Кіріспе

Сицилияны материктік Италиямен байланыстыратын Мессина бұғазының аспалы көпірі – бұл Сицилиядағы Торре-Фаро мен Италия түбегіндегі Вилла-Сан-Джованниді қосатын Мессина бұғазы арқылы салынатын 3,6 шақырымдық аспалы көпір. Көпірдің құрылысы төңіректердегі жер сілкінісінің ықпалы, бұғаздағы күшті ағыстар, құстардың көші-қон жолдарының бұзылуы және Коза Ностра мен 'Ндрангета мафиялық топтарының аймақтағы құрылыс жобаларына қатысуына байланысты көп дау тудырды. Мессина бұғазы арқылы көпір салу туралы идея ежелгі заманнан бері айтылып келсе де, алғашқы толық жоспар 1990 жылдары аспалы көпір үшін жасалды. Жоба 2006 жылы премьер-министр Романо Проди кезінде тоқтатылды. 2009 жылдың 6 наурызында премьер-министр Сильвио Берлускони үкіметі ауқымды жаңа қоғамдық жұмыстар бағдарламасы аясында Мессина көпірінің құрылысын жалғастыратынын мәлімдеді, көпірдің жалпы құны 6,1 миллиард еуроға бағаланса, оған 1,3 миллиард еуро үлес қосуға уәде берді. Бюджеттік шектеулерге байланысты жоба 2013 жылдың 26 ақпанында премьер-министр Марио Монти үкіметі тарапынан қайтадан тоқтатылды. Он жыл өткен соң, 2023 жылдың 16 наурызында Джорджия Мелони үкіметінің қаулысымен жоба қайтадан жанданды.

Толық мақұлданса және салынатын болса, бұл көпір әлемдегі ең ұзын аспалы көпір болады, Қытайдағы Чжанцзяган Цзиньцзян Ругао Янцзы өзеніндегі көпірді басып өтеді, себебі Мессина бұғазындағы көпірдің басты құрылымы Чжанцзяган Цзиньцзян Ругао Янцзы өзеніндегі көпірге қарағанда 60%-ға ұзын болады. Көпір Трансеуропалық көлік желілерінің (TEN-T) Берлин-Палермо теміржол бағытының (1-бағыт) бір бөлігі болады.

География

Мессина бұғазы – оңтүстіктегі Иони теңізін солтүстіктегі Тиррен теңізімен байланыстыратын саңылау тәрізді теңіз бөлігі. Бұғаздың ені ең көп жерінде (Сицилиядағы Капо д’Али мен Калабриядағы Пунта Пелларо аралығында) шамамен, ал ең тар жерінде (Сицилиядағы Капо Пелоро мен Калабриядағы Торре Кавалло аралығында) шамамен құрайды. Пеццо мен Ганзири арасында да осыған ұқсас қашықтық бар; сол жерде бұғаздың тереңдігі тек, ал басқа жерлерде тереңдігі дейін жете алады. Бұл аймақ сондай-ақ күшті ағыстармен және жоғары сейсмикалық белсенділікпен ерекшеленеді.

