Кіріспе
Жаңа Зеландия Инициативасы – Жаңа Зеландиядағы еркін нарықты қолдайтын қоғамдық саясатты зерттейтін ой-пікірлер тобы және бизнес-мүшелік ұйымы. Ол 2012 жылы Жаңа Зеландия Бизнес дөңгелек үстелінің (NZBR) және Жаңа Зеландия институтының бірігуі нәтижесінде құрылды. Инициативаның негізгі бағыттары экономикалық саясат, тұрғын үй мәселелері, білім беру, жергілікті басқару, әлеуметтік әл-ауқат, көші-қон және балық шаруашылығын қамтиды. Экономист Оливер Хартвич 2012 жылы ұйым құрылғаннан бері Инициативаның атқарушы директоры болып табылады, ал жергілікті жазушы және медиа сарапшысы Эрик Крамптон қазіргі уақытта ұйымның бас экономисі қызметін атқарады. NZME-нің тәуелсіз төрағасы Барбара Джоан Чэпман (бұрын ASB Банкінің бас атқарушы директоры және басқарушы директоры) 2017 жылдан бері Жаңа Зеландия Инициативасының директоры болып табылады. Чэпман сонымен қатар Жаңа Зеландия Инициативасының төрағасының орынбасары, қазіргі уақытта Genesis Energy Limited компаниясының төрағасы, Fletcher Building Limited компаниясының басқармасында тәуелсіз директор және Резервтік банк туралы заңды қарау комиссиясының мүшесі.
The New Zealand Initiative is a pro free market public policy think tank and business membership organisation in New Zealand. It was formed in 2012 by merger of the New Zealand Business Roundtable (NZBR) and the New Zealand Institute. The Initiative’s main areas of focus include economic policy, housing, education, local government, welfare, immigration and fisheries. Economist Oliver Hartwich has been the executive director of The Initiative since its formation in 2012, and local writer and media commentator Eric Crampton is currently Chief Economist at the organisation. NZME's independent chair Barbara Joan Chapman (formerly the Chief Executive Officer and Managing Director of ASB Bank) has been a director of the NZ Initiative since 2017. Chapman is also Deputy Chair of the NZ Initiative, is currently the chairperson of Genesis Energy Limited, holds an independent directorship on the board of Fletcher Building Limited, and holds a seat on the Reserve Bank Act Review Panel.
Өмірбаян
Жаңа Зеландия бастамасының алдыңғы ұйымдары екеуі де кәсіпкерлік мүшелік ұйымдары болды. 1986 жылы Роджер Керр құрған Веллингтон қаласындағы Бизнес дөңгелек үстелі, 1980 және 1990 жылдардағы Жаңа Зеландияның неолибералдық экономикалық реформаларының басты жақтаушыларының бірі еді. Осы мақсатта Бизнес дөңгелек үстелі түрлі басылымдар (кітаптар, есептер, ұсыныстар) жариялады және жиі дау тудыратын қоғамдық пікірталасқа ақпарат берумен және оған әсер етумен айналысты. Жаңа Зеландия институты 2004 жылы Окленд қаласында құрылды. Бизнес дөңгелек үстелі сияқты, Жаңа Зеландия институты да ой-пікір құрылымы ретінде жұмыс істейтін кәсіпкерлік мүшелік ұйымы болды, бірақ саяси көзқарасы орталыққа жақын болды. Бизнес дөңгелек үстелінің бірқатар мүшелері қолдауларын Жаңа Зеландия институтына ауыстырды. 2011 жылы Жаңа Зеландия институтының төрағасы Тони Картердің сөзіне сәйкес, ұйымның мүмкіндіктері жеткіліксіз болды. Картер Бизнес дөңгелек үстелінің төрағасы Роджер Партриджге жүгініп, екі ұйымды біріктіру мүмкіндігін ұсынды. Бірігу туралы келіссөздер сәтті аяқталды және 2012 жылдың сәуір айында Жаңа Зеландия бастамасы Партридж пен Картердің бірлескен төрағалығымен іске қосылды. Хартвич ұйымның бірінші атқарушы директоры болып тағайындалды.
