Кіріспе

Оңтүстік Африка драматургі және пьеса авторы

Сэр Рональд Харвуд (туған аты Хорвиц; 9 қараша 1934 – 8 қыркүйек 2020) – Оңтүстік Африка туған британдық жазушы, драматург және сценарист, британдық сахнадағы пьесаларымен, сондай-ақ "Кейімшеші" (оған Оскар сыйлығына ұсынылған) және "Пианист" фильмдерінің сценарийлерімен танымал. Ол 2003 жылы "Ең үздік бейімделген сценарий" бойынша "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. "Су астындағы қоңырау және көбелек" (2007) үшін де "Ең үздік бейімделген сценарий" номинациясына ие болды.

Ерте өмір және мансап

Харвуд Оңтүстік Африка Одағында, Кейптаунда Рональд Хорвиц есіммен дүниеге келді. Оның әкесі Исаак Хорвиц, анасы Изобель (туған Пеппер) болған. Си Пойнт жоғары мектебін бітіргеннен кейін, Харвуд 1951 жылы театр карьерасын жалғастыру үшін Кейптаундан Лондонға көшті. Сахналық актер үшін өте шетелдік және еврей есімі екенін ағылшын тілінің мұғалімі айтқан соң, ол Хорвиц тегін Харвудқа ауыстырды. Корольдік драмалық өнер академиясында сахналық дайындықтан өткеннен кейін, ол сэр Дональд Вулфиттің Шекспир труппасына қосылды. 1953 жылдан 1958 жылға дейін Харвуд сэр Дональдтың жеке киімшесі болды. Кейіннен ол осы тәжірибесін «Дресер» пьесасы мен «Сэр Дональд Вулфит CBE: Оның өмірі мен сәнсіз театрға арналған еңбегі» атты өмірбаяндық кітабында пайдаланды. 1959 жылы Дональд Вулфит труппасынан кеткеннен кейін, ол 59 театр труппасына бір маусымға Лирик Хаммерсмитте қосылды. Ол осы кезеңде Алун Оуэннің «The Rough and Ready Lot» пьесасының сахналық дебютінде және 1959 жылғы теледидарлық бейімделуінде Пабло рөлін сомдады. 1960 жылы Харвуд жазушылық мансабын бастап, 1961 жылы «All the Same Shadows» атты алғашқы романын, 1962 жылы теледрамасынан «Private Potter» фильмінің сценарийін және 1964 жылы «March Hares» атты сахналық пьесасын жариялады. Харвуд 21 сахналық пьеса мен 10 кітап жазуды жалғастырды. Ол сондай-ақ 16-дан астам сценарий жазды, бірақ экранға арналған түпнұсқа материалды сирек жазды, көбінесе адаптация жасады, кейде өзінің жұмыстарын (мысалы, «Дресер») бейімдеді. Харвудтың шығармаларындағы қайталанатын тақырып – сахна, оның актерлері мен шеберлеріне деген қызығушылық, бұл «Дресер», «Арыстандардан кейін» (Сара Бернхардт туралы), «Бір кез» (талантты Оңтүстік Африкалық пианист туралы жартылай автобиографиялық туынды), «Квартет» (қарт опера әншілері туралы) және «Барлық әлем – сахна» атты ғылыми еңбегінде көрінеді. Харвуд нацистік кезеңге, әсіресе нацистермен ерікті түрде ынтымақтасқан немесе оларға қысым көрсетілген адамдардың жағдайына қызығушылық танытты, олардың әрқайсысы қарсылық, алдау және келісімнің жеке комбинациясын табуға мәжбүр болды. Осы тақырыптағы жұмыстарына «Таңертеңгі операция» (Чехословакия қарсыластарының нацистік көшбасшы Рейнхард Гейдрихті өлтіруі), «Декларация» (Француз әріптесі Пол Тувьедің соғыстан кейінгі қашқан өмірі туралы ойдан шығарылған әңгіме), «Пианист» (Владыслав Шпилманның Польшаны нацистік оккупация кезінде аман қалғаны туралы автобиографиясының бейімделуі), кейін фильмге бейімделген «Тараптарды алу» (Вильгельм Фуртвенглердің соғыстан кейінгі «де-нацификация» тергеуі), «Ынтымақтастық» (Рихард Штраус композиторы мен еврей жазушысы Стефан Цвайгтың серіктестігі туралы) және «Ағылшын трагедиясы» (британдық фашист Джон Америк туралы) фильмдері кіреді. Харвуд сонымен қатар Альберт Финнимен бірге «Браунинг нұсқасы» (1994), Анетт Бенинг пен Джереми Айронспен бірге «Жулия болу» (2004) және Роман Поланскинің «Оливер Твист» (2005) фильмдерінің сценарийін жазды. Ол «Пианист» сценарийі үшін «Оскар» сыйлығын жеңіп алды, ал 1983 жылы «Дресер» үшін номинацияланған болатын. Харвуд 2007 жылы Жан Доминик Бобидің «Суға түсу қоңырауы мен көбелек» мемуарының бейімделуі үшін үшінші «Оскар» номинациясын алды, ол үшін ол BAFTA және 2008 жылы «Ең жақсы бейімделуі» үшін Prix Jacques Prévert du Scenario сыйлығын жеңіп алды. 2008 жылы Харвуд «Суға түсу қоңырауы мен көбелек» үшін «Humanitas» сыйлығымен марапатталды.