Тарих

Бұл тұста көпір салу идеясы ежелден келе жатқан. Римдіктер Калабрия мен Сицилияны біріктіретін қайықтар мен бөшкелерден жасалған көпір салуды ойластырған. 23 жылы туған философ және римдік әскери қолбасшы Плиний Үлкені, бұғазды бірнеше байланысқан қайықтармен көпірлеу жоспарын жазды. Бұл идеядан бас тартылды, себебі солтүстік-оңтүстік бағыттағы қозғалыс, шығыс-батыс бағытынан гөрі көп еді, сондықтан судағы кез келген құрылым тұрақты бола алмайтындығы анық болды. Шарль Ұлы екі жақты бірнеше көпірлермен қосуды қарастырды. Бұл идеяны 11 ғасырда нормандық авантюрист Роберт Гискард және 12 ғасырда Сицилияның Роджер II жаңғыртты. 1876 жылы Джузеппе Занарделли бұғазды көпір немесе туннель арқылы жалғастыру мүмкін екеніне сенді. 1866 жылы қоғамдық жұмыстар министрі Стефано Жачини, халықаралық деңгейде танымал инженер Альфредо Коттрауға Калабрия мен Сицилия арасындағы көпір жобасын жасауды тапсырды. Кейін, 1870 жылы Навоне, Наполеонның Англия жоғары жағынан туннель салу идеясына негізделген туннель салуды ұсынды. Бұл туннель Контессадан басталып, Мессина мен Ганзиридің астынан, тереңдігімен, Пунта-Пезцоға дейін өтіп, Торре-Каваллода қайта жер бетіне шығуы керек еді. Мессина бұғазының геологиялық зерттеуі 1909 жылы жарияланды (тарихи Арх. Сицилия жылы XXXIV f.1,2), ал 1921 жылы Флоренциядағы Географиялық конференцияда теңіз астындағы туннельді зерттеу жарияланды. Теміржол инженерлерінен тұратын бір топ аспалы көпір салу мүмкіндігін зерттеді, бірақ нәтиже болмады. 1953 жылы шебер көпір салушы Дэвид Б. Стейнман бұл идеяны қайта жаңғыртты, екі мұнараны терең суға батырып, бұғазды кесіп өтетін көпір салу жоспарымен. Ұсынылған аралық әлемдік рекордты құрап, сол кездегі Алтын қақпа көпірінің ең ұзын орталық аралығын басып, жалпы ұзындығымен жоспарланған Маккинак бұғазы көпірін де озуға тиіс еді. Ұсынылған құрылым теңізді кемелер үшін қалыпты жүзуге мүмкіндік беру үшін және екі деңгейлі болуы керек еді: төменгі деңгейде екі теміржол желісі, ал одан жоғары, ені бар автомобиль жолы. Негізгі кабельдер диаметрімен жобаланған. Көпірдің құрылысына 12 000 жұмысшы қажет болып, құны жүздеген миллиард лираға жетер еді.

Алғашқы жоспарлау кезеңдері

1960 жылдары су астындағы құбырлардан бастап, жүзуші тіректерге, понтондарға және көпірдің айналмалы орталық бөлігіне дейін, түрлі ұсыныстар көтерілді. Ешқайсысы іске аспады. 1969 жылы халықаралық дизайн конкурсы өткізілді. 1970 жылдары мемлекеттік теміржолдар маңырапты өтуді зерттеу жұмыстарын жүргізіп, осы жобаны жоспарлауға жауапты жеке компания құрылды. 1980 жылдары Мессина боғазы компаниясы (Stretto di Messina S. p. A.) мемлекеттік теміржол, аймақтар мен IRI қолдауымен құрылды. Компания аспалы көпір салудың мүмкін екенін анықтады. 1990 жылдары егжей-тегжейлі жоспарлар жасалып, Жоғары қоғамдық жұмыстар кеңесінен (Consiglio Superiore dei Lavori Pubblici) соңғы келісім алынды.

