Кіріспе

Нордхорн (Солтүстік Төменгі Саксония тілінде: Nothoorn (немесе Notthoarn, Netthoarn және Noordhoorn)) – Германиядағы Төменгі Саксония штатындағы қала. Ол Нидерланд және Солтүстік Рейн-Вестфалиямен шекаралас, Төменгі Саксонияның оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан Бентхайм графтығының әкімшілік орталығы болып табылады.

Этимология

Бір аңыз бойынша, қаланың атауы – «Солтүстік мүйіз» дегенді білдіретін – қала шабуылға ұшыраған кезде пайда болған. Онда күзетшілер Vechteinsel (Vechte Island) тұрғындарын ескерту үшін және көмек шақыру үшін Nothorn деп аталатын, немесе авариялық мүйізді соққан. Қала Бентхайм (қазіргі Бад-Бентхайм) және оның қамалының солтүстігінде орналасқандықтан, осыдан Нордхорн атауы туындаған деседі. Дегенмен, Вехта өзеніндегі қайықшылар да мүйізді тұманды күндері кемелердің қозғалысы туралы бір-біріне ескерту үшін қолданған. 1970 жылдан бері ескі портта ішкі су жолдарының бастауына арналған қола ескерткіш – «Тутер» тұр. Ерте орта ғасырларда Шюттёрф пен Эмлиххайм арасында портпен бірге пайда болған қоныстың гербінде мүйіз бейнеленген, сондықтан Нордхорн осыдан туындаған болуы мүмкін. Гербтің мағынасына қатысты ғылыми тұрғыдан негізделген нұсқада «мүйіз» сөзі «ұштың тізбесі» мағынасында қолданылады, бұл «Нордхорн» атауын солтүстік нүктесіне, яғни Вехта аңғарына қарай созылған жердің солтүстік бөлігіне айналдырады. Генрих Спехт 1941 жылғы қала тарихында осыған сілтеме жасады. (Әдебиет: Nordhorn Geschichte einer Grenzstadt. «Шекаралық қала тарихы». Издательство: Heimatverein der Grafschaft Bentheim). Тағы бір аңыз бойынша, бұл жердегі халық бұрын Нод, Ноде немесе Ноте құдайына табынған, ал оның мерекесінің басталуы өгіз бен сиыр мүйіздерін соғу арқылы хабарланған. Оған құрмет көрсету үшін Нодфир деп аталатын қасиетті отты, кремнез тастарды ұрып немесе құрғақ таяқтарды бір-біріне сүртіп тұтандырған. Қаланың атауы осы құдайдың аты мен мүйіздің үнінен шыққан деседі. Бірақ шындығында, бұл атаудың ешқандай авариялық мүйізге немесе Нод есімді құдайға қатысы жоқ. «No(r)dhorn» атауы «Maa(r)s», «Meu(r)s» немесе «Marsh» өзендеріне ұқсас болуы мүмкін. Осының салдарынан шатасу туды – үнсіз «r» әрпі немесе Францияға жақындығынан «r» әрпін айтудағы қиындық. Нордхорн жергілікті тілде Нотхорн немесе Нотхернтин деп аталады. Werdener Heberigister жинағында қаланың атауы 890 жылы Norhthornon (үнсіз «r» әрпіне назар салыңыз) және 1050 жылы Northornon деп жазылған. 1184 жылы ол Northorne деп аталады. Қалалық мөрлерде 1400 және 1715 жылдар аралығында Northorne түрі кездеседі, ал 1827 жылдан бастап қана Nordhorn атауы қолданыла бастады. (Әдебиет: Specht, 1941/1979).

Орналасқан жері

Қала Төменгі Саксонияның ең оңтүстік-батысында, Нидерланд шекарасына және Солтүстік Рейн-Вестфалиямен шектесетін жерге жақын, қаланың ең танымал өзені – Вехте өзенінің жағасында орналасқан. Ең жақын ірі қала – Нидерландыдағы Хенгело, Нордхорннан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Ең жақын неміс қалалары – оңтүстік-шығыста Мюнстер және шығыста Оснабрюк. Нордхорн мен оның төңірегіндегі ландшафт Вехте өзенімен, Вехтезе (көлмен), сонымен қатар үш каналмен ерекшеленеді: Süd Nord Kanal, Nordhorn Almelo Kanal және Ems Vechte Kanal.

Климат

Нордхорн Орталық Еуропаның қоңыржай белдеуінде орналасқан. Орташа жылдық температурасы – [температура мәні], орташа ауа қысымы 761,5 гПа және орташа жылдық жауын-шашын мөлшері [жауын-шашын мәні] арасында. Климаты субатлантикалық, қыстары жұмсақ, жаздары қоңырқай жылы болады.

Муниципальттік аумақтың көлемі

Түрлі бірігулер арқылы қаланың ауданы 14 959 гектарға жетті, бұл Лихтенштейн княздығынан аздап кіші.

Көршілес қауымдастықтар

Нордхорнның солтүстігінде Нойенхаус қаласы мен бірлескен қауымдастығы (Samtgemeinde) орналасқан, ал оңтүстігінде Энгден және Истерберг қауымдастықтары жатыр. Қаланың батыс шекарасы Германияның Нидерландпен шекарасының бір бөлігін құрайды.

