Комиссиядан (ЕО-ны білдіретін) тұрады және ЕЭА келісімін тиісті ЕО заңнамасын қосу үшін өзгерту функциясын атқарады. ЕЭА мүшелері арасындағы жалпы қатынастарды реттеу үшін ЕЭА Кеңесі жылына екі рет жиналады. ЕЭА қызметі жалпы ЕЭА институттарын құрудың орнына Еуропалық Одақ институттарымен, сондай-ақ ЕЭА Бақылау органымен және ЕЭА Сотымен реттеледі. ЕЭА Бақылау органы және ЕЭА Соты ЕЭА мүшелерінің Еуропалық экономикалық аймақта (ЕЭА) өз міндеттемелерін орындауын қадағалайды. ЕЭА Бақылау органы ЕЭА елдері үшін ЕЭА келісімінің сақталуын қамтамасыз ету үшін Еуропалық Комиссияның «келісімдердің сақшысы» рөлін атқарады. ЕЭА Соты Еуропалық Сотқа ұқсас рөл атқарады, өйткені ол ЕЭА келісімі бойынша туындаған дауларды шешеді. ЕЭА келісімінің түсіндірілуі мен қолданылуына ЕҚС және Еуропалық Комиссия ЕЭА-ға мүше мемлекеттер арасында (ЕЭА-ға мүше мемлекеттер арасында және ЕЭА-ға мүше мемлекеттерде) жауапты болса, ЕЭА Бақылау органы және ЕЭА Соты тиісінше ЕЭА-ға мүше мемлекеттер арасында ЕЭА келісімінің түсіндірілуін және қолданылуын бақылау үшін жауапты. Егер дау Еуропалық Одақ заңнамасына сәйкес келетін ережелерге қатысты болса, ЕО-ның мүше мемлекеті мен ЕЭА ЕЭА мемлекеті арасындағы даулар ЕЭА Бірлескен комитетіне жіберіледі, ал комитет үш ай ішінде шешім таба алмаса, тараптар бірлесіп ЕҚС-ке (немесе барлық басқа жағдайларда төрелікке) жүгінеді. ЕЭА-ның бастапқы жоспарында ЕЭА Соты немесе ЕЭА Бақылау органы болмаған, өйткені «ЕЭА соты» (Еуропалық Соттың бес мүшесінен және ЕЭА елдерінің үш мүшесінен тұратын және ЕҚС-мен функционалдық тұрғыдан байланысты болатын) және Еуропалық Комиссия осы рөлдерді атқаруға тиіс болған. Алайда, ЕЭА келісімі бойынша келіссөздер жүргізіліп жатқанда, Еуропалық Сот Еуропалық Одақ Кеңесіне (Шешім 1/91) ЕЭА сотына ЕЭА құқығының бөлігі болып табылатын ЕО құқығына қатысты сот өкілеттіктерін беру келісімшарттарды бұзу болып табылады деп хабарлады, сондықтан қазіргі тәртіп оның орнына әзірленді. Бақылау органымен келіссөздер жүргізілгеннен кейін, ЕҚС 1/92 шешімінде оның заңдылығын растады. ЕЭА хатшылығының кеңсесі Швейцарияның Женева қаласында орналасқан. ЕЭА Бақылау органының кеңсесі Бельгияның Брюссель қаласында (Еуропалық Комиссия кеңсесі орналасқан жерде), ал ЕЭА Сотының кеңсесі Люксембургте (Еуропалық Сот кеңсесі орналасқан жерде) орналасқан.
The EEA Joint Committee consists of the EEA EFTA States plus the European Commission (representing the EU) and has the function of amending the EEA Agreement to include relevant EU legislation. An EEA Council meets twice yearly to govern the overall relationship between the EEA members. Rather than setting up pan EEA institutions, the activities of the EEA are regulated by the European Union institutions, as well as the EFTA Surveillance Authority and the EFTA Court. The EFTA Surveillance Authority and the EFTA Court regulate the activities of the EFTA members in respect of their obligations in the European Economic Area (EEA). The EFTA Surveillance Authority performs the European Commission's role as "guardian of the treaties" for the EFTA countries to ensure the EEA Agreement is being followed. The EFTA Court performs a similar role to the European Court of Justice's in that it resolves disputes under the EEA Agreement. While the ECJ and European Commission are respectively responsible for the interpretation and application of the EEA Agreement in the EU (between EU member states and within EU member states), and the EFTA Court and EFTA Surveillance Authority are likewise respectively responsible for interpreting and monitoring the application of the EEA Agreement among the EEA EFTA states (between the EEA EFTA states and within the EEA EFTA states), disputes between an EU state and an EEA EFTA state are referred to the EEA Joint Committee rather to either court. Only if the Joint Committee cannot provide a resolution within three months, would the disputing parties jointly submit to the ECJ for a ruling (if the dispute concerns provisions identical to EU law) or to arbitration (in all other cases). The original plan for the EEA lacked the EFTA Court or the EFTA Surveillance Authority, as the "EEA court" (which would be composed of five European Court of Justice members and three members from EFTA countries and which would be functionally integrated with the ECJ) and the European Commission were to exercise those roles. However, during the negotiations for the EEA agreement, the European Court of Justice informed the Council of the European Union (Opinion 1/91) that they considered that giving the EEA court jurisdiction with respect to EU law that would be part of the EEA law, would be a violation of the treaties, and therefore the current arrangement was developed instead. After having negotiated the Surveillance Authority, the ECJ confirmed its legality in Opinion 1/92. The EFTA Secretariat is headquartered in Geneva, Switzerland. The EFTA Surveillance Authority has its headquarters in Brussels, Belgium (the same location as the headquarters of the European Commission), while the EFTA Court has its headquarters in Luxembourg (the same location as the headquarters of the European Court of Justice).
ЕЭА және Норвегия гранттары
ЕЭА және Норвегия гранттары – Исландия, Лихтенштейн және Норвегияның Еуропадағы әлеуметтік және экономикалық теңсіздіктерді төмендетуге жасаған қаржылық үлесі. 2004 жылдан 2009 жылға дейінгі кезеңде Орталық және Оңтүстік Еуропадағы 15 пайсы алушы мемлекетке жобаларды қаржыландыру үшін 1,3 миллиард еуро қаражат бөлінді. Еуропалық экономикалық аймақтың (ЕЭА) 2004 жылы кеңейтілуімен бірге құрылған, ол ЕО, Исландия, Лихтенштейн және Норвегияны ортақ нарыққа біріктіреді, ЕЭА және Норвегия гранттарын Брюссельдегі ЕЭА хатшылығына бағынышты Қаржылық механизмдер кеңсесі басқарады.
The EEA and Norway Grants are the financial contributions of Iceland, Liechtenstein and Norway to reduce social and economic disparities in Europe. In the period from 2004 to 2009, €1.3 billion of project funding is made available for project funding in the 15 beneficiary states in Central and Southern Europe. Established in conjunction with the 2004 enlargement of the European Economic Area (EEA), which brings together the EU, Iceland, Liechtenstein and Norway in the Internal Market, the EEA and Norway Grants were administered by the Financial Mechanism Office, which is affiliated to the EFTA Secretariat in Brussels.