Кіріспе

Британдық армия офицері және археолог (1840–1927)

Генерал сэр Чарльз Уоррен (7 ақпан 1840 – 21 қаңтар 1927) – британдық Корольдік инженерлер құрамының офицері. Ол Киелі кітаптағы Киелі жердің, әсіресе Храм тауының ең алғашқы еуропалық археологтарының бірі болды. Оның әскери қызметінің көп бөлігі Британдық Оңтүстік Африкада өтті. Одан бұрын ол 1886 жылдан 1888 жылға дейін Джек-Жарқаушының кісі өлтіру кезінде Лондон полициясының комиссары қызметін атқарды. Екінші Бур соғысындағы оның басшылығы сынап тасталды, бірақ ол өмірі бойы әскери және азаматтық қызметте үлкен жетістіктерге қол жеткізді.

Білім және ерте әскери мансап

Уоррен Уэльстің Гвинед штатындағы Бангор қаласында генерал-майор сэр Чарльз Уорреннің ұлы болып дүниеге келді. Ол Шропширдегі Бриджнорт грамматикалық мектебінде және Вем грамматикалық мектебінде білім алды. 1854 жылы бір семестр Челтенхам колледжінде оқығаннан кейін, ол Сандхерсттегі Корольдік әскери колледжіне, содан кейін Вулвичтегі Корольдік әскери академияға (1855–57) түсті. 1857 жылдың 27 желтоқсанында ол Корольдік инженерлер корпусына екінші лейтенант болып кірді. 1864 жылдың 1 қыркүйегінде Фанни Маргаретта Хейдонға үйленді (1919 жылы қайтыс болды); олардың екі ұлы мен екі қызы болды. Уоррен шыншыл англикан және белсенді масон болды, Сингапурдағы Шығыс архипелагының үшінші аудандық Ұлы шебері және Quatuor Coronati Lodge-тің негізін қалаушы шебері атанды.

Әскери мансап

1861 жылдан 1865 жылға дейін Уоррен Гибралтарды картографиялау жұмыстарын жүргізді. Осы кезеңде ол тригонометрияны қолданып Гибралтар тасын зерттеді және генерал-майор Фромның қолдауымен Гибралтардың екі ірі масштабты, толыққанды моделін жасады. Олардың бірі Вулвичте сақталған, ал екіншісі, бүгінге дейін сақталған нұсқасы, Гибралтар мұражайында қойылған. Бұл модельдер Гибралтар тасының және портының ғана емес, сонымен қатар барлық жолдар мен ғимараттардың да бейнесін көрсетті. 1865 жылдан 1867 жылға дейін ол Чатэмдегі Әскери Инженерлік мектепте картографиялау бойынша көмекші оқытушы болып жұмыс істеді. Осы жұмысы үшін ол капитан шеніне ие болды.

Батыс Палестина - Иерусалим

1867 жылы Уоррен Палестинаны зерттеу қорына Киелі кітап археологиясын "талдау" жүргізу үшін шақырылды, мақсаты Османлы Сириясында, әсіресе Киелі Жерде немесе Киелі кітап Палестинасында кейінірек зерттеулер мен қазбалар жүргізу болып табылды. Палестинаны зерттеу кезінде ол Иерусалимдегі ғибадатхана тауында алғашқы ірі қазба жұмыстарының бірін жүргізді, осылайша Киелі кітап археологиясының жаңа дәуірін бастады. Оның ең маңызды жаңалығы – қазіргі Уоррен шахтасы деп аталатын су шахтасы және ғибадатхана тауының астындағы бірнеше туннельдер болды. Уоррен мен оның командасы Иерусалимнің топографиялық картасын жетілдіріп, Киелі кітаптағы Иерихон қаласы орналасқан Телл-эс-Султанның алғашқы қазба жұмыстарын жасады. Уорреннің топографиялық картасында көрсетілген кейбір нысандар, әсіресе Акра (ол оны Жоғарғы қалаға орналастырған, ал Жозеф оны Төменгі қалаға орналастырған), кейін түзетілді және жаңартылды. 1870 жылы Уоррен Ұлыбританияға оралып, археология туралы кітап жаза бастады. Оның экспедициядан алған нәтижелері кейіннен К. Р. Кондермен бірлесіп жазылған "Батыс Палестинаның Иерусалимді зерттеу" (1884) деген атпен жарияланды. Уорреннің бұл аймақ туралы басқа кітаптарына "Иерусалимді қайта жаңғырту" (1871), "Жер астындағы Иерусалим" (1876) және "Уәде етілген жер" (1875) кіреді. Уорреннің ең маңызды еңбегі – оның Иерусалимдегі жер асты шахтасын зерттеуі, ол қазір оның атымен аталады, яғни Уоррен шахтасы. 2013 жылы жарық көрген "The Walls of the Temple Mount" басылымы Уорреннің жұмысы туралы толыққанды мәліметтер келтірді, оның мазмұны кітаптағы шолуда қысқаша баяндалған. Ол ғибадатхана тауының сыртқы қабырғаларының төменгі бөлігіне дейін жер астынан шахталар қазуға ерекше назар бөлді, әртүрлі деңгейлерде кездесетін тас түрлерін және Робинсон аркасы (батыс жағында) және одан төмендегі Ирод көшесі сияқты басқа да ерекшеліктерді тіркеді. 1884 жылы PEF Уорреннің 50 картасы, жоспары және суретінен тұратын үлкен жинақты "Жоспарлар, биіктіктер, кесімдер және т.б., Иерусалимдегі қазбалардың нәтижелерін көрсетеді, 1867–70" (қазір "Уоррен атласы" деп белгілі) деген атпен жариялады.

