Кіріспе

Шотландияның бірінші министрінің ресми резиденциясы, Лондондағы мектеп.

Бьют Хаус (Гейль тілінде: Taigh Bhòid) – Шотландияның бірінші министрі мен Шотландияның Ұлы мөрінің сақтаушысының ресми резиденциясы, Эдинбургтегі Шарлотта алаңында орналасқан. Шотландия Парламенті ғимаратында және Сент-Эндрюс үйіндегі екі жеке кеңсемен қатар, Бьют Хауста бірінші министр ресми резиденцияда болғанда пайдаланатын кіші кеңсе де бар. Жаңа қаладағы 6 Шарлотта алаңында орналасқан, алаңның солтүстік жағындағы орталық үй және Роберт Адам жобалаған. Бьют Хаус 1966 жылы 6-шы Бьют маркизі Шотландияның Ұлттық қорына берілді. 1970-1999 жылдар аралығында ол Шотландияның мемлекеттік хатшысының ресми резиденциясы болды. 1999 жылдың шілдесінен бері ол бірінші министрдің ресми резиденциясы болып табылады. Төрт қабатты үй кабинет залы, кеңселер, конференциялар, қабылдау, отырыс және асханалардан тұрады, онда бірінші министр жұмыс істейді, ал Шотландия үкіметінің министрлері, ресми қонақтар мен меймандар қабылданады және көңіл көтереді. Екінші және үшінші қабаттарда бірінші министрдің жеке резиденциясы орналасқан. Бьют Хаус бірінші министрдің ресми резиденциясы ретінде қызмет етумен қатар, бірінші министр баспасөз конференцияларын, БАҚ брифингтерін, Шотландия үкіметі кабинетінің отырыстарын өткізу және Шотландия кабинетіне мүшелерді тағайындау үшін де жиі пайдаланады.

Алғашқы қоныстанушылар

Шарлотта алаңы шотланд сәулетшісі Роберт Адам жобалаған. Лорд-провост және Эдинбург қалалық кеңесі 1791 жылы Адамға Эдинбургтің алғашқы Жаңа қаласының гүлшересі ретінде алаң жоспарларын жасауды тапсырды. Алайда Адам 1792 жылы қайтыс болды, оның аяқталған жобаларын басқалар іске асыруға тиіс болды. Алаңның солтүстік жағы алдымен салынды және оның құрылысы оның ниетіне сай жасалған. Бьют Хаус қазір тұрған жер учаскесі 1792 жылы ашық аукционда Орландо Хартқа – аяқ киім шебері, қалалық кеңестің белгілі мүшесі және Эдинбургтегі саудагерлердің диякон-конвенеріне 290 фунт стерлингке сатылды. Үйде 1796 мен 1800 жылдар аралығында Джон Иннес Кроуфорд тұрды. Ол 1776 жылдың 27 қазанында Ямайкада дүниеге келген. 1781 жылы ол әкесі Джон Кроуфордтан Ямайканың Сент-Джеймс округіндегі Беллфилд иелігін мұраға алды. Кейіннен ол Эдинбургтегі 91 Джордж-стрит мекенжайына көшіп, 1801 мен 1825 жылдар аралығында онда тұрды. 1818 жылдың мамыр айында үйді Дэвиден Генри Ричи сатып алды. Ричи Глазго саудагері, «Тисл Банк» серіктесі және Ланаркшир мен Эйрширдегі жерлердің иесі болды. Оман жаңа қалалық үйін Оман қонақ үйіне айналдырды, ол 20 жылдан астам уақыт бойы солай сақталды. Қонақ үй атын білдіретін әріптердің бекіткіштерін бүгінге дейін Бьют Хаустың кіреберіс есігінің үстіндегі сыртқы қабырғасында көруге болады. Оман әйелдерінің 1845 жылы қайтыс болғаннан кейін, 6 Шарлотта алаңы оның мұрагерлерімен Александр Кэмпоға сатылды, ол үйінде отбасымен 1887 жылы қайтыс болғанға дейін тұрды.

Бут отбасы: 192266

4-ші Бьют графы Шотландия қалаларының эстетикалық құндылығына ерекше қызығушылық танытты. 1900 жылдардың басынан бастап ол Шарлотта алаңының солтүстік жағындағы орталық үйлерді сатып ала бастады, Адамның бастапқы дизайнын қалпына келтіру үшін, ол 19 ғасырдағы өзгерістермен, соның ішінде шатыр терезелермен және бірінші қабаттағы терезелердің пропорцияларын өзгерткенмен бұзылған еді. Қамқорлар үйді және оның жиһаздарын өзгерту мен қайта безендіру үшін қажетті 40 000 фунт стерлинг жинады. Ішкі безендіру және түс схемалары леди Виктория Уэмисс пен Колин МакВильямға жүктелді. Қаржы жеткіліксіз болғандықтан, Бьют Хаустың ішкі жаңартылуы бірнеше қарызға байланысты болды. Бьют Хаус Шотландия үкіметіне тиесілі емес, ол Шотландияның Ұлттық сеніміне тиесілі, бұл бүкіл елдегі тарихи ғимараттар мен табиғи маңызы бар орындарды сақтауға арналған қайырымдылық ұйымы. Мүлік сонымен қатар заң жүзінде Бьют Хаус сенімшілерінің бақылауында, олардың құрылуы Бьют отбасынан меншік құқығын беруді көздейтін бастапқы сенімділік шартында қарастырылған. Шотландияның мемлекеттік хатшысы 1999 жылы Шотландияның бірінші министрі лауазымы құрылғаннан кейін Бьют Хауста тұру құқығынан айырылды. 1999 жылы Дональд Дьюар Шотландияның алғашқы бірінші министрі және Бьют Хаустың бірінші министрлік кеңсесіндегі алғашқы иесі болды. Дьюар 2000 жылдың қазан айында лауазымда жүргенде қайтыс болды, содан бері Бьют Хаусты бірнеше бірінші министрлер басқарды: Генри МакЛиш (2000–2001), Джек МакКоннелл (2001–2007), Алекс Салмонд (2007–2014), Никола Стерджен (2014–2023), Хумза Юсуф (2023–2024) және Джон Суинни (2024 – қазіргі уақытқа дейін). Қазіргі уақытта Бьют Хаустың бас сатысында әр бірінші министрдің портреттері қойылған.

