Кіріспе

Maestà (маэста), итальян тілінде "дәреже", "құрмет" деген сөз, бала Исамен бірге таққа отырған Мадонна бейнелерінің жіктелуін білдіреді, бұл атау көбінесе періштелердің, қасиеттілердің немесе екеуінің де бірге бейнеленуін білдіреді. Маэста – бұл «Білімнің тағы» тақырыбының кеңейтілген түрі, отырған «Мария Ана», «Құдай ана Мария» бейнесі, ол бұрынғы Византия мозаикаларында кең таралған Мәсіхтің таққа отырған бейнесімен байланысты. Мария Регина – өнер тарихшылары қолданатын, Марияның баласымен немесе онсыз таққа отырған бейнесін білдіретін синоним. Батыста бұл бейне Византия үлгілерінен, мысалы, Константиннің императрицасы Фаустаның ұлдарымен бірге бейнеленген монетасынан және әдеби мысалдардан, соның ішінде Флавий Кресконий Коррипптың 565 жылы Юстин II-нің тәж кию рәсімін жырлауынан пайда болған. Маэста бейнелері XII ғасырдың соңы мен XIII ғасырдың басында, әсіресе Римде, Мәрияға деген құрметтің артуымен бірге көркемөнер репертуарының маңызды бөлігіне айналды. Маэста көбінесе фреска техникасымен тікелей гипстелген қабырғаларға немесе гипстелген ағаш алтарь тақталарына салынған. Жеке құлшылыққа арналған, үй жағдайына бейімделген бейнелеу – Мадонна мен Баланың иконографиялық тақырыбы.

Суретшіліктің маэста үлгілері

Маэстаның ең танымал мысалы – «Жиырма періште және он тоғыз қасиетті» маэстасы, 1308 жылы Сиена қаласы суретші Дуччо ди Буоннисенгадан тапсырыс берген көптеген жеке суреттерден құралған құрбандық алтарі. Сурет 1311 жылдың 9 маусымында қала соборына орнатылды. Оның толық әсерін сезіну үшін бір буын уақыт қажет болғанымен, Дуччоның Маэстасы итальяндық суретті византиялық өнердің иератикалық бейнелеуінен шындықтың тікелей бейнелеуіне қарай бағытталды. Көптеген ағаш панельдерін сурет салу алдында біріктіріп құрастыру арқылы жасалған бұл құрбандық алтарінің жасалуы қиын шаруа болды. Жұмыс үлкен ғана емес, орталық панелінің өлшемі 7x13 фут болатын, сонымен қатар ол киелі орынның ортасындағы бас алтарьда орнатылғанда барлық жақтан көрінуі үшін екі жағынан да боялуы керек еді. Маэстаның арт жағында Мәсіхтің өмірінен, әсіресе оның азаптарынан эпизодтар бейнеленген. Киелі оқиғалар әсем эпизодтар арқылы ашылады, оларды әдемі тұлғалар сомдайды. Олар осы оқиғалар арқылы билеп бара жатқандай көрініп, бірге эмоциялық мазмұнды жеткізеді. 1771 жылы Маэста бұзылғандықтан, оның күші мен сұлулығын тек шашыраңқы бөліктерінен ғана елестетуге болады, олардың кейбіреулері Италияның Сиена қаласында, ал қалғандары басқа жерлерде сақталған. Маэстаның басқа да танымал мысалдары – Симон Мартинидің Сиенадағы Палаццо Публикодағы Маэстасы немесе Чимабуэнің Сан-Франческо-д'Ассизи базиликасындағы фрескасы.