Оңтүстік Африка

Ол қысқа уақыт Дуверде, содан кейін Шоуберинесс атыс мектебінде қызмет етті (1871-73). 1876 жылы Отарлау басқармасы оны Грикваланд-Уэст пен Оранж-Фри-Стейт арасындағы шекараны зерттеуге арнайы комиссар етіп тағайындады. Осы жұмысы үшін 1877 жылы ол Сент-Михаил және Сент-Джордж орденінің серігі (CMG) атанды. Транскей соғысында (1877-78) ол Даймонд Филдс атты әскер бөліміне басшылық етті және Пери Буш шайқасында ауыр жарақат алды. Осы қызметі үшін ол хабарламаларда есімдері тізілді және лейтенант-полковник шеніне көтерілді. Содан кейін ол Бечуаналандағы "жергілікті мәселелерді" зерттеуге арнайы комиссар болып тағайындалды және сол жердегі көтерілісті басу үшін Солтүстік шекаралық экспедиция әскерлеріне қолбасшылық етті. 1879 жылы ол Грикваланд-Уэст әкімшісі болды. Оңтүстік Африканың Солтүстік Кейп провинциясындағы Уоррентон қаласы оның құрметіне аталған.

Палмер экспедициясының зерттеулері

1880 жылы Уоррен Англияға оралып, Әскери инженерлік мектепте геодезия бойынша бас оқытушы болады. Ол 1884 жылға дейін осы лауазымды атқарады, бірақ 1882 жылы Адмиралтейство оны профессор Эдвард Генри Палмердің археологиялық экспедициясының тағдырын аныттау үшін Синайға жібергенде үзіліс болады. Ол экспедиция мүшелері тоналып, өлтірілгенін анықтап, олардың денелерін табады және қылмыскерлерді әділетке тартып береді. Осының нәтижесінде 1883 жылдың 24 мамырында Киелі Михаил және Киелі Георгий орденінің командирі (KCMG) атағымен марапатталады, сондай-ақ Мысыр үкіметі оған үшінші дәрежелі Меджидие орденін табыс етеді. 1883 жылы ол Иерусалимнің Святого Иоанна орденінің әділ рыцары болады, ал 1884 жылдың маусым айында Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланады.

Бечуаналанд экспедициясы

1884 жылдың желтоқсанында, енді подполковник болған Уоррен, Германия мен Трансваалдың ықпалына қарсы британдық билікті орнату және Трансваалдың қолдауымен, жергілікті Тсвана тайпаларынан жер мен мал ұрлап отырған Стеллаленд және Гошен боер еркін мемлекеттерін тарату үшін Бечуаналандқа әскери экспедицияны басқаруға, Ұлыбританияның арнайы комиссары ретінде жіберілді. "Уоррен экспедициясы" деп аталған 4000 британдық және жергілікті әскерлер Кейптаундан солтүстікке қарай жол тартты, олармен британдық армиясының далада қолданған алғашқы үш бақылау шарлары бірге болды. Экспедиция қан төгілмей-ақ мақсатына жетті, ал Уоррен 1885 жылдың қыркүйегінде елге қайтарылды және 1885 жылдың 4 қазанында Сент-Михаэль және Сент-Джордж орденінің Ұлы крестінің (GCMG) иегері атанды.

