Кіріспе

Мотрах, (مطرح) әкімшілік тұрғыдан вилаят (облыс), Оманның Маскат губернаторлығында орналасқан. Оманда мұнай табылуына дейін Мотрах Оманның (Мұскаттың) сауда орталығы болды. Қазір де ол аймақтың ірі теңіз порттарының бірінің орналасқан жері болғандықтан, сауда орталығы болып табылады. Басқа да маңызды орындарына Мотрах базар – дәстүрлі базар және ескі қабырғамен қоршалған кішкентай үйлерден тұратын Соур әл-Лаватия жатады. Оңтүстігінде Мұскат ауданы орналасқан.

Демография

1830-жылдардың басында дипломат Эдмунд Робертс келген кезде Мутраның халқы шамамен 8000 адамды құраған. 2016 жылғы халық санауы бойынша ауданның халқы 234 225 адамға жетті, бұл 2014 жылғы 200 578 адамнан жоғары, бұл елдегі ең тығыз қоныстанған ауданды анықтайды. Sūr al Luwātiyah ауданы индо-арий тілінде сөйлейтін al Luwātiyah тайпасының мекені. Бұл тіл мен халықты Оман тарихшысы Ибн Рузайқ алғаш рет тарихи тұрғыдан айтқан. Луватиялар 1780 және 1880 жылдар аралығында Синдтен толқындармен көшіп келіп, Оманға қоныстанған, және олармен бірге тілдерін де алып келген. Олар Sūr al Luwātiyah-та оқшауланып, тілдерін сақтап қалды.

Экономика

XIX ғасырдың ортасында Мютрахта кеме жөндеу өнеркәсібі болған. Ол Маскат портының қасында орналасқан және желкенді кемелер дәуірінде үлкен сауда орталығы болған, өйткені Үндістан мен Қытайға қарайтын жолда стратегиялық маңызға ие болды. Бұл базарға қараңғылық аты берілген, себебі тарам-тарамық дүкендер мен жолдарда күн сәулесі кірмейтін, сондықтан саудагерлер бағыттарын табу үшін шамдарға мұқтаж болған. Базардың аты әл-Лаватия мешітінен Хоур Бимбаға дейінгі бөлігінен шыққан, онда көптеген дүкендер мен сауда орындары орналасқан, ал тар жолдар күн сәулесінің өтуіне кедері келтіреді. 1960 жылдары, өмір талаптары бүгінгідей күрделі болмаған кезде, омандықтар өздеріне қажетті заттарды алу үшін осы базарға келген. Тауарлардың көп бөлігі импортталған, сонымен қатар жергілікті өнімдер – тоқыма, жеміс-жидек, көкөніс және құрма да сатылған. Бұрын базар саздан және пальма жапырақтарынан салынған, бұл материалдар ыстық ауа-райы мен қатал климаттық жағдайларға төтеп беруге қолайлы болғандықтан, сол кезде базарды салу үшін ең жақсы таңдау болды. Бүгінде Мускат муниципалитеті базарды жаңартып, әдеміледі, дәстүрлі стильді сақтап, сонымен қатар заманауи ыңғайлылықтарды қосып, туристерді қызықтыру үшін базарды қайта безендірді, сауда жасауды туристер мен қарапайым сатып алушылар үшін де ыңғайлы етті. Айт мерекесінде базар ерекше көтеріңкі және жұмбаққа толы болады, омандықтар елдің түкпір-түкпірінен киім-кешек пен әшекей алу үшін келеді. Базардың басты көшесінде тұрмыстық заттар, аяқ киім және дайын киімдер сатылады. Ішкі жағында құмырысқa, хош иісті майларға, жасмин гүлдеріне және дәмдеуіштерге қатысты әртүрлі иістер сезіледі. Сонымен қатар, базардың шетіндегі кішкентай дүкендерде омандық күміс бұйымдар, ақ дишдашалар мен кестеленген кумахтар, жарқын түсті маталар мен түрлі-түсті бас киімдер сатылады. Сатып алушылар осы базарларда ежелгі араб мылтықтарын да табуы мүмкін. Базарда омандық құмыралар, суреттер, кальяндар, қаңқалы ханжарлар (қысқа қанжар), былғары бұйымдар және құмырысқa сияқты тауарлар да сатылады. Базар әр түрлі атаулармен белгілі: "Қараңғылық базары", себебі оның көптеген аллеялары мен жолдары дүкендермен қапталған, олар күндіз күн сәулесін тосып алады. Шығыс және батыс бөліктері "кішкентай базар" және "үлкен базар" деп те аталады.

