АҚШ-тағы Өлім Сахарасы ұлттық паркіндегі Racetrack Playa – қозғалмалы тастардың іздері бар құрғақ көл. Географиясы, климаты және табиғи құбылысы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Калифорния штатындағы Өлім аңғары ұлттық паркіндегі құрғақ көл алабы, АҚШ.
Dry lake bed in Death Valley National Park, California, United States
Рейстрэк Плая, немесе Рейстрэк, "қозғалмалы тастармен" сызықты "жарыс жолы" іздерін қалдыратын көрнекті құрғақ көл ерекшелігі. Ол Өлім аңғарының солтүстік-батыс жағында, Өлім аңғары ұлттық паркі, Иньо округі, Калифорния, АҚШ-та орналасқан.
The Racetrack Playa, or The Racetrack, is a scenic dry lake feature with "sailing stones" that inscribe linear "racetrack" imprints. It is located above the northwestern side of Death Valley, in Death Valley National Park, Inyo County, California, U. S.
География
Racetrack playa ұзындығы шамамен 3 миль, ені 1,2 миль және 3708 фут биіктікте орналасқан. Жыл сайын 3 дюйм ғана жауын-шашын түседі және солтүстік-оңтүстік бағыттағы 1500-2000 фут биіктіктегі таулармен шектеледі. Жалпы су жинау алабы шамамен 70 шаршы мильді құрайды, оның көп бөлігі плаяға шығыс тау өзендерінен ағып түседі. Калифорниядағы Өлім аңғары ұлттық паркіне қарасты Racetrack Playa-да 320 кг-ға дейінгі салмақтағы тастар жылжып, іздер қалдырады. 1948 жылдан бері тіркелген бұл құбылыс бірегей емес және Оңтүстік Калифорнияда, Тунис Сахарасында және Оңтүстік Африкада да байқалған. Racetrack Playa-дағы тастардың қозғалысын зерттеу үшін толыққанды жүйе құрылды, оған плаяға жақын орналасқан метеостанция, оңтүстік-шығыс бұрышына бағытталған уақыт өте келе түсірілетін камералар және бетінде GPS құрылғылары бар 15 тас кірді. Зерттеушілер жылына 5-8 рет техникалық қызмет көрсету және деректерді алу үшін орналасқан жерге барды. Жыл сайын қарашадан наурызға дейін уақыт өте келе түсірілетін камералар сағат сайынғы жағдайды тіркеді. Интервуф GPS тіркегіштері табиғи тастардың солтүстік-шығысындағы әктас блоктарына орнатылды және GPS және температура деректерін әр 60 минут сайын жазды. Олар іске қосылғаннан кейін бір секунд сайын үздіксіз жазба жасауды бастады. Плаяға ағып түсіп, қысқа ғана мерзімге созылатын эндорейлік көлді құрайды. Шөлдің ыстық күнінде судың жұқа қабаты тез буланып, жұмсақ, сылғақ балшық қалдырады. Балшық кеуіп, бір-бірімен байланысқан көпбұрыштардан тұратын мозаикаға айналады. Сатурнның Титан серігіндегі Ontario Lacus көмірсутекті көлінің пішіні Racetrack Playa-мен салыстырылды.
Racetrack playa is approximately 3 miles long and 1.2 miles wide and is located at a height of 3708 feet in a north south valley east of the Panamint Range within Death Valley National Park. It receives only 3 inches of annual precipitation and is bounded on all sides by north south ranges rising 1500 to 2000 feet. The overall drainage area is around 70 square miles, with most of it flowing onto the playa from eastern mountain rivers. Rocks weighing up to 320 kg travel across Racetrack Playa in northern Death Valley National Park, California, leaving tracks. This phenomenon, which has been documented since 1948, is not unique and has been observed in various playas in southern California, the Tunisian Sahara, and South Africa. A thorough system was put up for the investigation of Racetrack Playa's rock movement, including a weather station near the playa, time lapse cameras centered on the southeast corner, and 15 GPS equipped boulders on the surface. The researchers went to the location for maintenance and data retrieval 5 8 times per year. From November to March each year, the time lapse camera recorded hourly conditions. Interwoof GPS loggers were installed in limestone blocks northeast of natural stones and captured GPS and temperature data every 60 minutes. They began recording constantly at one second intervals after being triggered. draining into the playa, forming a shallow, short lived endorheic lake. Under the hot desert sun, the thin veneer of water quickly evaporates leaving behind a surface layer of soft slick mud. As the mud dries, it shrinks and cracks into a mosaic pattern of interlocking polygons. The shape of the shallow hydrocarbon lake Ontario Lacus on Saturn's moon Titan has been compared to that of Racetrack Playa.