Полиция комиссары

1885 жылы Уоррен Шеффилд Халлам сайлау округінде тәуелсіз либералды кандидат ретінде парламент сайлауына радикалдық манифестпен қатысты. Ол 690 дауыспен жеңіліп, 1886 жылы Суакинде командир болып тағайындалды. Бірақ ол келгеннен кейін бірнеше апта өткен соң, сэр Эдмунд Хендерсонның отставкасынан кейін Метрополистің полиция комиссары болып тағайындалды. Уорреннің осы лауазымға таңдалуының нақты себебі әлі белгісіз. Сол кезге дейін және 20 ғасырдың біраз бөлігінде Скотланд-Ярд басшылары әскери шендеулерден таңдалып келді. Уорреннің жағдайында, ол 1883 жылы Синайға профессор Палмер экспедициясының тағдырын анықтауға қатысқандығы үшін таңдалған болуы мүмкін. Егер осылай болса, онда оның сол кездегі «полиция жұмысында» қателіктер болған болуы мүмкін, себебі бұл әскери тергеу болған, азаматтық полиция операциясы емес. Уоррен қызметке келген кезде Метрополитен полициясы нашар жағдайда болды, себебі Хендерсон соңғы бірнеше жыл бойы белсенділік танытпаған. Лондонның экономикалық жағдайы нашар болды, осыдан демонстрациялар туды. Ол өзінің қызметкерлерінің әл-ауқатын ойлады, бірақ оған көп көңіл бөлмеді. Оның қызметкерлері оны арыстанды, бірақ ол әдетте басшыларымен жақсы қарым-қатынаста болды. 1887 жылы Виктория патшайымының Алтын мерейтойында полиция Елизавета Касс деген сыйлы тігінші қыздың қасақана ұсталғанынан кейін көп сынға ұшырады, және оның жұмыс берушісі сотта оны қорғады. Жағдайды одан да нашарлатқан нәрсе – либерал полковник Уоррен консервативті ішкі істер министрі Генри Мэттьюспен келіспеді, ол комиссар болғаннан кейін бірнеше ай өткен соң тағайындалды. Мэттьюс Қылмысқа қатысты комиссардың көмекшісі Джеймс Монроның комиссардан тәуелсіз болуын қалады, сондай-ақ Уорренмен үнемі қақтығысқан күштің бас қаржылық шенеунігі – Ресиверді қолдады. Ішкі істер министрлігінің тұрақты хатшысы Годфри Люшингтон да Уорренмен келіспеді. Уоррен баспасөз тарапынан әсем киімдері, өзінің қызметкерлерінің аяқ киімдеріне деген қамқорлығы (олар күніне 20 мильдей қашықтықты жүретінін ескерсек, бұл дұрыс еді, бірақ оны әскери жабдықтарға деген құштарлық деп мазақтады) және бұрғылауды қайта енгізуі үшін сынға ұшырады. Радикалды баспасөз 1887 жылғы 13 қарашадағы қанды жексенбіде оған қарсы бұрылды, сол күні Трафальгар алаңындағы демонстрацияны 4000 полиция қызметкері, 300 жаяу әскер және 600 атты полиция мен гвардия бұзды. 1888 жылы Уоррен бес бас инспекторды енгізді, олар инспекторлар мен комиссардың көмекшілері арасында шендеу алды. Монро өзінің орынбасары, Қылмыстық тергеу департаментінің (QТД) бас инспекторы Мелвилл Макнагтеннің өзінің досы болуын талап етті, бірақ Уоррен Бенгалиядағы тәртіпсіздік кезінде Макнагтенді «хиндұлар ұрып-соқты» деген себеппен оның тағайындалуына қарсы болды. Бұл Уоррен мен Монро арасындағы үлкен дауға айналды, екеуі де ішкі істер министріне отставкаға кетуді ұсынды. Мэттьюс Монроның отставкасын қабылдады, бірақ оны тек Ішкі істер министрлігіне ауыстырды және оған Арнайы бөлімнің басшылығын сақтап қалды, ол оның ерекше қызығушылығы болды. Роберт Андерсон Қылмысқа қатысты комиссардың көмекшісі болып тағайындалды, ал Адольф Уильямсон QТД бас инспекторы болып тағайындалды. Екеуі де Уорреннің артынан Монромен байланысқа түсуге шақырылды.