Құрылтайшы қауымдастықтар

Нордхорн 17 ауданға ("Stadtteile") бөлінген, олар мұнда "ескі" және "жаңа" деп топтастырылған.

Тарих

Нордхорн жерінің ландшафты миллиондаған жылдар бұрын климаттың өзгеруімен, әсіресе мұз дәуірімен қалыптасқан. Екі мың метр тереңдіктегі ең көне шөгінділер көміртек кезеңінен шыққан. Қырық және Үшінші дәуірдің басталуымен жер қыртысы мұнда бүктеліп қалыптасқан. Терциардың ортасында Нордхорн жазығында субтропиктік температура басым болды. Содан кейін мұз дәуірінде ең жоғары деңгейге жеткен, біртіндеп суыну басталды. Соңғы мұз ерігеннен кейін, жазықтар пайда болды. Күшті желдер құмдықтарды тіршіліксіз бетке көтеріп, үйірді. Бүгінде де осындай құмдық кешендердің қалдықтарын жақын маңдағы Тилленбергеде (таулар) табуға болады. Ежелгі тас дәуірінен бастап қола дәуіріне дейінгі археологиялық жарылымдар 6000 жылдан астам уақыт бұрын Нордхорн құмды жазығында адам қонысы болғанын көрсетеді. Жаңбырлы және суық мұз дәуірінде ертедегі адамдар Вехте өзені бойындағы құрғақ жартастарда қоныстанды. Археологтар темір дәуіріндегі қоныстардың іздерін, кейіннен Френсдорф, Букхольт, Альтендорф, Хесепе және Бакельде сияқты шаруа қожалықтарының негіздерін кездестіреді. 12 жылдан 10 жылға дейін римдік қолбасшылар Друз, Тиберий, Герман және Варус сол кездегі еркін Германияда он үш жорық жасады. Бұл римдік әскерлер Ксантендегі лагерінен сол кезде Нордхорн аймағында тұратын Чамави және Тубанти жерлеріне шабуыл жасаған болуы мүмкін. Римдіктер ежелгі Вехте өзенінің жағалауларын және шұңқырдың бойындағы құмды жолдарды әскери жолдар ретінде пайдаланған деп саналады. Бұл шығыс-батысқа қарай жер арқылы байланыстыратын жол кейіннен маңызды сауда жолы болып, Брюссель, Амстердам, Бремен және Гамбург сияқты қалаларды біріктірді. IV ғасырдың аяғында көші-қон кезеңінің басталуымен сакстар солтүстіктен батысқа қарай жылжи бастады. Олар тубанттарды батысқа қарай Твентеге қарай ығыстырды. Карл I-нің сакстар жерін бағындыруынан кейін, Франк империясы мен Саксония арасындағы алғашқы шекара, ішкі шекара ретінде пайда болды. Бұл сызық тарихтың өзгерген тағдырына қарамастан, әлі күнге дейін Германия мен Нидерландының шекарасын құрайды. 687 жылы Йорк епискобы Уилфрид бұрынғы Тубанти жерін христиандыққа айналдыру үшін миссионерлер жіберді. Виллиброрд Утрехт епископтығын құрды, ал Веренфрид христиан дінін Вехте аңғарына таратты. 800 жылы Нордхорн елді мекені Мюнстер епископтығына қарасты болды. Епископ Ладгер өзеннің су тасқынына жақын жерде ағаштан шіркеу салдырды. 900 жылы елді мекеннің атауы алғаш рет Верден-ан-дер-Рур монастырының тізілімінде Нортхорнн деп аталды. 1180 жылы Бентхайм графтары Нордхорн соттығын (ауданы сот) иеленді. Олар Вехте өзенінің ортасында аралға қамал салды. 1912 жылға дейін осы қамалдың бөліктері сақталған. Қазіргі уақытта мұнда католиктік Сент-Августин шіркеуі орналасқан. Бөгет пен екі диірмен салынғаннан кейін өзеннің су ағысын реттеуге мүмкіндік туды, осылайша аралды қоныстандыруға жағдай жасалды. Басқа су жолдары да салынды – бұл голланд құрылысшыларының ықпалымен деп есептеледі – бұл аралды алты кішірекке бөлді деп саналады. Екі қақпалы көпірлер салынғаннан кейін және қамал қорғауға алынғанда, елді мекенді шабуылдан қорғау базар шіркеуінің айналасындағы ескі елді мекенге қарағанда оңай болды. Қазіргі таңда сауда-саттық үшін тартымды орынға айналған негізгі көше сол кезде арал үстінен өткен болуы мүмкін. Саудагерлер мен кеме иелері бұл жерге келіп, базарларын құрып, сауда-саттық орнатқан. Нордхорн атауы бұдан былай жаңа қонысқа қолданылды, қазір қала болу алдында тұр, ал базар шіркеуінің айналасындағы ескі қоныс "Ескі ауыл" деп аталды және ол әлі күнге дейін Альтендорф ("Ескі ауыл") деп аталады. Нордхорн