Толық жоспарларды әзірлеу

2006 жылғы жоспарда ортаңғы аралығы белгілі бір шамада болатын бір аралықтағы аспалы көпірдің құрылысы көзделген. Бұл Түркиядағы 1915 жылғы Чанаккале көпірінен 60% -тан астам ұзақ болар еді. Кеме қатынасы үшін ең төменгі тік биіктікті қамтамасыз ету үшін екі мұнараның биіктігі , Франциядағы Мило виадугынан (қазіргі уақытта әлемдегі ең биік көпір) жоғары болуы керек еді. Көпірдің аспалы жүйесі екі жұп болат сымға негізделген, олардың әрқайсысының диаметрі және жалпы ұзындығы, зәкір блоктары арасындағы, көпірдің жол және темір жол байланыстарының құрылысын қамтиды. Материктегі көпір Салерно-Реджио Калабрия автожолының жаңа учаскесіне (A3) және жоспарланған Неаполь-Реджио Калабрия жоғары жылдамдықты темір жол желісіне; Сицилия жағында Мессина-Катания (A18) және Мессина-Палермо (A20) автожолдарына, сондай-ақ Мессина темір жол вокзалына (Rete Ferroviaria Italiana) қосылуға тиіс еді. Көпір Реджио Калабрияны Мессинамен, екі қаламен, бір-біріне қарама-қарсы орналасқан екі қаламен, бір қала құру үшін біріктіруді жоспарлаған. Бұл қала құрылысы жобасы Area Metropolitana integrata dello Stretto (Ағызаның біріктірілген астаналық аймағы) немесе жай ғана Città dello Stretto (Ағызаның қаласы) деп аталды. Көпірдің құрылысына қатысты даулардың бірі - жаңа қаланың құрылуына әртүрлі сицилиялық ұлтшыл топтардың қатаң қарсылығы болды. 2008 жылдың 15 сәуірінде Сильвио Берлускони Италияның премьер-министрі болып қайта сайланды және көпір салу жобасын қайта бастауға уәде берді. Келесі айда Италияның инфрақұрылым және көлік министрі Альтеро Маттеоли Мессинаның Stretto Società президенті Пьетро Цюччиге жазған хатында үкіметтің көпір жұмысын қайта бастау ниеті бар екенін растады. 2009 жылдың 6 наурызында Silvio Berlusconi үкіметі жаңа ауқымды қоғамдық жұмыстар бағдарламасының бір бөлігі ретінде Мессина көпірін салу жоспарлары қайта жаңғыртылғанын жариялады, көпірдің шамамен 6,1 миллиард евроға үлес ретінде 1,3 миллиард евро береміз деп уәде берді. Бұл көпірдің ұзындығы мен ені екі бағанаға тіреліп, әрқайсысы Нью-Йорктегі Эмпайр Стейт Билдингтен биік болады. Бұл жолдарда екі автожол және әр бағыттағы бір авариялық жол болады, сағатына 6000 көлікке арналған, екі рельсті темір жол күніне 200 пойызға арналған, сондай-ақ қызмет көрсету және жаяу жүргіншілер үшін екі жеке жол болады. Берлускони жұмыстың 2016 жылға дейін аяқталатынын мәлімдеді. 2006 жылға дейін, жоба тоқтатылғанға дейін, жұмыс Impregilo (қазір Webuild деп аталады), Condotte d'Acqua, Cooperativa Muratori & Cementisti (CMC) және Consorzio Stabile A. C. I. консорциумына, Испанияның Sacyr және Жапонияның IHI корпорациясымен бірге тағайындалды. 2013 жылдың ақпан айында жобаны Италияның жаңа премьер-министрі Марио Монти қаржы тапшылығынан үкімет тоқтатты. 2019 жылдың 6 қазанында Tribunale amministrativo regionale (TAR) Salini Impregilo компаниясының Италия үкіметіне қарсы көпірдің іске асырылмағаны үшін 2013 жылы Монти кабинеті шешкен үлкен айыппұлдарды төлеу туралы дау бойынша шешім қабылдау жөніндегі тыңдауды 2020 жылдың 8 шілдесіне кейінге қалдырды. 2020 жылдың 3 маусымында COVID-19 пандемиясы кезінде премьер Джузеппе Конте Мессина көпірі туралы сөйлеуге оралды. Ол Италия үкіметі жұмысты қайта бастауды бағалау үшін қайта оралатындығын мәлімдеді. 2021 жылдың 22 сәуірінде Webuild компаниясының бас директоры Пьетро Салини Катанияда Сицилия аймағының президенті Нелло Мусумечимен бірлескен баспасөз конференциясында Мессина бұғазының көпірін салуға дайын екенін мәлімдеді. Ол өзінде жобаны салу үшін қажетті 4 млрд. евролық қор бар екенін және оған байланысты инфрақұрылымдарға қажетті қалған екі бөлігін жеке қаржыландырудан ала алатынын мәлімдеді. 2023 жылдың 16 наурызында Италия үкіметі Джорджия Мелони төрағалығымен және Матео Сальвинимен Инфрақұрылым министрлігінде Мессина көпірінің құрылысын ағымдағы жобаны қайта құру арқылы жалғастыру туралы заң жобасын мақұлдады. 2023 жылдың 19 наурызында WeBuild компаниясының бас атқарушы директоры (C. E. O. ), Пьетро Салинидің айтуынша, көпірдің құрылысы 2024 жылдың жазына дейін басталуы керек, ал жоба 2032 жылға жоспарланған. 2023 жылғы 31 наурызда Италия Республикасының Президенті Серджио Маттарелла Gazzetta Ufficiale (ресми газет) -де жарияланған Decreto Ponte (көпір туралы жарлық) бекітеді.