Сұлтан Кабус порты

Мұскат порты деп аталатын Сұлтан Кабус порты Оманның басты сауда порттарының бірі болып табылады. Бұл Оманның саяси тұрақты сұлтандығындағы ең басты теңіз қақпасы, стратегиялық жағдайы арқасында маңызды орынға ие. Арабия түбегіндегі Үнді мұхитының жағалауында, Ормуз бұғазынан оңтүстікке қарай 250 шақырым жерде орналасқан табиғи порт. Сұлтан Кабус портының орналасуы оны Парсы шығанағы ғана емес, сонымен қатар Үндістан субконтиненті және Шығыс және Оңтүстік Африка нарықтары үшін де идеалды хабқа айналдырады. Басқа порттармен салыстырғанда, Сұлтан Кабус портының орналасуы кеме жүрісі уақытын қысқартуға мүмкіндік береді. Порттың тарифтері аймақтағы басқа порттардың тарифтерімен салыстырғанда тиімді. Ағымдағы жылы мемлекеттік қызмет көрсету орталығының инфрақұрылымы, білікті жұмыс күші, жылдам және тиімді жүк тасымалдау және құжаттарды рәсімдеу жүйесі одан да жетілдіріледі. 18 ғасырда Сейид Сұлтан бин Ахмет билік құрған кезде Оманның сауда белсенділігі қайта жанданды, астананың екі порты – Маскат пен Мутра әртараптандырылды. Мутра тез арада сауда порты ретінде дамыды, ал Маскат теңіз күштерінің операциялары үшін пайдаланылды. Билеушінің ұлы Сейид Саид теңіз саудасын одан әрі кеңейтті, бірақ 1856 жылы қайтыс болғаннан кейін ол қайтадан төмендеді. Теңіз қызметі негізінен Үндістаннан әкелінетін қажетті тауарларды импорттаумен шектелді, олар ескі үлгідегі ағаш қайықтармен (дхау) тасымалданды. Кемелер жағадан алшаққа тігізетін, ал жүкті қолмен кішкентай қайықтарға түсіру үшін кейде бірнеше күн күтуге тура келді. Бұл жағдай 1974 жылы Сұлтан Кабус бин Саидтың Мина Кабусты (қазіргі Сұлтан Кабус порты) құруымен өзгерді, ол Оманның теңіз саудасы мен өркендеуінің жаңа дәуірін ашты. Сұлтан Кабус портын 1976 жылдың қараша айынан бастап Port Services Corporation S.A.O.G. басқарады. 1981 жылға дейін көлік көбінесе конвенциялық жүктермен жүзеге асырылды. Контейнер тасымалының пайда болуымен PSQ екі кемежайын контейнерлік кемелерді қабылдауға бейімдеді және бұл нысандар 1983-1984 жылдары толыққанды жұмыс істеді. 1984 жылы PSC операцияларын және кеңсе жұмысын компьютерлендіруді бастады. Контейнер тасымалын басқаруға арналған алғашқы жүйе 1985 жылдан 1999 жылға дейін қолданылды. Кейін компьютерлік бағдарламалар кеңейтіліп, шот-фактуралар мен есептерді қоса алғанда, барлық кеңсе операцияларын қамтыды. 1990 жылдардың басында порттың инфрақұрылымы одан әрі жаңартылды. Тағы екі кемежай көп мақсатты кемелерді, соның ішінде контейнерлік кемелерді қабылдауға бейімделіп, қосымша үш порттық кранмен жабдықталды. Жүк түсіру алаңы мен бос контейнерлер алаңы резеңке дөңгелекті крандармен жабдықталды. Қазіргі таңда порт Парсы шығанағы мен Қызыл теңіздің жоғарғы порттары арасындағы тасымал ағыны үшін қолайлы транзиттік хаб болып табылады.

Танымал мәдениетте

Мұтрах – бұл танымал Battlefield 2 ойынының Project Reality модындағы карта. Сонымен қатар, ол The Amazing Race телешоуының 17-ші маусымының сегізінші эпизодында көрсетілген.