фламандтық жолда, қазіргі Bundesstraße 213 және 403 жолдарының қиылысында маңызды орын алды. Скандинавия мен Ганза қалаларынан тауарлар Нордхорн арқылы батысқа қарай Парижге дейінгі сауда орталықтарына жетті. Вехте өзенінде Шютторфқа дейін жүзуге болатын. Вехте шамамен ұзын және орта ғасырларда теңізге құйды: ол Цволле арқылы Зюдерзееге құйылды, ол сол кезде Солтүстік теңізден бөлінбеген және Голландияның теңіз саудасының орталығы болған. Заманауи жерді қалпына келтіру жобалары іске асырылғандықтан, өзен Цволледен солтүстікке қарай Зварте Вотерге құяды, ол өз кезегінде Ийселмеерге құяды, бұл көлді бұрынғы Зюдерзееден, Afsluitdijk аяқталғаннан кейін пайда болды. 1160 жылға дейін Бентхайм құмтасының алғашқы партиялары Нидерландыға жіберілді. Жыл сайын 1200 жүк крандары, баржалар мен қайықтар Голландияға тауарларын жеткізді. Штайнмаате (көше) маңызды базар болып табылды. Сол аттас көше бүгінде Бентхайм құмтасы осы жерден көптеген елдерге жіберілгенін еске салады. Одан Амстердамдағы Корольдік сарай сияқты сәнді ғимараттар, сондай-ақ көптеген диірмендер, шіркеулер, шлюздер, қалалық әкімдіктер және басқа да қоғамдық ғимараттар салынды. Кемелерге дәмдеуіштер, маталар, қағаз және азық-түлік, сондай-ақ кофе, шай, какао және темекі сияқты сәндік заттар әкелінді. Сауда, қолөнер және ауыл шаруашылығы 19 ғасырдың ортасына дейін аймақтың экономикалық негізін құрады. Вехте және каналдардағы (Эмс-Вехте каналы, Нордхорн-Альмело каналы, Оңтүстік-Солтүстік каналы және Коэворден-Пикарди каналы) жүк тасымалы осы кезде қаланың бай саудагерлері, кеме иелері және теңізшілерге табыс әкелді. 1379 жылы киік күнінен кейінгі тоғызыншы күні граф Бернхард I Нордхорнға қала құқығын берді, ал 1416 жылы оған жеңілдіктер берді. Вехте қолдары арасындағы шағын елді мекен Бентхайм графтары үшін тауарларды өңдеу орталығы ретінде маңызды болды. Экономикалық өркендеумен бірге, мәдени өмір де осы жылдары жақсы деңгейге жетті. Августиндық канондар 1394 жылы Френсвегенде Мариенвольде монастырын құрды. Қорлар мен сыйлықтар арқылы монастырь "Батысфалия жұмағы" ретінде шекарадан тысқары белгілі болды. 1806 жылы Наполеонның әрекетінен туған секуляризациядан кейін, монастырь мүлігі Бентхайм графтарының меншігіне өтті. Мыңдаған жылдарға созылған елді мекеннің және қаланың 628 жылдық тарихы бұрынғы уақыттардың куәсі ретінде Мариенвольде монастырынан басқа, ғимараттарды көп қалдырмады. Солтүстік Рейн-Вестфалиядағы кеш римдік шіркеулерді үлгі етіп алған шіркеулер 13 ғасырда Бентхайм құмтасынан салынды. Осы кезден сақталған жалғыз өнер туындысы - Брандлехттегі крещение тағы. 15 ғасырдың куәсі - базардағы Alte Kirche ("Ескі шіркеу"). Ол голландтық ықпалмен салынған және қаланың алғашқы шіркеуін құрған епископ Ладгерге құрмет көрсетіп, оның атымен аталған жаңа шіркеу. Осы әсерлі үш кемелі зал шіркеуді салуға үш буын жұмыс істеген болуы мүмкін. Бастапқыда мұнара 102 м биік болды және қалалық кеңестің қарау және өрт сөндіру мұнарасы ретінде бақылауында болды. Күшті дауыл мұнараны құлатты, ол ғимарат алдында базарға құлады. Жаңа мұнара әлдеқайда төмен болды - шамамен 70 м - және желдің өтуіне мүмкіндік беру үшін жобаланған. 1967 жылы шіркеу ішінде жүргізілген жөндеу жұмыстары кезінде киіздің ішінде Nordhorner Apostelbilder ("Нордхорн Апостолдары") ашылды. Олар он екі апостолды және түрлі Библиялық көріністерді көрсетеді. Суреттер сақталды, өйткені олармен не істеу керектігі туралы келісімге келе алмады, өйткені 1588 жылы граф Арнольд II Бентхаймда енгізген реформаланған діннің кальвинистік шіркеу тәртібі шіркеу залдарында суреттер мен әшекейлерге тыйым салды. 1990 жылдардың соңында жүргізілген қосымша жөндеу жұмыстары кезінде бұл суреттер қайтадан табылды, және шіркеу кеңесі...