Жіті қасқыр Джек

Полковник Уорреннің ең үлкен қиындығы – Джек Жаратушы ісі болды. Автор Питер Тургуд өзінің «Абберлайн: Джек Жаратушыны аңдыған адам» атты кітабында Уоррен тергеу барысында сынға алынғанын айтады. Оны кісі өлтірушінің ізін таба алмағаны үшін кінәлады, ақпарат үшін сыйақы ұсынбағаны үшін айыптады (бірақ бұл жоспар Ішкі істер министрлігі тарапынан қабылданбады), тергеушілердің санын жеткіліксіз деп тағайындағаны үшін айыптады (әрине, бұл рас емес) және детективтердің орнына форма киген полицейлерді артық көреді деп айыптады (бәлкім, рас емес). Осыған жауап ретінде Уоррен өзінің көзқарасын және фактілерді баяндаған мақала жазды, ол Мюррей журналында жарияланды; мақалада сонымен қатар ол Жаратушыны табу үшін өздігінен әрекет етуді қолдайтыны көрсетілді. Ол полиция бөлімінің жұмысын ашып, рұқсатсыз мақала жазғаны үшін Ішкі істер министрлігі тарапынан сөгіс алды. Соңғы кезде, 2015 жылы Брюс Робинсонның Жаратушы ісі туралы кітабында Уоррен «қабілетсіз полицей» деп айыпталды және «үлкен мекемелік жасырындық» пен масондық құлақтандырулардың қатысқандығы туралы болжам жасалды. «Гардиан» газетінің кітапқа берген шолуында «көптеген тарихшылар полицияның Жаратушыны ұстамауының себебін қабілетсіздікке байланыстырады» делінгенімен, бұл контексте Уорреннің аты аталған жоқ. Уоррен ақыры сынға шыдай алмады және 1888 жылдың 9 қарашасында Мэри Джейн Келлинің өлтірілуіне бірден бұрын отставкаға кетті. Бірақ ол ізбасары келгенге дейін қызметте қалуға келісті және 1 желтоқсанға дейін лауазымында болды. Содан кейін ол әскери қызметіне қайта оралды. Күштік құрылымдағы дерлік барлық инспекторлар оның үйіне келіп, отставкаға кетуіне өкіндіктерін білдірді. Бір қатысушы Уорреннің ойлылығы мен өзінің қарауындағы адамдарға қамқорлық жасағаны үшін мақтады. Ол әскери міндеттерін қайтадан атқарды. 1888 жылдың 7 қаңтарында Бат орденінің кавалер-командоры (KCB) дәрежесіне ие болды.

Кейінгі әскери мансап және Бура соғысы

1889 жылы Уоррен Сингапурдағы гарнизонды басқаруға жіберілді және 1893 жылы генерал-майор шеніне көтеріліп, 1895 жылға дейін Сингапурда қызмет етті. Англияға оралғаннан кейін, 1895 жылдан 1898 жылға дейін Темза округіне қолбасшылық етті, 1897 жылы генерал-лейтенант шеніне өрледі және резервке жіберілді.

Корольдік инженерлік яхталар клубы

Суда жүзу сапердің қажетті дағдыларының бірі болғандықтан, 1812 жылы Әскери инженерлік мектепте желкенді клуб құрылып, кейіннен кескіш қайықпен жарысу командалары дамыды. 1824 жылы Темза және Медуэй өзендерін байланыстыратын каналдың салынуы Корольдік инженерлерге осы дағдыларды тәжірибелеуге мүмкіндік берді, ал каналға жауапты офицер Корольдік инженерлер корпусынан тағайындалды. 1899 жылы Темза және Медуэй каналына қолбасшылық еткен генерал-лейтенант Чарльз Уоррен Медуэй өзенінде Корольдік теңіз күштеріне қарсы кескіш қайықпен жарыс үшін кубок сыйлады. Саперлер командасы Су астындағы миналық мектептің мүшелерінен құрылды, бірақ 1905 жылы мектеп таратылғаннан кейін кескіш қайықпен жарысу дәстүрі далалық жасақтармен жалғасты. REYC осы күнге дейін жыл сайын Корольдік теңіз күштерінің желкенді қауымдастығымен жарысады. Клуб 1846 жылы Royal Engineer Yacht Club болып қайта құрылды, ол Ұлыбританиядағы ең көне яхт клубтарының бірі. REYC бүгінгі күнге дейін жұмыс істеп, үш яхтасын басқарады және Корпус атынан әлемдік жарыстарда өнер көрсетеді. Бұл клуб Британ армиясындағы ең көне спорт клубтарының бірі.

