Галейн: Тарихы мен тұзының қаласы

Кіріспе

Халлейн – Австрияның Зальцбург штатындағы тарихи қала. Ол Халлейн ауданының орталығы.

География

Қала Тенненгау аймағында, Зальцбург қаласының оңтүстігінде, Германиямен шекараға жақын, Унтерсберг тау массивінің көлеңкесінде, Зальцах өзені бойымен созылып жатыр. Халлейннің халқы шамамен 21 150 адамды құрайды, ол Зальцбург штатының екінші ірі қаласы. Муниципалдық аумаққа Аднет II, Ау, Бургфрид, Дюрренберг, Гамп, Грис, Халлейн, Обералм II және Таксах кадастрлық округтері кіреді. Халлейнге Зальцбург қаласынан қала маңындағы S Bahn теміржолы арқылы барып жетеді. Бұған қоса, Зальцбургтен Вилахқа дейінгі A 10 Тауэрн автобанына (Еуропалық E55 бағыты) қосылу мүмкіндігі бар.

Тарих

Дюрренберг жазығындағы Халлейн тұз кенішімен ұзақ уақыттан бері танымал, ал аймақтағы қоныстану 4000 жылға дейін жетеді. Бұл жер 600 жылдан бастап кельт қауымдастығының мекені болды, бірақ 15 жылы римдіктер Норикум патшалығын жаулап алғанға дейін осы мәртебесін сақтады. 8 ғасырдың ортасында Баварияның герцогы Тассило III осы жерлерді Зальцбург епархиясына сыйлады, ал 987 жылдан бастап Санкт-Петер аббаттығының иелігінде болды. Тұз өндіру Сальцбург архиепископтығының экономикалық өркендеуіне маңызды рөл атқарды және Бавариядағы Рейхенхолл тұз өндірісімен бәсекелестікке түсті. Бұл аймақта тұз өндіру алғаш рет 1198 жылғы құжатта тіркелген. Халлейн атауы 13 ғасырдың басынан бері қолданылып келеді; ол оңтүстік неміс тілдеріндегі көптеген «зал» атауларының бірі болып табылады, бұл атау тұзбен байланысты болуы мүмкін, ал оның кельт, герман және басқа да тегі туралы әртүрлі пікірлер айтылады. 15 ғасырдан бастап Халлейнде сыра қайнату кеңінен таралды. 1489 жылы князь-архиепископ Леонард фон Кьютшах ірі сыра зауытын сатып алды, содан кейін Хофбрау Кальтенхаузен сырасын сату Зальцбург архиепископтығының тағы бір маңызды кіріс көзіне айналды. 17 ғасырдың соңында князь-архиепископ Куенбург протестант кеншілерді қуғынға салды, оның салдарынан жүздеген адам Голландия Республикасындағы Вальхерен және Зеландиялық Фландрияға эмиграциялады. Бұрынғы князь-архиепископтықпен бірге Халлейн 1816 жылы Австрия империясының құрамына кірді. Кальтенхаузен сыра зауытын Австрияның архигерцогинясы Мария Леопольдина Эсте сатып алып, 19 ғасырда Зальцбургтағы ең ірі кәсіпорындардың біріне айналдырды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Халлейн Дахау концлагеріне қарасты жұмыс лагері орналасқан жер болды. Соғыстан кейін бұл жерде тұрақты босқындар лагері (Бет-Исраел) құрылды. 1947 жылдың ортасында ОРТ екі казармада мектеп ашып, 200-ден астам студентке тігін, киім тігу, электр және радио технологиясы, нан пісіру, косметология және үй жиһаздарын жасау мамандықтарын оқытты. Кейіннен ОРТ ағылшын тілі курстарын да ұсынды. 1948 жылы басқа босқындар лагерлері жабылғаннан кейін Халлейн Канада мен АҚШ-қа эмиграциялауға ниеттенген еврейлер үшін Австриядағы жинақтау орталығына айналды. Лагерь тұрғындары тіпті «Хакоах Халлейн» деген футбол командасын құрды, оны Хайнрих Шёнфельд жаттықтырды. Лагерь 1954 жылы жабылды.

Long known for the Hallein Salt Mine in the Dürrnberg plateau, settling in the area have been traced 4000 years back. It was a Celtic community from 600 BCE until the Romans took over their Noricum kingdom in 15 BCE. In the mid 8th century AD, Duke Tassilo III of Bavaria granted the estates to the Salzburg diocese; from 987 they were held by St Peter's Abbey. The extraction of salt became crucial for the economic wealth of the Archbishopric of Salzburg, competing with the salt production of Reichenhall in Bavaria. Salt mining at the site was first mentioned in an 1198 deed. The name Hallein is documented since the early 13th century; it is one of many Hall names in the south German language area that may have something to do with salt and for which Celtic, Germanic and other origins have been discussed. From the 15th century onwards, beer brewing became common in Hallein. In 1489 Prince Archbishop Leonhard von Keutschach in 1489 acquired a large brewery, whereafter the sale of Hofbräu Kaltenhausen beers became another main source of revenue for the Salzburg archbishopric. At the end of the 17th century, Prince Archbishop Kuenburg had the Protestant miners expelled, after which several hundred of them emigrated to Walcheren and Zeelandic Flanders in the Dutch Republic. With the former prince archbishopric, Hallein became part of the Austrian Empire by 1816. The Kaltenhausen brewery was purchased by Archduchess Maria Leopoldine of Austria Este and became one of the largest Salzburg operations during the 19th century. In World War II, Hallein was the site of a work camp annex to the Dachau concentration camp. After the war, it was the site of a permanent Displaced Persons camp (Beth Israel). In mid 1947, ORT opened a school in two of the barracks, teaching tailoring, dressmaking, electrical and radio technology, baking, beautician training, and upholstery to over 200 students. Later ORT also offered English language classes. In 1948, with the closure of other DP camps, Hallein became the Austrian collection point for Jewish emigrees to Canada and the United States. The inmates even established a football team named Hakoah Hallein, coached by Heinrich Schönfeld. The camp closed in 1954.

Мәдениет

Халлейнде тарихи және музыкалық қызығушылық тудыратын екі мұражай орналасқан. Келтен мұражайы ертедегі Халштат және Ла Тене кельт мәдениеттерімен, сондай-ақ аймақтағы тұз өндірудің орта ғасырлар мен Ренессанс дәуіріндегі дамуын көрсететін артефакттар мен баяндамаларды ұсынады. "Тыныш түн" мұражайында 19 ғасырдағы ең әйгілі Рождество әндерінің бірінің жазылуына қатысты ақпараттар бар. Ол композитор Франц Ксавер Грубердің өмірі мен заманы туралы құжаттайды. Мұражайда лирик Джозеф Мор қолданған гитара және ноталардың бірнеше қол қойылған түпнұсқалары сақтаулы.