Дін

Нордхорн қаласында алғашқы шіркеу қашан салынғаны белгісіз. Дегенмен, әңгімеге сүйенсек, ол гильдия алаңында тұрған және Әулие Лудгердің есімімен аталыпты. Лудгер аймақтағы алғашқы христиан миссионерлерінің бірі болған, ал 804 жылы Мюнстердің тұңғыш епископы атанған. 809 жылы Биллербекке жақын жерде қайтыс болды. Қалалық аумақтың солтүстік-батысында 1394 жылы Френсвегенде, бұрын Мариенвольде деп аталған, августин канондарының монастыры (Chorherrenstift) құрылды. 1444 жылы қасиеттіленген шіркеуі 1881 жылы найзағай соққаннан қирады. Монастырь Нордхорн үшін және одан әлдеқайдақ жерлер үшін маңызды болды. Бірте-бірте монастырь құрылысы бой көтеріп, 15 ғасырдың басында шіркеу де бой көтерді. Сол сияқты Нордхорн қаласында да үлкен шіркеу қажет болды. 1445 жылдың 6 шілдесінде екі шіркеу де Мюнстерден келген көмекші епископтың қатысуымен қасиеттіленді. Жаңа Нордхорн шіркеуінің қамқоршысы тағы да Әулие Лудгер болды. Үш навигалы кеш готикалық базар шіркеуі Бентхайм құмтасынан салынды және 71 метрлік мұнарасымен қаланың көкжиегін биіктеп тұрды. Реформациядан кейін (1517) граф Арнольд I және оның ілесінде бүкіл округ 1544 жылы лютерандық дінді қабылдады. 1588 жылы Бентхайм графтығы (Grafschaft Bentheim) граф Арнольд II тұсында реформаттық дінге көшті. Содан кейін базардағы шіркеу реформаттық приходқа қарасты. Алайда граф Арнольд II Страсбургте оқып жүргенде Кальвиннің ілімдерімен танысқан. Оның Нойенхр графинясы Магдаленаға үйленуі сенімге тағы бір байланыс орнатты, өйткені ол реформаттық дінді ұстанды. Нордхорнда қалған аз ғана католиктер Френсвеген монастырына құлшылыққа баруға мәжбүр болды. 1578 жылы августин канондары Нордхорндағы Вехте аралындағы қамалдың иесі болды. Олар қамал ішінде, басқалармен қатар, шағын ғибадатхана да құрды. Енді католиктердің ғибадат етуі үшін кішкентай болса да, бір бөлмесі болды. 1712 жылы қамалдың жанына кішкентай шіркеу салынды. Августин канондары шіркеудің алғашқы қамқоршысы ретінде өз орденінің қамқоршысы – Әулие Лудгермен қатар, Гипполық Әулие Августинге басымдық берді. Рейхсдепутациялық қаулы бойынша секуляризация кезінде Френсвегендегі монастырь жойылды. 1824 жыл августин қауымы үшін маңызды болды: ғасырлар бойы Утрехт епископтығына немесе Мюнстер епископтығына қарасты округ Оснабрюк епархиясына қосылды, ал қауымның өзі приход деңгейіне көтерілді. Алғашқы пастор 1810 жылдан бері қауымды басқарып келген августин каноны Йоханн Б. Кордес болды. 1826 жылы қамал шіркеуге айналдырылды. 19 ғасырдың соңында қауым өте тез өсті, сондықтан Вехтедегі қамал алаңында жаңа, үлкен шіркеу салу жоспарланды. Қамал бұзылды. Жаңа шіркеудің үлгілері Гамбургтен келген архитектор Киттен Италияда, мысалы, Римдегі Пантеон немесе Венециядағы Сан-Джорджода табылды. Ғимараттың жоспары сегізбұрышты. 1911 жылдан 1913 жылға дейін құрылыс жұмыстары аяқталып, шіркеудің қасиеттіленуі тойланды. Мұнара шіркеумен бірге салынды. Күмбездің әсерін азайту үшін мұнара бір жағынан орналасқан. Екі қабатты аркада мұнараны шіркеумен байланыстырады. Оның биіктігі 45 метр және төрт қоңырау орналасқан. Ғимараттың күмбезі – Солтүстік Германияның ерекшелігі – Нордхорнның көкжиегін қалыптастырады. Үлкен темір бетон күмбездің үстінен ағаштан жасалған, мыспен қапталған сыртқы күмбез бой көтеріп, шаммен аяқталады. Оның жалпы биіктігі 35 метр. Нордхорнның лютерандық христиандары алдымен Лингеннен, содан кейін Бентхаймнен қызмет алды. Өздерінің приходтарын құрғаннан кейін, 1929 және 1930 жылдары Кройцкирхе ("Крест шіркеуі") салынды. Бүгінде Нордхорн тұрғындарының шамамен 20 пайызы өзін лютерандық дінге жатқызады. Үш лютерандық шіркеу бар. Барлығы Нордхорнда он екі Құдай үйі бар, олардың жетісі Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін салынған. Нордхорн синагогасы Кристалл түнінде (1938 жылдың 9 қарашасы) қиратылды. Қаладағы яһудилер эмиграцияға кетті немесе депортацияланып, өлтірілді, бұл оқиға қазір ескерткішпен белгіленген.

Халық саны

Нордхорн қаласының 2006 жылғы 31 желтоқсандағы мәлімет бойынша 53 608 тұрғыны бар, ал ауданы 149,64 км² құрайды. Бұл тұрғындардың тығыздығы бір шаршы километрге 358 адамнан келеді. Халықтың 28,14% евангелистік реформаланған христиандарды, 21,05% лютерандарды және 29,19% рим католиктерін құрайды. Ал қалған 21,64% дінге жатпайды немесе басқа діндерді ұстанады.

