Кіріспе

Леонардо да Винчи салған сурет.

Бенуа Мадоннасы, сондай-ақ Гүлдермен Мадонна және Бала деп те аталады, Санкт-Петербургтегі Эрмитаж мұражайында сақталатын итальяндық Ренессанс шебері Леонардо да Винчидің суреті. Леонардоның 1478 жылдың қазанында бастаған екі Мадоннасының бірі, ол 1478–1480 жылдары аяқталды; екіншісі – қазір Мюнхендегі Альте Пинакотекада сақталатын Карнеол Мадоннасы.

Тарих

Беноа Мадоннасы Леонардоның шебері Андреа дель Верроккьодан тәуелсіз суреттелген алғашқы туындысы болуы мүмкін. Леонардоның бұл жұмыстың екі алғашқы эскизі Британдық мұражайда сақталады, бірақ сурет басқа суретшілермен қайта боялған болуы мүмкін. Алдын ала сызбалар мен суреттің өзі Леонардоның көру және перспектива идеяларына қызығушылығын көрсетеді. Бала анасының қолын орталық көру нүктесіне бағыттауға тырысады деп есептеледі. Беноа Мадоннасы Леонардоның ең танымал туындыларының бірі болып табылады. Оны жас суретшілер, соның ішінде Рафаэль, Лондонның Ұлттық галереясындағы Розалы Мадоннасында кеңінен көшірген. Ғасырлар бойы сурет жоғалып, кейін табылып, қайтадан жоғалып, тағы да табылып, содан соң қайтадан жоғалып кеткен деп есептелді. Шындығында, 1790 жылдары оны орыс артиллериясының генералы және өнерді жақсы білетін Корсаков Алексей Иванович (1751–1821) Италияда сатып алған. Корсаковтың қайтыс болуынан кейін, оның ұлы оны жеке өнер галереясы бар Астрахан балық саудагері Александр Петрович Сапожниковке 1400 рубльге сатты. Кейін ол оның бай қайырымды ұлы Александр Александрович Сапожниковке (1827–1887) берілді. Ақырында, оның қызы Мария Сапожникова (1858–1938) сәулетші Леон Бенуаға (1856–1928) үйленгенде, картина Бенуа отбасының мұрасына айналды. 1909 жылы картина Санкт-Петербургте Бенуа коллекциясының құрамында тамаша көрмеге қойылды. 1912 жылы Бенуа отбасы картинаны сатуды ойлап, Лондонның өнер сатушысы Джозеф Дювеннен бағалау сұрады, ол 500 000 франк бағасын берді. Өнер тарихшысы Бернард Беренсон картина туралы сынды пікірлер айтып, оның түпнұсқа екендігіне күмән келтірді:

Бір күні маған «Беноа Мадоннасын» көруге шақырды. Мен өзімді жас әйелдің алдында таптым, оның маңдайы жоққа жақын, екі жағы шипалы, тісі жоқ күлкісі, көздері тұманды және мойны бүктеліп кеткен. Ерекше, қарт адамға ұқсайтын осы бейне баламен ойнап жатыр, ол денесі мен аяқ-қолдарына бекітілген қуыс маска сияқты көрінеді. Қолдары жаман, бүктемелері мақсатсыз және тым көп, түсі сарысуға ұқсайды. Дегенмен, мен осы қиын жағдайдың Леонардо да Винчидің туындысы екенін мойындауға мәжбүр болдым. Бұл қиын болды, бірақ бұл күш мені босатты, мен сезінген ашу мені бостандықты жариялауға батылдық берді. Алайда, осы пікір таластарына қарамастан, Беноа Мадоннасы 1914 жылы Императорлық Эрмитаж мұражайына рекордтық сомаға сатылды. Сатып алуды Эрмитаждағы суреттер кураторы Эрнст Фридрих фон Липхарт жасады, ол да Винчиді суретші деп анықтады. Төлемдер бөліп-бөліп жүргізілді, тіпті 1917 жылғы Қазан төңкерісінен кейін де жалғасты. 1914 жылдан бері картина Санкт-Петербургтегі Эрмитаж мұражайында қойылып келеді.

Сипаттама және түсіндіру

Бұл кішкентай суретте қараңғы бөлме бейнеленген, онда Құдай ана баласымен бірге орындықта отыр, баласы оның тізесіне жатқан. Оның жас, дөңгелек беті жанға қуат сыйлайды, ол зәйтүн және қоңыр түсті киім киген, ал тізелерін қоңыр және көк түсті іш киім жабады. Кемерлі гүлдің бұтағын, құдайлық нышанды Мәсіх баласы ұстап тұр, ал оны Құдай ана ұстап отыр. Көзге көрінетін түсті тұлғалардың беттері нәзік алтынмен жалатылған сәулелермен безендірілген. Басқаша қараңғы интерьерде, екі аркалы терезеден ақшыл көк аспан көрініс табады.