Кіріспе

Канадалық мемлекеттік қызметкер Вон Александр Кумиоу (t=溫金有) – ерте кезеңдегі канадалық қытай мемлекеттік қызметкері және қоғамдық қайраткер.

Ерте өмір

1861 жылы 24 наурызда Порт-Дуглас қаласында (Фрейзер каньонының алтын асыру кезінде Лиллоутқа Дуглас жолының басында, Британдық Колумбияның Харрисон көлінің солтүстік жағасында) дүниеге келген Вон Камёв, 1858 жылы Қытайдан Сан-Францискоға, кейін Порт-Дугласқа көшіп келген, хакка тілінде сөйлейтін дүкен және мейрамхана иесі Вон Линг Сингтің үлкен ұлы болды. Вон Камёв – қазіргі Канада шегінде (1861 жылы Британдық Колумбия отар болған) туған алғашқы қытай текті адам. Ол Нью-Вестминстердегі орта мектепте оқыды, содан кейін 1888 жылы сот аудармашысы және еңбек шарттарын жасасушы болып жұмыс істеді. 1904 жылдан 1936 жылға дейін Ванкувер полиция сотында аудармашы болып қызмет етті, ағылшын, кантон, хакка тілдерін және бала кезінде Порт-Дугласта үйренген чинук жаргонын білді. Ол заңды оқыды, тіпті тәжірибеден өтті, бірақ қытайлық болғандықтан дауыс беру құқығынан айырылғандықтан лицензия алуға рұқсат алмады. Вон Камёв 1890 жылы алғаш рет дауыс берді, бірақ 1895-1896 жылдардағы провинциялық заңнама қытайлардың (сондай-ақ жапондықтар мен жергілікті халықтардың) Британдық Колумбиядағы сайлауда дауыс беру құқығын жойды (дегенмен оның аты 1898 жылғы Британдық Колумбия сайлаушылар тізімінде бар). Федералды сайлаудағы сайлаушылар тізімі провинциялық сайлау тізіміне негізделгендіктен, федералды сайлауға қатысу құқығы да шектелді. 1923 жылғы Қытай иммиграциялық заңы, сондай-ақ Қытайды шеттету заңы деп белгілі, 1947 жылдың 14 мамырында Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жойылды, содан кейін ол 1949 жылғы келесі федералды сайлауда қайтадан дауыс берді – осылайша ол сайлау құқығынан айырылғаннан бұрын да, кейін де дауыс берген жалғыз қытай адам болды. Оның дауыс беру кезінде түскен суреті көптеген газеттерде жарияланды және Ванкувердің Қытай қалашығындағы қабырға суретінде бейнеленген.

Қоғамдық жұмыс

Ванкувердегі қытай қауымдастығында белсенді болған ол, Қытай империясы реформа қауымдастығының (1899 және 1911 жылдар аралығында ең көп белсенділік танытқан, негізінен Канададағы ескі, жақсы жағдайдағы қытай саудагерлерінен құралған және қарулы төңкеріс орнына конституциялық монархия шеңберінде прогрессивті реформалар арқылы Қытайды жаңғыртуды қолдаған) негізін қалаушы және Қытай қайырымдылық қауымдастығының президенті болды. Қытай саудагерлері Қытайдың біріккен қайырымдылық қауымдастығын құрды, оның алғашқы филиалы 1884 жылы Викторияда, ал екіншісі 1895 жылы Ванкуверде ашылды. Бұл қауымдастыққа аймақтағы барлық қытайлар міндетті түрде мүше болуға тиіс еді, және ол мүшелерінің құқықтық дауларын өкілдік етуден бастап, қайтыс болған мүшелерінің мәйітін Қытайдағы туған жеріне қайтару сияқты қызметтерді атқарды.

Неке

Уон Камёу 1889 жылғы 29 қарашада Ева Чанға үйленді. Оны 1888 жылы Гонконгтан Канадаға әкелген қытайлық методист миссионерлер отбасы асырап алған. Уон Камёу мен Еваның он баласы болды. Олардың үшінші ұлы Гордон Вон Камёу сот аудармашысы болып жұмыс істеді және 1951 жылы Канададағы алғашқы қытай нотариусы атанды.

Өлім

Вон Кумёу 1955 жылғы 6 қазанда Ванкуверде қайтыс болды.

Мұра

Вон Камёв Канаданың 5 долларлық полимерлік банкнотасының финалистерінің бірі, барлығы сегіз адам ішінде.