Мұражайлар

Povelturm қала музейі (Stadtmuseum) 1996 жылғы қазан айында ашылды. Мұнда Нордхорн тарихы туралы мәліметтер алуға болады. Povelturm-ның жоғарғы қабатында музей кафесі орналасқан, ондан 26 метр биіктіктен Нордхорн қаласына көрініс ашылады.

Ғимараттар

Нордхорн соғыстан кейінгі жылдардағы бірнеше жекелеген сәулет стилінің әсерінен сақталып келді. Қаланың сыртқы келбеті Германияның солтүстігінде және көршілес Нидерландыда ұзақ жылдар бойы қалыптасқан қызыл кірпіштен салынған ғимараттардың тартымды келбетін сақтап қалды. Бұл ерекшелік тіпті заманауи ғимараттарда да көрінеді. Мысалы, жаңа аудандық ғимарат жергілікті құрылыс материалдарын – кірпіш пен құмтасты шыны, бетон және мыспен үйлестіреді. Қаланың солтүстік-батысында орналасқан 14 ғасырлық Френсвеген монастыры – бұрын өсімдіктермен жапқан архитектураның әдемі мысалы. 1881 жылы түскен найзағай 1445 жылы салынған шіркеуді қиратқан. Дегенмен, монастырь ғимараттарының көп бөлігі, тіпті алаң, екі қабатты галерея, кішкентай құдық үйі, қазба үстіндегі көпір және әсерлі жертөле күмбезі сақталған. Шығыс қанатының сыртқы қасбетінде Бентейм құмтасынан жасалған «Мария және бала» мүсіні көзді қуантады. Мұқият жөндеуден кейін ғимаратқа қазір экуменикалық білім беру және кездесу орталығы орналасқан, оның негізі Нордхорн және айналасындағы түрлі діндердің ерекше үйлесімділігі болып табылады. Брандлехттің ескі ауыл орталығында тұрған реформаттық шіркеудің готикалық элементтері көзге түседі. Романдық мүсіндемелердің мысалы – бұл шіркеудің шашу рәсіміне арналған тас ішкілік, ол Нордхорнның ең көне өнер туындысы, Бентейм құмтасынан жасалған және бүгінгі күнге дейін маңыздылығын сақтап келеді. Қазіргі уақытта Нордхорнның көкжиегін екі ғимарат сипаттайды: 15 ғасырда Бентейм құмтасынан салынған базардағы Alte Kirche және бұрынғы қамалдың орнында 1913 жылы салынған Augustinuskirche. Екеуі де алыстан көрінеді. Қаланың ішкі бөлігі, Vechte өзенінің айналасындағы арал сияқты, бүгінде жаяу жүргіншілерге арналған айманы болып табылады. Мұқият қалпына келтірілген қасбеттер, заманауи аркадалар, дүкендер, бутиктер және жағымды ашық ауадағы кафелер демалуға шақырады. Басты көшедегі ең көне ғимарат – бұрынғы қала әкімі және химия өндірушісі Фирнхабердің үйі, онда ол тұрып, жұмыс істеген. Екі қабатты классицизм стиліндегі қасбеттің артында үшбұрышты қақпалы үйдің шатыры және гипстен жасалған ою-өрнектермен безендірілген дөңгелек терезе Нордхорнның алғашқы дәріханасының дәстүрін сақтайды. Қала ішінде серуендегенде, күнделікті тіршіліктің қайнап-шуынан тыс, шағын оазистерге тап болады. Үлкен, саябақтарға ұқсас бақтарда, ескі ағаштар мен биік рододендрон жиектерінің артында сәнді үйлер жасырынып жатыр. Бұл голланд үлгісінде салынған виллалар жүз жыл бұрын тоқыма өндірушілерінің үйлері болған. Нордхорн арқылы жасалған серуен көптеген жерлерде жақын және алыс өткеннің іздерін ашады, ол 1952 жылы аяқталған шағын қоңырау мұнарасы бар қала әкімдігі немесе Веллинхофф паркіндегі ескі құдық болсын. Қаладағы саябақта мұнай өңдеу зауытында қолданылған құмтастан жасалған ауыр блоктардың бастапқы қызметін атқарған кездер туралы естеліктер оянады. Темірдендіруге арналған топырақ және ағаш кесу зауыты жабылғаннан кейін Нордхорнда 600 жылға жуық уақыт бойы жалғасқан диқандық тарих аяқталды. Бұл ғимараттар жаңартылып, қазір мәдени шаралар өткізілетін тартымды орынға айналды. Нордхорнның өнеркәсіптік тарихын, басқалармен қатар, 1979 жылы шамамен жүз жылдық өндірістен кейін есігін жапқан Povel тоқыма зауыты жазды. Өткен ғасырдың басында қаланың экономикалық өркендеуінің соңғы куәсі ретінде бұрынғы орауыш мұнарасы өнеркәсіптік ескерткіш ретінде сақталған. Ол бүгінде мұражай ретінде қызмет етеді. Жоғарғы қабат жеке мерекелер үшін жалға беріледі. Бұрынғы батпақ аймақтағы Буссматеде жүз жыл бұрын тоқыма жұмысшыларына арналған тұрғын үй ауданымен бірге тағы бір тоқыма зауыты салынды. 1950 жылдардың басында Баухауста оқытушы, Мис ван дер Роэдің шәкірті профессор Эммануэль Линднер, қазір Канадада тұратын сәулетші Эберхард Генрих Зейдлермен бірге бұл кәсіпорынды кеңейту жобасын жасады. Айқын құрылымдалған шыны қасбетімен бұл заманауи өнеркәсіптік ғимарат Грюндерзайт кезеңінен келген өнеркәсіптік кешенге үйлесімді түрде кіріседі. Бұл ғимарат қазір бос тұр және қала құрылысы үшін қайта жаңартылуы жоспарлануда.

