Кіріспе

Леонардо да Винчидің суреті

"Жаршылау" суреті итальяндық Ренессанс суретшісі Леонардо да Винчиге кеңінен жатқызылатын, шамамен 1472–1476 жылдар аралығында салынған туынды. Леонардоның қазірге дейін сақталған ең ертедегі маңызды жұмысы, ол Андреа дель Вероккьо шеберханасында шәкірт болған кезде Флоренцияда аяқталды. Сурет үлкен қарағай тақтасына май және темпера бояуларымен салынған. Ол 15 ғасырдағы Флоренцияда кең таралған Киелі кітаптағы сюжет – Жаршылауды бейнелейді. 1867 жылдан бері ол Флоренция қаласындағы Уффици галереясында сақтаулы тұр, осы қалада ол жаратылған. Туындының композициясындағы дәлдіксіздіктер сынға түскенімен, ол христиан өнеріндегі Жаршылау бейнесінің ең танымал туындыларының бірі болып саналады.

Сипаттама

Бұл шығарманың тақырыбы Лұқа 1:26–39-дан алынған. Онда періште Жәбірейіл Мәриямға керемет түрде жүкті болып, ұлды боларын, оның есімі Иса, яғни "Құдайдың Ұлы" деп аталатын және оның билігі ешқашан аяқталмайтындығын хабарлайды. Аңғартпа тақырыбы Италия сияқты христиан елдеріндегі суретшілердің туындыларында өте танымал болды және Флоренция өнерінде, оның ішінде ерте Ренессанс кезеңінің суретшісі Фра Анжеликоның бірнеше туындыларында бейнеленген. Сурет салуға тапсырыс беруші туралы мәліметтер мен оның ерте тарихы әлі де құпия. Мәриямның алдындағы мәрмәр үстел, Флоренциядағы Сан-Лоренцо базиликасындағы Пьеро мен Джованни де Медичидің қабірінен алынған болуы мүмкін, оны Вероккьо осы кезеңде жасаған. Әжелгі Келісімнің болжамдарын білдіретін, Мәриям оң қолын тіреген кітаптың астындағы жартылай көрінетін жамылғының өте нәзік болуы ерекше көзге түседі. Мәриямның қолы тиген мәтінде орта ғасырдан бері жазушылар қолданған "Lexicon abbreviaturarum" латын әліпбиінің әріптері мен қысқартулары көрсетілген, бірақ бетте жазылған әріптердің тізбегінің ешқандай мағынасы жоқ: Мәриям, әрине, мистикалық рухтағы рухани оқуға сәйкес әріптердің пішінін ойша зерделеп отырған сияқты. Періште Мәриямның және Флоренция қаласының тазалығын символдайтын Мадонна гүлін ұстап тұр. Леонардоның табиғатты мұқият бағалайтыны белгілі болғандықтан, ол періштенің қанаттарын ұшып бара жатқан құстың қанаттарына ұқсатып салған, бірақ кейін басқа суретші қанаттарын едәуір ұзартқан. Бұл Леонардоның тапсырыс бойынша салған ең ерте суреті болғанымен, оның туындыларындағы сфумато және атмосфералық перспектива сияқты ерекше жаңалықтарын көрсететін белгілері бар екені айтылады.

Қазіргі тарих

1869 жылы Густав Вааген әдістерін қолданған барон Липхарт Флоренциядағы Сан-Бартоломео а Монте-Оливето шіркеуінен Уффици галереясына жаңадан келген осы «Жаршылау» картинасын Леонардоның жас кезінде, әлі де шебері Андреа дель Верроккионың студиясында жұмыс істеп жүргенде салған туындысы деп анықтады. Липхарттың бұл анықтамасына дейін картина Доменико Гирландайоға жатқызылған болатын. 1867 жылы картина Флоренция маңындағы Сан-Бартоломео Оливетан монастырынан Уффициге келген кезде, Леонардо сияқты Андреа дель Верроккионың шеберханасында шәкірт болған Доменико Гирландайоның туындысы деп есептелді. 1869 жылы Флоренциядағы неміс эмигранттық өнер колониясының маңызды өкілі Карл Эдуард фон Липхарт осы картинаны Леонардоның жастық шағында салған туындысы деп таныды. Бұл Леонардоның сақталған туындыларының алғашқы рет жас кезінде салғандары деп саналатын туындыларының бірі болды. Содан бері Оксфордтағы Крайст-Черч сурет галереясының коллекциясындағы Леонардоның суреті періштенің жеңін салуға дайындық суреті ретінде танылды, бұл картинаның Леонардоға жатқызылуын одан әрі нығайтты. Кейде сурет сыншылары Мәриям мен үстелдің, сондай-ақ оның үстіндегі мәрмәр үстелдің арасындағы кеңістіктік байланысты талқылағанда Леонардоның сурет салу техникасындағы кейбір кемшіліктерді атап көрсетеді.

Дау

2007 жылдың 12 наурызында картина итальяндық азаматтар мен Мәдениет министрі арасындағы қызу даудың ортасында болды, министр осы картинаны Жапониядағы көрмеге беруге шешім қабылдады.