Екінші Бура соғысы

1899 жылы Бур соғысы басталғанда, ол Оңтүстік Африка далалық күштерінің 5-ші дивизиясына қолбасшылық ету үшін қайта әскери қызметке оралды. Уорренге қолбасшылық беру туралы шешім көпті таңқалдырды. Ол кезде Уоррен 59 жаста болды, "жағымсыз мінезді" деп есептелді, соңғы кезде әскерді шайқаста басқару тәжірибесі аз еді және жоғары тұрған офицері, генерал сэр Редверс Буллермен арақатынасы жақсы болмады. Фарвелл Уорреннің Бур соғысындағы британдық генералдардың арасындағы "мүмкін, ең нашар" және әрине, ең "кереметсіз" генерал екенін айтты. Редверс Буллер әйеліне жазған хатында оны "үлкен мүмкіндікті" жоғалтуға себепкер болған "қабілетсіз" деп сипаттады. Уоррен 1900 жылдың тамызында Ұлыбританияға қайтарылды және енді ешқашан далалық әскерлерге басшылық жасамады. Дегенмен, ол 1901 жылдың қарашасында 1-ші Глостершир Корольдік инженерлерінің (еріктілер) құрметті полковнигі болып тағайындалды, 1904 жылы генерал шеніне көтерілді және 1905 жылы Корольдік инженерлердің полковник-командирі болды. Оңтүстік Африкалық автор Оуэн Коэтцердің кітабы Бур соғысындағы оның іс-әрекеттерін "шамалы дәрежеде ақтауға" бағытталған еді.

Зейнетақыға шыққан жылдары

1908 жылдан бастап Уоррен Баден-Пауэллмен бірге скаут қозғалысын құруға қатысты. Ол тағы бір топпен, Шіркеу жігіттері бригадасымен және бастапқыда 1-ші Рамсгейт – Сэр Чарльз Уорреннің жеке скауттары деп аталған 1-ші Сент-Лоуренс скаут тобымен де байланыста болды.

Ол бұрын Киелі кітап археологиясы, әсіресе Иерусалим туралы бірнеше кітап жазған, сондай-ақ "Жетістіктердегі Велдт" және "Ежелгі кубит және біздің салмақ өлшемдері" атты еңбектердің авторы болды. Ол Сомерсет графтығындағы Уэстон-супер-Мэрдегі үйінде тұмау салдарынан туған өкпе қабынуынан қайтыс болды. Оған Кентербериде әскери салтанатты жерлеу рәсімі жасалды және әйелінің қасында Кент графтығындағы Уэстбере шіркеуінің қорымына жерленді.

Шығармалық бейнелер

Уорренді 1973 жылы түсірілген "Жек Жаршы" мини-сериалында Базил Хенсон сомдады. 1979 жылғы "Мордер де декрет" фильмінде оны Антони Куэйл ойнады, бұл фильмде Шерлок Холмс және доктор Уотсон кейіпкерлері Рипер ісіне қатысты туындаған құпия теорияның драмалық бейнесін көрсетеді. 1988 жылғы "Жек Жаршы" телефильмі, "Мордер де декрет" фильміндегідей сол құпия теорияны ұстанды, ондағы Уоррен рөлін Хью Фрейзер сомдады. Мини-сериалда оның соңғы әрекеті комиссар ретінде, жетекші детектив Фред Эберлайнға тергеу қорытындыларын жасыруға бұйрық беруі көрсетіледі, бұл корольдік отбасын дақтан сақтау мақсатында жасалған. 2001 жылғы "Тозақтан келген" фильмінде оны Ян Ричардсон ойнады.