Ұйым
Жаңа Зеландия бастамасы Веллингтонда орналасқан. Ол конституцияға сәйкес директорлар кеңесі басқаратын жауапкершілігі шектеулі компания. Жаңа Зеландиядағы ең ірі үш саяси-экономикалық зерттеу орталығының бірі болып табылады, ал қалған екеуі – Жаңа Зеландия экономикалық зерттеулер институты (NZIER) және Бизнес және экономикалық зерттеулер (BERL). 2016 жылғы жылдық есебінде оның мүшелерінің жалпы кірісі Жаңа Зеландия экономикасының ширегіне тең екені көрсетілген. Жаңа Зеландия бастамасының бас редакторы Натан Смит, ол өте оңшыл блогтың авторы екені туралы хабарлар тарағаннан кейін 2020 жылдың желтоқсан айында лауазымынан кетті. Аталған блогта ол, басқалармен қатар, бұқаралық ақпарат құралдары адамдардың ойларын бақылайды және «мұсылман зорлаушы топтары» мен инцель идеологиясын байланыстыратын ұзақ жазбалар жазғанын мәлімдеді.
Қадамдасу
Жаңа Зеландия бастамасы өзінің веб-сайтында өзінің миссиясы "бәсекеге қабілетті, ашық және серпінді экономиканы, сондай-ақ еркін, өркенді, әділ және біртұтас қоғамды құруға көмектесу" екенін айтады және өзін "қатаң түрде партиялық емес" деп сипаттайды. Ол NZIER немесе BERL-ге қарағанда еркін нарыққа басымдық береді. 2017 жылдың мамыр айында "The Initiative" Жаңа Зеландияның 30-нан астам жетекші бизнес өкіліне Швейцарияға оқу сапарын ұйымдастырды. Жаңа Зеландия бастамасы ұйымдастырған шараларға Жаңа Зеландияның премьер-министрлері Джон Ки мен Билл Инглиш, Лейборист партиясының лидерлері Дэвид Ширер, Дэвид Канлифф және Эндрю Литтл, бұрынғы Австралия премьер-министрі Джон Ховард, бұрынғы британдық сауда министрі Питер Лилли, сондай-ақ Жаңа Зеландия Парламентінде өкілдік еткен барлық партиялардың мүшелері қатысты. Жаңа Зеландия бастамасы 2017 жылғы манифестін жариялады: "Жаңа Зеландияның келесі үкіметі не істеу керек" – бұл 2017 жылғы жалпы сайлауға дейін соңғы бес жылдағы саяси ұсыныстарының шолуы.
Білім
2017 жылдың шілдесінде Жаңа Зеландия бастамасы Жаңа Зеландия мектептеріндегі мұғалімдердің еңбек өнімділігін бағалау және басқару қажеттігін көтерді, бұл ұсынысты Білім министрі Никки Кей сақтықпен қабылдады, ал мұғалімдердің кәсіби одағы – Бастауыш емес мектеп мұғалімдері қауымдастығы (PPTA) жобаны қабылдамады. Бұрынғы есепте Бастама Жаңа Зеландия үкіметін математика пәнінен жаңа оқыту әдістерін енгізгені үшін сынады, бұл оқушылардың сандық сауаттылығының төмендеуіне әкеп соқты. 2022 жылдың қыркүйегінде NZ Initiative Білім министрлігінен үлкен, ашық жоспарлы сыныптар оқушылардың оқуын жақсартуға көмектеседі деген дәлелдерді ұсынуды сұрады.