Бейнелеу

Вехте өзенінің жағалық ландшафты мен ағаштар қатар тізілген каналдар серуендеуге және көңіл көтеруге танымал орын. 100 жылдан астам бұрын көліктік қажеттіліктер үшін және батпақты құрғату мақсатында салынған каналдар қазірде көптеген түрлердің мекендейтін ортасының бөлігі болып табылады және демалыс пен ойын-сауық үшін пайдаланылады. Құмтас және клинкерден жасалған, кейбіреулері әлі де қолмен жұмыс істейтін шлюздер әртүрлі су деңгейлерін бөліп тұрады және табиғатты жақсы көретін адамдар үшін танымал мақсаттар. Қала шетіндегі егістік алқаптарды далалар мен шалғындықтар қоршап тұр. Батпақты жерлер мен қарағайлы далалар, қайың, арша және орхидеялардың өсіп тұруы – бұл пейзаждың ерекше белгісі. Тилленбергеде – қызыл шырша, бұталы емен және арша өсетін шағын қорғалатын аймақ бар. Gründerzeit дәуірінен қалған құнды мұра – Қалалық саябақ (Stadtpark), ең алғашқы өндірушілердің біріне тиесілі вилла саябағы. Қалалық саябақтағы концерт алаңында концерттер үнемі өтіп тұрады.

Еуразиялық аймақ

Euregium шын мәнінде HSG Nordhorn үшін салынған. Атауы Еурорегио аймағынан алынған. HSG командасы бірінші гандбол Бундеслигасында ойнайды. Euregium сондай-ақ басқа да мәдени шаралар үшін пайдаланылады. Ол кәсіптік училищенің және аудандық спорт залының қасында орналасқан. Үш залдың бір-біріне жақын болуы үлкен турнирлер ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Euregium бірнеше жылдан бері Графшафтер спорт галасына қонақжайлық етеді.

Спорт залы

Eissporthalle – "Боз спорты залы" – мұз хокеі мен мәнерлеп сырғанауды бір спорт клубына біріктірді. Ол 1970 жылдардың ортасында салынған. 1984 жылы BAP тобы онда концерт берді. Нордхорндағы мұз спорт клубы бірнеше рет атауын өзгертті. 1999 жылға дейін GEC Nordhorn деп аталды, ол басқа нәрселермен қатар, сол кездегі екінші деңгейдегі хоккей Бундеслигасында ойнады. Содан кейін клуб EC Euregio Nordhorn 1999 e. V. деп өзін атады және алдағы маусымда (2007–2008) NRW Verbandsliga-сында өнер көрсетеді. 2002 жылы Eissporthalle толығымен жаңадан құрылды. Сондай-ақ, ол коньки тебу үшін жалпы жұртқа ашық.

Тұрақты оқиғалар

Жыл сайын, Асыл мерекесі кезінде үлкен үстел теннисі турнирі, Еурорегиотурнир өткізіледі. Ашық бассейнде де Асыл мерекесінде халықаралық жүзу турнирі өтеді. VfL Weiße Elf Nordhorn әр жыл сайын, сондай-ақ Асыл мерекесі демалыс күндері, Pfingstturnier ("Асыл турнирі") – дәстүрлі C жастағы футбол турнирін ұйымдастырады. 2007 жылы олар 25-ші жыл сайынғы турнирін өткізді. Турнирге Германияның түкпір-түкпірінен, сондай-ақ Нидерланды, Польша және Венгрия сияқты Еуропа елдерінен командалар қатысады.

Германия рекорды

Футбол командасы Heseper SV, үй алаңы Нордхорн қаласының оңтүстік жағында орналасқан, Германияда рекордты ұстап тұр. 1996 жылдан 1999 жылғы қазанға дейін команда жеңіліссіз 98 чемпионат матчын өткізіп, сонымен бірге бесінші лигадан екінші лигаға көтерілді. Бұрынғы рекордты TSV Buchbach 75 матчтан кейін ғана көрсеткен.

