Кіріспе

Индуизмдегі эсхатологиялық көзқарас Вишнудың он және соңғы аватары – Калкимен байланыстырылған, ол индуизмдегі Жоғарғы Құдайдың есімі. Осы дәуір аяқталар алдында Харихара бір мезгілде ғаламды таратып, жаңартады. Индуистер қазіргі кезеңді Кали Юга деп санайды, ол қазіргі заманды құрайтын төрт Юганың соңғысы. Бұл Кришнаның б.з.д. 3102 жылы жер бетінен кеткенінен басталып, 2024 жылдан есептегенде 5125 жыл өткенге дейін созылған. Әр кезеңде моральдық құндылықтар төмендеп, Кали Юга кезінде дау-жанжал мен жекіншілік қалыпты жағдайға айналады. Индуизмде уақыт циклдік, ол циклдардан немесе "калпалардан" тұрады. Әр калпа 4,32 миллиард жылға созылады, одан кейін осыған тең ұзақтықтағы пралая (жойылғаннан кейінгі жаңару) болады, олар Брахманың 100 360 күндік жылдық өмірінің бір күні мен түнін құрайды, ол 311 триллион 40 миллиард жыл өмір сүреді. Жеке тұлғаның тууы, өсуі, құлдырауы және жаңаруы циклі ғарыштық тәртіпте көрініс табады, бірақ Вайшнавизмдегі құдайлық араласудың әсерінен өзгереді. Кейбір шиваиттердің пікірінше, ол әлемді үздіксіз құртуда және жаратуда.

Төрт юга

Қазіргі Кальпа (эон) ішінде Чатур Юганың (эпоханың) 1000 циклі бар, әрқайсысы төрт юга (заман) құрайды. Бұл замандар толық тазалықпен басталып, толық құлдырауға дейін, дхармиялық принциптердің төмендеуімен сипатталады. Чатур Юга 4,32 миллион жылға созылады: Сатья Юга 1,728 миллион жылға, Трета Юга 1,296 миллион жылға, Двапара Юга 864 000 жылға, ал Кали Юга 432 000 жылға созылады.

Қалағнанам

Шри Потулури Вирабрахмендра Свами 400 жыл бұрынғы "Дивия Маха Кала Гнана" немесе "Уақыттың құдайлық білімі" атты еңбегінде, Ай, Күн, Венера және Юпитер бір шоқжұлдызға (белгіге) кіргенде Калки келеді деп жазған. Мұндай құбылыс сирек емес, соңғы рет 2012 жылдың басында болған, бірақ ешқандай оқиғаға әкеп соқпады.

Күнделікті өмірде

Күнделікті өмірде индуизмді ұстанатындар карманы еңсеріп, ескереді. Шындығында, күнделікті іс-әрекеттердің ұзақ мерзімді салдарына қатысты осы көзқарас Үндістанда тұтынушылардың күтілімдеріне айқын әсер ететіні дәлелденді. Так Бизнес Мектебінің профессоры Правин Копалле, тәжірибелік зерттеулер «кармаға сенімі мықтырақ болғандар, нәтижесін жоққа шығаруға аз бейім және олардың күтілімдері жоғарырақ» екенін атап өтті. Ғасыр басында Үндістанды бұқаралық тұтынушылықтың толқыны шарласа да, зерттеулер көрсеткендей, тіпті қалалық азаматтардың күтілімдері де қысқа мерзімді ләззат алу үшін күтілімдерді жасанды түрде төмендетуге өзгермейді. Бұл ұзақ мерзімді бағдарламаны немесе іс-қимылдың ұқсас тұжырымдамасын ұстанатын діндерді ерекшелендіреді. Индуизмнің соңғы замантануында карма – адамның жанының өмір, өлім және қайта туу циклінде қалай дамитынының басты анықтамасы болып табылады, себебі әрбір салдар маңызды салмаққа ие деп есептеледі. Осының салдарынан, жекелеген ауқымнан асып түсетін іс-әрекеттер де ескеріледі. Мысалы, Үндістанның партиялық саясаты мен индуизм арасындағы тығыз байланыс елдегі мәселелерді діни тұрғыдан түсіндіруге де алып келді. Осыған байланысты бір академиялық журналда COVID-тің себебін түсіндіре келгенде, «COVID-19 пандемиясы – жаңа және ауыр вирустық инфекциялық ауру ретінде пайда болған және пайда болған кармалық әрекеттің себеп-салдарлық нәтижесі» делінген. Эпидемияның себебі ретінде танылған кармалық әрекет – бүгінгі агрессивті және бәсекелестік әлемде шексіз ашкөздік, құштарлық, иллюзиямен жетекшілік ететін неолибералды капиталистік жүйе. Ағымдағы адамзат эпохасы индуизмнің соңғы замантануы бойынша Кали-юга болып табылады. Көптеген азаптармен, екіжүзділікпен және моральдық құлдыраумен сипатталатын бұл циклде пандемия Киелі кітаптардағы апаттармен теңдесетін құбылыс ретінде келді. Аурумен күресу үшін индуизмге негізделген көптеген шаралар мен дәстүрлі сақтық шаралары қолданылды. Мысалы, ауылдық жерлердегі адамдар аптасына екі рет сиырдың шөптерін денелеріне жағып, сиырдың зәрін ішіп, COVID-қа қарсы иммунитетті арттыруды үміттене отырып, рәсімге қатысты. Үндістанның денсаулық сақтау органдары бұған қарсылық білдіргенімен, ұлттық партиялардың таратып жатқан жалған ақпараттың салдарынан бұл әдеттер елде кеңінен тарады. Тәжірибе жүзінде индуизмнің соңғы замантануы индуизмді ұстанатындардың микро деңгейдегі тәжірибесіне де, макрокосмдағы өзара әрекетке де көп қырлы әсер ететіні анықталды.