Ерекшеліктері
Жарыс жолы жылдың көбісінде құрғақ және өсімдіксіз болады. Құрғаған кезде, оның беті кішкентай, бірақ берік алтыбұрышты саз жарықтарымен жабылады, олар әдетте диаметрі 7,5-10 см, ал қалыңдығы шамамен 2,5 см болады. Полигонтар бір-біріне 120° бұрышпен орналасқан үш саз жарығынан құралады. Жауын-шашыннан кейін бірнеше күн өткен соң, плая бетінде кішкентай саз иілмелері, басқаша айтқанда "дәнді жиде" пайда болады. Егер олар болмаса, жел немесе басқа да нәрсе осы кішкентай саз иілмелерін сыпырып тастағанын білдіреді. Екі максимумы бар жаңбырлы маусымда (жаз және әсіресе қыс) судың жұқа қабаты Рацетрактың полигондарының арасында және үстінде жұқа саз қабатын қалдырады. Ауыр қысқы жауын-шашын оларды көктемге дейін уақытша жояды, ал құрғақ жағдай ескі жарықтардың орнына жаңа саз жарықтарының пайда болуына себеп болады. Құмды ұршыққан жел ашық полигон шеттерін дөңгелете түседі. Жылдық жауын-шашын мөлшері 75-100 мм, ал мұз қалыңдығы 2,5-6,5 см болуы мүмкін. Әдетте, әр жылы плаяның тек бір бөлігі ғана суға толады. 2016 жылдың соңында жарыс жолына вандализм жасалды. Плаяның жағалауының бір бөлігі мұз қызметін көрсетеді, әсіресе оңтүстік бөлігінің шығыс жағында. Бұрышты тас сынықтары мен үлкен тастардың аралас орналасуы кішкентай мұз қорғандарын көрсетеді. Жағалаудағы тас іздері мен тізбектері мұздың итеріліп, сығуын көрсетеді. Желдің әлсіз соғуы кезінде еру бастайды. Бұл жұқа, жүзетін мұз панельдері тастарды минутына 5 метрге дейін жылдамдықпен жылжытатын мұз итеруді тудырады.
Racetrack is dry for almost the entire year and has no vegetation. When dry, its surface is covered with small but firm hexagonal mud crack polygons that are typically 3 to 4 inches (7.5 to 10 cm) in diameter and about an inch (2.5 cm) thick. The polygons form in sets of three mud cracks at 120° to each other. A few days after a precipitation event, small mud curls, otherwise known as "corn flakes" form on the playa surface. Absence of these indicates that wind or another object has scraped away the tiny mud curls. During the bimodal rainy season (summer and especially winter) a shallow cover of water deposits a thin layer of fine mud on and between the polygons of Racetrack. Heavier winter precipitation temporarily erases them until spring when the dry conditions cause new mud cracks to form in the place of the old cracks. Sandblasting wind continually helps to round the edges of exposed polygons. Annual precipitation is 3 to 4 inches (75 to 100 mm) and ice cover can be 1 to 2.5 inches (2.5 to 6.5 cm) thick. Typically only part of the playa will flood in any given year. The Racetrack was vandalised in late 2016. A portion of the playa's shoreline indicates ice activity, notably on the east side of the southernmost arm. A pavement of angular rock fragments and periodic alignments of bigger stones reveal little ice ramparts. Stone traces and ridges near the shore suggest ice thrusting and shearing. start to melt during periods of light wind. These thin floating ice panels create an ice shove that moves the rocks at up to five meters (16') per minute.
Аралдар
Жағажайдың солтүстік жағында екі тас тіреу аралдары жарқырап көтеріледі. Үлкені – The Grandstand, 73 фут (22 метр) биіктігі бар қара кварц монзониттің тау шыңы, ол жарыс жолының ақ жарық бетінен керемет контрастпен көтеріледі. Екінші «арал» – кішкентай карбонатты тау жынысы.
Two islands of bedrock outcrops rise dramatically above the playa's surface at its northern end. The larger landmark is The Grandstand, a 73 feet (22 m) high dark quartz monzonite outcrop, rising in dramatic contrast from the bright white surface of the Racetrack. The second 'island' feature is a smaller carbonate outcrop.
Жазғыштар
Плайяда үш аймақтағы тегістелген шұңқырлар (аралық бұлақтар) бар. Спайнал Спрингс – жарыс алабының орталық бөлігінде орналасқан. Оның ұзындығы 550 метр (600 ярд) және солтүстік жағынан басталып, бірнеше сантиметр (дюйм) ғана тереңдіктегі конустық шұңқырлардан құралады. Оңтүстікке қарай ізделгенде шұңқырлар шамамен 5 метрге (16 фунт) дейін кеңейеді, арасында креозот бұталары шашыраңқы орналасқан. Содан кейін олар тарылып, қайтадан беткейленіп, ақырында жоғалады. Осы сызықтық құрылымның бойымен солтүстік және оңтүстікке қарай Спайнал Спрингс тізбегінің жалғасы болуы мүмкін бірнеше басқа шұңқырлар кездеседі. Жақындағы байқаулар желдің күшімен және кіші мұз қабаттарында желдің әсерімен қозғалыс болғанын көрсетсе де, құбылыстың көптеген ерекшеліктері, әсіресе үлкен мұз қабаттарына қатысты мәселелер, әлі де қосымша зерттеуді талап етеді.
There are three areas of aligned depressions (intermittent springs) in the playa. Spinal Springs is in the central part of the Racetrack playa. It is 550 metres (600 yards) long and starts, at its northern end, with conical depressions only a few centimeters (inches) deep. Traced southward the depressions increase to ~5 metres (16') in width with scattered creosote shrubs. They then narrow and become shallower again, and finally disappear. Further north and south along this linear formation, there were several other depressions that may be a continuation of the Spinal Springs alignment. While recent observations have indicated movement by wind alone and by wind operating on small sheets of ice, many features of the phenomena, particularly those involving bigger ice sheets, still require additional investigation.