Өнеркәсіп

Индустрияландыру 1903 жылы 2540 болған халық санын 1930 жылы 18104-ке дейін өсірді, ал 1950-1970 жылдардағы тоқыма өнеркәсібінің өркендеу кезеңінде 50 000-ға жетті. Бүгінде Нордхорн қаласында шамамен 53,5 мың тұрғын бар, және бұл көрсеткіш өсуде. Бір кезде 6000-ға дейін жұмыскер алған Нордхорнның ең ірі тоқыма фирмасы болған NINO 1980-жылдарға дейін Еуропаның жетекші тоқыма өндірушілерінің бірі болды. Бұл, әсіресе Карл Лагерфельд пен Хельмут Ньютон сияқты танымал фотографтармен жасалған бірлескен жұмыстарда көрінеді. Нордхорнда әлі де жұмыс істеп тұрған жалғыз киім өндіруші – Erfo Bekleidungswerk GmbH & Co. KG. Бұрынғы үш ірі компания – NINO, Povel және Rawe – жойылды. Тоқыма өнеркәсібінің құлдырауынан кейін, қалаға негізінен түрлі қызметтер мен өндіріс салаларынан келген орта бизнес орналасты, бірақ тоқыма өнеркәсібінің толықтай тоқтауына байланысты жұмыс орындарының жоғалуын толығымен өтеуге қол жеткізе алмады. 550 жұмыс орнымен уақытша орналасқан Citibank, жергілікті субсидияларға қарамастан, ақырында жабылды, бірақ бұл жер қызмет көрсету бизнесі үшін әлі де тартымды. Бұл туралы қалаға орналасқан Bertelsmann фирмасының жақын арада 250 жұмыс орны ашуынан көрінеді. ETF EUROPEAN TRUCK FACTORY GmbH да осы қалада орналасқан. Дегенмен, Нордхорн мен айналасындағы құрылымдық өзгеріс үшінші секторға қарай өзге аймақтардан өте жоғары деңгейде жүрді. Нордхорн аймағы жалпы елмен салыстырғанда жақсы жағдайда, ал Нордхорн жұмыспен қамту агенттігі аймағы (Agenturbezirk) Төменгі Саксониядағы ең төмен жұмыссыздық деңгейін тіркеді. Солтүстік Рейн-Вестфалиядағы Рейн аймағы да жұмыспен қамтудың жоғары деңгейін бастан кешіруде. Бұл туралы 2005 жылғы Федералдық құрылыс және аумақтық жоспарлау ведомствосының (Bundesamt für Bauwesen und Raumordnung) жер пайдалану жоспары туралы баяндамасында айтылған, онда ағымдағы көрсеткіштерге сүйене отырып, Солтүстік Рейн-Вестфалияның солтүстік-батысында және Нордхорн мен оның айналасындағы аймақтар алдағы жылдары үлкен экономикалық серпіліс көрсететін аймақтар болады деп болжанады. Нордхорндағы азық-түлік нарықтарының көп санына назар аудару керек, Нордхорн халық санына шаққандағы сауда алаңы ұлттық орташа көрсеткіштен екі есе үлкен. Бірақ, жаңа орналасқан жерлердің интеграцияланған учаскелерден тыс жерде жиі дұрыс емес шығарылуына байланысты қала орталығында көптеген бос үйлер бар. 2007 жылдың наурыз айында Rawe Ring Center 22 000 м² жаңа сауда алаңымен Rawe тоқыма зауытының бұрынғы бөлігі болған жерде ашылды. Бұл жобаға, негізінен жергілікті саудагерлер мен кәсіпқойлар арасында үлкен қарсылық болды. Бөлшек саудагерлер жаңа үй-жайлардың көптігі, әсіресе оңтүстік қала орталығында бос орындардың көбеюіне әкеледі деп қорқады, ал мамандар қала құрылысы, тазалау жұмыстарының жетіспеушілігі және ең бастысы ескерткіш ретінде қорғалған зауыт ғимараттарының бұзылуына байланысты сынға алды. Pro Grafschaft бастамасымен жиналған 12 000 Нордхорн тұрғындарының наразылық қолтаңбаларына қарамастан, жоба жергілікті саясаткерлердің көпшілігінің қолдауымен жүзеге асырылды. "Nordhorn – Die Wasserstadt" ("Нордхорн – Су қаласы") ұранымен қала басшылары қазір қаланың дамуының жаңа аспектілеріне баса назар аударуға тырысады, демалыс қайықтары үшін арналарды ашу және қала портын салу жоспарларын ұсынады. Бұл жоспарлардың іске асырылуы және қандай деңгейде болатыны алдағы жылдары көрінеді. Сонымен қатар, Нордхорнда даулы бомбалау полигоны, Нордхорн полигоны орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, оны алдымен Корольдік әуе күштері, кейін неміс Бундесвері басқарды.