Тұрғын үй және жергілікті басқару
2017 жылы бизнес-сарапшысы Патрик Смеллидің айтуынша, Жаңа Зеландия бастамасының тұрғын үй тақырыбына қосқан ең маңызды үлесі – тұрғын үй ұсынымын шектейтін факторларды көрсету болды: жоғары иммиграция, кішкентай құрылыс индустриясы және тиімсіз жоспарлау заңнамасымен қатар, жергілікті кеңестердің жаңа тұрғындарды тартудың орнына олардан бас тартуға бейімділігі Оклендтегі тұрғын үй дағдарысының туындауына ықпал етті. Жаңа Зеландия бастамасы осы өсуді тежейтін жағдайларды құрылғаннан бері бес жылдай уақыттан бері көрсетіп келеді. 2015 жылдың қараша айында Хартвич пен Лейборист партиясының тұрғын үй саясаты жөніндегі өкілі Фил Твайфорд биіктік және тығыздық регламенттерін, инфрақұрылымдық төлемдерді жою және қалалық және ауылдық шекараны жою туралы бірлескен мақала жариялады. Бұл мақала жерді пайдалану жоспарлау саласындағы Лейборист партиясының дәстүрлі көзқарастарынан қалысқанын көрсетті және халықаралық сарапшылар тарапынан тұрғын үй саясаты бойынша жаңа келісімнің белгісі ретінде қабылданып, бағаланды. Жаңа Зеландия бастамасының Жаңа Зеландия бойынша арнайы экономикалық аймақтар құру туралы ұсынысын Веллингтон қаласының әкімі Джастин Лестер және Жаңа Зеландияның жергілікті басқару органдарының бас директоры Малкольм Александр қолдады. Ресми ақпарат туралы заңға сәйкес жарияланған үкіметтік құжаттарда министрлер кабинетінің бастама ұсынған мәселелерді қарастырғаны анықталды. 2013 жылғы бастамалық есепте, бұрынғы министр Майкл Бассеттің қатысуымен жазылған, тұрғын үй инфрақұрылымын қаржыландыру үшін арнайы мақсаттағы ұйымдар арқылы нысаналы төлемдерді пайдалану ұсынылды. Жаңа Зеландия үкіметі осындай схеманы 2017 жылдың шілдесінде енгізіп, осы міндетті Crown Infrastructure Partners компаниясына тапсырды.
Шетелдік тікелей инвестициялар
Жаңа Зеландия бастамасы Жаңа Зеландияның шетелдік инвесторларға қойған шектеулерін жеңілдетуді қолдайды, бұл позиция Жаңа Зеландия Бірінші партиясының лидері Уинстон Петерстен күшті сынға ұшырады.
Балық шаруашылығын басқару
Салыстырмалы зерттеулерге сүйене отырып, Бастама демалыспен айналысатын балық аулаушылардың мүдделерін ұсыну үшін, Батыс Австралиядағы Recfishwest үлгісінде жаңа агенттік құруды ұсынды. Бұл ұсынысты LegaSea балық аулауды қолдайтын ұйым қабылдамады.
Иммиграция
Өзінің көші-қон жөніндегі баяндамасында Жаңа Зеландия бастамасы Жаңа Зеландияның либералды көші-қон саясатын қорғады, мигранттар экономикаға оң үлес қосады және Жаңа Зеландия қоғамына жақсы бейімделеді деп мәлімдеді. Уинстон Питерс бастаманың нәтижелерін "академиялық сөзге ойнау" деп сынап, бастаманы шетелдіктер басқаратын сараптамалық орталық деп айыптады. Еңбек партиясының көші-қон жөніндегі өкілі Иан Лис Галлоуэй баяндаманы қолдады, бірақ оның мигранттардың инфрақұрылымдық қажеттіліктерін ескермегендігін сынға алды.
Әлеуметтік саясат
Бұл бастама Key/English үкіметінің «Әлеуметтік инвестициялық тәсілін» қолдады, соның ішінде Әлеуметтік әсерлі облигациялардың енгізілуін. Сондай-ақ, экономикалық теңсіздіктің соңғы кезде күшеюіне байланысты алаңдаушылықтардың себебі бағалардың өсуі екенін айтты, ал Жаңа Зеландиядағы табыс теңсіздігі 1990 жылдан бері өзгеріссіз қалып отыр.
Климат
Бастама шығарындыларды азайту үшін КӨС-тен (Эмиссия саудасы жүйесінен) басқа саясатты қолдамайды, себебі КӨС-тегі шығарындылар лимитіне байланысты басқа саясаттар шығарындыларды азайта алмайды. Ол Климаттық өзгерістер жөніндегі комиссия ұсынған жалпы шығарындыларға көшуге қарсы, қазіргі таза шығарындыларға баса назар аударуды қолдайды.