Жөндеу және қалпына келтіру

2017 жылы ғимараттың консерваторлары жүргізген ғимараттың күйіне қатысты жан-жақты сараптамалық жұмыстардан кейін, Бьют Хаус шұғыл жөндеу үшін жабылды, соның салдарынан Бірінші министр қажетті жұмыстар аяқталғанға дейін ғимараттан көшірілуге мәжбүр болды. Бьют Хаус жөндеу жұмыстарын Шотландияның тарихи ортасы үйлестірді, ал ғимарат қалпына келтіріліп жатқан кезде Бірінші министрдің тұруы және Министрлер кабинетінің отырыстары үшін "уақытша шаралар" енгізілді.

Алдыңғы есіктер мен вестибюль

Бьют Хаус Эдинбургтің жаңа қаласындағы үйлер үшін ерекше, себебі оның орталық есігі бар. Жаңа қала үйлерінің көпшілігіндегі негізгі кіреберіс есігі әдетте баспалдақпен бір жақта орналасады. Дегенмен, Бьют Хаус есігінің орталықта болуы Адамның сарай фасадының қажеттілігі болды. Кең, төрт бөліктен тұратын кіреберіс есігі жылтыратылған қара еменнен жасалған. Есіктің жоғарғы бөлігінде римдік сандармен "VI" жазылған. Сандардың астында, есіктің төменгі бөлігінде сол жағында мыс хат жәшігі, ал оң жағында мыс есік қоңырауы орналасқан. Есік кішкентай жақын терезелермен шеңберленген және жартылай дөңгелек люкарнамен әсемделген. Үйдің алдында қара темір қоршау бойлап созылады және кіреберіс есігіне алып келетін алты сатырдың екі жағына да көтеріледі. Қоршаудың алдыңғы сатырдың екі жағында темір газ шамдарын ұстап тұратын тіреулер бар. Алдыңғы бөлме баспалдаққа тікелей ашылмағандықтан, Балфур Пол кіреберісте ақ мәрмәрдан жасалған орталық каминмен қонақты қарсы алып, оның қараңғы да қорқынышты көрінбеуін қамтамасыз етуді көздеді. Алдыңғы бөлменің жоспары Т пішіндес, ал каминнің оң және сол жағынан аркалар арқылы өтеді. Алдыңғы бөлмеде розеткалы төбе, Адам стиліндегі әсем гипскестеме және сегізбұрыштар мен қара шаршылардан құралған жылтыратылған тас плиткадан жасалған еден бар. Жаңа, бір жапырақты есіктер 19 ғасырдағы екі жапырақты есіктердің орнына қойылды, бұл есіктер Бьют Хаус алдындағы үлкен қонақ бөлмесін қазіргі кабинет ретінде пайдаланылатын артқы қонақ бөлмесімен байланыстырған.

Кабинет бөлмесі

1970 жылы Бут-хаус ресми резиденция ретінде алғаш жабдықталғанда, бұл бөлме Мемлекеттік хатшының кітапханасы немесе жеке кабинеті ретінде жоспарланған. 1999 жылы Шотландия Үкіметі құрылғаннан кейін, бұл бөлме кабинет ретінде пайдаланыла бастады. Бөлменің бастапқы келбеті, оның түтін мұржасының қоңыр мәрмәрімен үйлесетін түстік схемасы, Гарри Мор Гордон жасаған Шотландияның барлық Мемлекеттік хатшыларын бейнелейтін суретте сақталған. Бөлме өзінің бастапқы карнизін сақтап қалған, бірақ түтін мұржасы мен оңтүстік қабырғаның пішінделген әрлеуі, бұрынғы 19 ғасырдағы алдыңғы қонақ бөлмесіне апаратын екі бөлінетін есіктің орнына 1920 жылдары лорд Бьют және Балфур Пол қосымша жасаған. Корниз үйдің бастапқы құрылысынан бастап жасалған деп есептеледі, алайда лорд Бьют кейіннен серванта орналастыру үшін шағын ойыс қосты. Қонақ бөлмесіндегі терезелердің үстіндегі алтын жалатылған перделік жиһаздар лорд Бьюттің тапсырысымен жасалған және Роберт Адамның Лютон қаласындағы 3-ші граф Бьюттің үйі үшін жасаған суреттерінің негізінде үлгіленген. 2004 жылы Макконнелл бірінші министр болып қызмет еткен кезде Бут-хаусқа жақын жерде бомба табылғаны туралы бұрыс хабар тарады. Тергеу нәтижесінде күдікті адам зиян келтіруге қабілетті ешқандай зат алып жүрмегені анықталды және ол психикалық денсаулық заңы бойынша емдеуге жіберілді. Шотландияда COVID-19 инфекциясының өсуіне байланысты қосымша шектеулер енгізілгендіктен, 70 наразылық білдіруші Бут-хаусқа жиналды, бұл шектеулерді "қастандық теориясы" деп атады. Наразылық кезінде қолданыста болған Эдинбург аймағындағы коронавирус шектеулерін бұзғаны үшін төрт адам қамауға алынды.