Көлік

Нордхорнда екі теміржол станциясы бар (Нордхорн және Нордхорн Бланке), оларға RB 56 пойызы қызмет көрсетеді, ол Нойенхаус пен Бад-Бентхаймге қатынайды. Бұл пойыздарды Bentheimer Eisenbahn басқарады және сағатына бір рет жүреді. 2019 жылдың 7 шілдесінде Нордхорнға жолаушылар пойызымен қатынау қайта жаңғыртылды, бұл Нордхорнның 45 жыл бойы жолаушылар пойызы жоқ екінші ірі қаласы болғаннан кейін болды. Нордхорндағы жол желісінің жалпы ұзындығы – , оның ішінде Bundesstraßen, мемлекеттік трассалар (Landstraßen), аудандық жолдар (Kreisstraßen) және қалалық көшелер мен жолдар бар. Барлығы, Нордхорнда 2807 тұрақ орыны бар. Қала екі автобандан – A 30 және A 31 жақын жерде орналасқан. Сонымен қатар, қала екі Bundesstraßen – B 403 және B 213 арқылы тас жол желісіне қосылған. Қаладағы ең танымал көлік құралы – жергілікті тұрғындар «Fietse» деп атайтын велосипед (стандартты неміс тілінде Fahrrad, голланд тілінде fiets). Нордхорнерлердің Fietse-ге деген құштарлығы және таңертеңгі серуендері Grafschaft Bentheim ауданындағы арнайы велосипед жолдары желісінің құрылуына әкелді. Велосипедшілерге осы Fietsenpads-те (жергілікті термин, стандартты неміс тілінде Radwege) жолды көрсету үшін «Paddestolen» деп аталатын жол белгілері орнатылған. Көршілес Нидерландыға велосипед жолдары қолданыста. Нордхорнда Klausheide қаласының шетінде орналасқан шағын әуежайы бар, ол Nordhorn Lingen (EDWN) деп аталады. 2003 жылы құрылған Graf SHIP клубының бастамасымен мемлекеттік кеңесші Фридрих Кетхорн 2005 жылдың 14 қарашасында Ems Vechte каналын кеме қатынасына қайта ашуға келісім берді, бұл капитанға 12 метрге дейінгі ұзындықтағы кемелерді канал арқылы өткізуге мүмкіндік берді. Қалған екі каналға рұқсат алу жұмыстары жалғасуда. Клюккерт порты 2006 жылы қайта ашылды.

Ескі тоқу фабрикасы

Бұрынғы тоқу фабрикасы Повель фабрикасына тиесілі болған. Бүгінде бұл ескі тоқу фабрикасы көрмелер, туризм және концерттерге арналған мәдени орталыққа айналған. Фабрика ғимаратында аудандық сыра қайнату орнымен қатар, тікелей музыка ойнатылатын паб және Grafschaft Bentheim және Emsland аймақтарына арналған «Ems Vechte Welle» аймақтық радиостанциясы орналасқан.

Нордхорн жастар орталығы

"Nordhorn" жастар орталығы 1970 жылдардың басында ашылған. Германиядағы алғашқы жастар орталығы болғандықтан, ол ең ескісі де болып саналады. Бұрын бұл шаруашылық болған. Бастапқыда тек "егін сарқытын" пайдаланған, бірақ 1980 жылдары "қора" да қолданысқа түсті. 1980 жылдары осы қорада Нордхорндағы панк қозғалысы қалыптасты. Қорада концерттер өткізілді және әлі де өткізілуде, мысалы, Cochise, Geier Sturzflug, Helge Schneider, Killerpilze, Wir sind Helden және In Extremo тобының өнерпаздары сахнаға көтерілді. 2007 жылдың басында болған дауылдан қора төбесінің астарлығы зардап шекті, бірақ ерікті жұмысшылардың көмегімен жастар орталығы жазға қарай толыққандай жаңа бояу жұмыстарын аяқтады.

Tierpark Nordhorn (Терпарк Нордхорн)

Нордхорн қаласының жануарлар паркі өз аумағында экзотикалық және жергілікті үй жануарларына арналған жайларды, сондай-ақ мұражай, шаруашылық, дәстүрлі паб пен ойын алаңын қамтиды.

Lebenshilfe Nordhorn (Тынық көмек)

"Lebenshilfe" – мүмкіндігі шектеулі жандардың толыққанды өмір сүруіне көмектесетін мекеме 1963 жылы құрылған. Қазіргі таңда мекеменің құрылымдық бөлімдері 600-дан астам мүмкіндігі шектеулі адамға көмек көрсетеді, оларға күтім жасап, қолдау береді. Аталған құрылымдық бөлімдерге ерте араласу балабақшасы, түрлі тұрғын үйлер және әртүрлі жұмыс орындары (мысалы, ағаш өңдеу шеберханалары) кіреді, онда клиенттер тиісті жетекшілік астында және әрбір адамның қабілеттері мен қызығушылықтарына сәйкес жұмыс істей алады. Сонымен қатар, "Табувта" музыкалық тобы бар, ол толығымен мүмкіндігі шектеулі адамдардан құралған және "Lebenshilfe" оқу-әдістемелік қызметкерлері мен Гилдо Хорн сияқты белгілі тұлғалармен қолдау көрсетіледі. 2005 жылы олар үшінші CD-ін жаздырып, ескі тоқыма фабрикасында таныстырды.

Вехтетал мектептері

Vechtetalschule – Vechte Valley School – 1989 жылдан бері түрлі даму мүмкіндіктері шектеулі балалар үшін мектеп ретінде жұмыс істейді. 1992 жылы жаңа ғимаратқа көшірілді. 1997 жылы мектепке атау берілді. Қазір мектепте 27 сыныпқа бөлінген 210 оқушы оқиды, оның 10-ы қаладан тыс жерлерде орналасқан. Мектепте шамамен 90 қызметкер, сондай-ақ қоғамдық жұмыс атқарушылар (әскери қызметтен бас тартушылар), болашақ мұғалімдер мен тәлім алушылар жұмыс істейді. Мектепте қазіргі таңда бастауыш, I және II сатылар бар.