Уағдаласушы тараптар

2005 жылы Impregilo (қазір Webuild деп аталады) басқаратын құрылыс консорциумы таңдалды, ал нақты құрылыс 2006 жылдың екінші жартысында басталуға тиіс болды. Көпірді Дания сәулетшілері Dissing+Weitling және Дания инженерлік фирмасы COWI тығыз ынтымақтастықта жобалады. 2006 жылғы 27 наурызда Impregilo және Stretto di Messina компаниялары жобаның соңғы жоспарын бас мердігерге тапсыру туралы келісімшартқа қол қойғандарын мәлімдеді. Impregilo S.p.A., жетекші серіктес, 45% үлеске ие болды. Басқа қатысушылар: Испанияның Sacyr (18,70%), Италия компаниялары Società Italiana per Condotte D’Acqua S.p.A. (15%) және Равеннадағы Cooperativa Muratori & Cementisti C.M.C. (13%), Жапонияның IHI Corporation (6,30%) және Consorzio Stabile A.C.I.S. c.p.a. (2%). Бас мердігерге жобалық инженерлік жұмыстарды жүргезуге COWI A/S, Sund & Baelt A/S және Buckland & Taylor Ltd. даниялық және канадалық компаниялары да көмек көрсетеді. Жобаны аяқтауға алты жыл уақыт кетеді деп жоспарланды, оның болжамды құны 3,9 миллиард еуроны құрайды. Бас мердігердің алғашқы міндеті – соңғы жобаны жасау болды. + Мессина көпірінің шартыФункция Компаниялар РөліБас мердігер Eurolink (қазір Webuild) Webuild (Impregilo 2012 жылға дейін) Топ жетекшісі (45%) IHI Infrastructure Systems Co., Ltd. Мандат беруші COWI A/S Мандат беруші Sacyr Мандат беруші Società Italiana per Condotte d'Acqua Мандат беруші Cooperativa Muratori & Cementisti Мандат беруші Argo Costruzioni Infrastrutture Мандат беруші Dissing+Weitling Мандат беруші Sund & Bælt A/S Мандат беруші Buckland & Taylor Мандат берушіЖобаны басқару Parsons Corporation Қоршаған ортаны мониторингтеу Fenice тобының жетекшісі Agriconsulting Мандат беруші Eurisko NOP World Мандат беруші Nautilus Società Cooperativa Мандат беруші Theolab Мандат берушіСақтандыру брокері Marsh

Сындар

Көпір жер сілкінісінің әсері, боғаздағы күшті ағыстар, құстардың көші-қон жолдарының бұзылуы мүмкіндігі және Коза Ностра мен Ндрангета мафиялық топтарының аймақтағы құрылыс жобаларына қатысуы салдарынан даулы болды.