Кіріспе

Шығыс Альп тауларындағы ең биік тау – Пиц Бернина (Piz Bernina, ) – Шығыс Альп тауларындағы ең биік тау, Бернина жотасының ең биік нүктесі және Ретия Альп тауларындағы ең биік шыңы. Ол Понтресинаның оңтүстігінде және Энгадин аңғарында орналасқан, сондай-ақ Сент-Морицтің ірі Альпілік курортының жанында жатыр. Бұл тау Альп тауларындағы шығысқа қарай орналасқан ең биік тау, Швейцарияның Граубюнден кантонының ең биік нүктесі және Альп тауларындағы биіктігі бойынша бесінші орындағы шың. Шыңы Швейцарияда орналасқан болса да, тау массиві Италиямен шектес. "Иық" деп аталатын Ла Спедла Италияның Ломбардия аймағындағы ең биік нүкте болып табылады. Пиц Бернина мұздықтармен толығымен қоршалған, олардың ең ірісі – Мортерач мұздығы. Тау 1850 жылы Иоганн Коаз Бернина өткелінің атымен атады, ол сонымен қатар осы тауға алғаш көтерілген адам. "Пиц" префиксі Граубюндендегі романш тілінен келген; осы атпен аталатын кез келген тау Швейцарияның оңтүстік-шығысында орналасқан деп анықтауға болады.

География

Пиц Бернина – Швейцариядағы бірнеше оқшауланған Альпілік төрт мыңдықтың бірі және топографиялық тұрғыдан ең оқшауланған тау. Бұл Швейцария мен Италия арасындағы негізгі суайырыққа жақын орналасқан, алайда одан сәл төменгі шыңдардың (мысалы, Пиц Скерссен, Пиц Зупо және Пиц Палу) тобының ең жоғары нүктесі. Таудың оңтүстігіндегі Ла Спедла (Итальяндық Жоқал) деген кішігірім шыңы, Пиц Бернинадан биік, және бұл массивтің итальяндық жағындағы ең биік нүкте болып табылады. Шыңы өзі шекарадағы Ла Спедладан басталып, Пиц Чальчагнмен аяқталатын, сонымен қатар Пиц Мортерач және Пиц Бовальдан тұратын тік тізбекте (солтүстік-оңтүстік бағытында) орналасқан. Пиц Бернина екі мұздық аңғарды бөліп тұрады: батыстағы Цьерва мұздығы және шығыстағы Мортерач мұздығы. Таудың екі жағынан ағатын сулар солтүстік-шығысқа қарай Инн өзеніне құяды. Пиц Бернинаның оңтүстігінде суайырық Дунай (Қара теңіз) және По (Адриатикалық теңіз) өзендерінің су жинау алаптарын бөліп тұрады. Пиц Бернина шыңы Дунай су бассейнінің ең биік нүктесі болып есептеледі. Саяси жағынан, бұл муниципалитет Самедан мен Понтресина арасында бөлінген.

Геология

Пиц Бернинаны құрайтын тау жыныстары негізінен диориттер мен габбростардан тұрады. Массивтің жалпы құрамында граниттер де бар, олар Пиз Корвач және Пиз Палуда ерекше көзге түседі. Осы қатардың көп бөлігі австроальпілік қабаттарға жатады, бұл тектоникалық бірлік Апулия тақтасынан шыққан тау жыныстарынан құралған, Африкадан (Гондванадан) Альпілік тау жасалу кезеңінен бұрын бөлініп шыққан шағын континент. Австроальпілік қабаттар Шығыс Альп аймағының барлық бөліктерінде кеңінен таралған.