Тану

Харвуд 1989 жылдан 1993 жылға дейін ағылшын ПЕН клубының, ал 1993 жылдан 1997 жылға дейін Халықаралық ПЕН-нің президенті болды. Ол 2001 жылдан 2004 жылға дейін Корольдік әдебиет қоғамының төрағасы, ал 2005 жылдан бастап Корольдік әдеби қордың президенті болды. 1974 жылы Корольдік әдебиет қоғамының мүшесі (FRSL) атанды, 1996 жылы «Өнер мен әдебиет орденінің» (Ordre des Arts et des Lettres) кавалері (Chevalier), ал 1999 жылы Британ империясы орденінің командирі (CBE) болды. 2003 жылы Сербия ғылым және өнер академиясының Тіл және әдебиет бөліміне мүше болып сайланды. 2002 жылы Кил университетінің DLitt дәрежесін алды, 2007 жылы Крастио Сарафов атындағы Театр және кино өнерінің ұлттық академиясынан (София, Болгария) құрметті доктор ғылымы дәрежесін алды, 2007 жылы Лондон, Англиядағы Орталық сөйлеу және драма мектебінің құрметті мүшесі, ал 2009 жылы Чичестер университетінің құрметті мүшесі атанды. Харвуд 2010 жылғы туған күніне орай рыцарь атанды. National Life Stories 2005–2007 жылдары Британ кітапханасында сақталатын «Театр дизайнының ауызша тарихы» жинағы үшін Харвудпен ауызша тарих сұхбатын (C1173/02) жүргізді. Британ кітапханасы 2004 жылы Рональд Харвудтың қолжазбаларын, қағаздарын, хаттарын және баспасөз материалдарын сатып алды. 2008 жылы Гилфордтағы Ивон Арно театрының төрағасы болып тағайындалды. 2013 жылдың маусым айында Ротсей герцогинясы оған Абердин университетінің құрметті дәрежесін табыс етті. 2014 жылы Ұлттық еврей театры қорының өмірлік жетістіктері үшін сыйлығымен марапатталды. 2017 жылдың мамыр айында В. Сидни Робинсонның «Speak Well of Me» атты Харвудтың ресми өмірбаяны Oberon Books баспасынан жарық көрді.

Жеке өмір

Кейптаун қаласының сол аймағындағы Сеапойнт ер балалар орта мектебінде оқыды. 1951 жылы Англияға көшті. 1959 жылы орыс дворяндығынан тараған Наташа Рихле (1938–2013) әйелге үйленді. Олардың үш баласы болды: Антони (1960 жылы туған), Дебора (1963 жылы туған) және композитор Александра Харвуд (1966 жылы туған). Актер сэр Антони Шер оның бірнеше буыннан кейінгі туысы болды. Харвуд Оңтүстік Африка би сыншысы Ив Борландтың бауыры болды. Харвуд 2020 жылдың 8 қыркүйегінде Суссекстегі үйінде 85 жасында табиғи себептерден қайтыс болды.