Кіріспе
Аномураның төменгі сатысындағы онбунақты шаяндар – дорсовентральды жағынан жалпақ, кеуде-бас астына иілген ұзын құйрықтары бар шаяндар. Олар Галатеоидея және Хиростилоидея екі суперотбасынан табылады, бұл топтар онбунақтылар инфрасабының – Аномураның бір бөлігін құрайды, сондай-ақ шаңғыр крабтар мен моль крабтары сияқты топтарды да қамтиды. Олар дүниежүзілік мұхиттарда кең таралған, бетке жақын сулардан бастап терең теңіз гидротермальдық бұлақтарына дейін кездеседі, ал бір түрі теңіз деңгейінен жоғарыдағы үңгірлерде мекендейді. 60-қа жуық туысқа жататын 900-ден астам түрі сипатталған. Кейбір түрлер теңіз түбінде немесе су қабатында тығыз топтасады, ал шамалы саны коммерциялық аулау нысаны болып табылады.
Squat lobsters are dorsoventrally flattened crustaceans with long tails held curled beneath the cephalothorax. They are found in the two superfamilies Galatheoidea and Chirostyloidea, which form part of the decapod infraorder Anomura, alongside groups including the hermit crabs and mole crabs. They are distributed worldwide in the oceans, and occur from near the surface to deep sea hydrothermal vents, with one species occupying caves above sea level. More than 900 species have been described, in around 60 genera. Some species form dense aggregations, either on the sea floor or in the water column, and a small number are commercially fished.
Сипаттама
Екі негізгі топтың морфологиялық ерекшеліктері көбінесе бірдей. Олар кейбір жағынан нағыз лобстерлерге ұқсас, бірақ дорсовентральді жағынан сәл жалпақтап, көбінесе кішірек болады – ұзындығы 0,7-ден 3,5 дюймға дейін жетеді. Кекпелі лобстерлердің пост-орбиталь қабықшасының ұзындығы (көз ұясынан артқы жиекке дейін өлшенеді) түрлеріне қарай өзгереді, мысалы, Munidopsis aries-те, ал Galathea intermedia және Uroptychus түрлерінің кейбіреулерінде бірнеше миллиметрге дейін төмендейді. Цефалоторакс 19 дене сегментінен (сомиттерден) құралған, бірақ олардың бөлінуі айқын емес және жұпталған қосымшалардан анықтау оңай. Алдыңғы жағынан артқы жағына қарай екі жұп антенна, алты жұп ауыз мүшелері (бауыры, мақсары, мақсарышалар және үш жұп мақсарыш-аяқтар) және бес жұп периопод орналасқан. Мунида Сарсиде ауыз мүшелері ауыздан алшақтаған сайын, олардың қозғалысы мен функционалдық схемасы күрделене түседі. Жұмыртқа санының артуы және жұмыртқа мөлшерінің кішіреюі көбінесе төменгі ендіктерде және салқын температурада ұзақ инкубация уақытына бейімделу үшін байқалады.
Бентологиялық агрегация
Теориялық тұрғыдан алғанда, кесілген лобстерлердің жинақталуы теңіз түбіне жететін органикалық бөлшекті көміртегінің мөлшеріне пропорционалды. Сондықтан, көптеген бентоникалық кесілген лобстер түрлері терең теңіздің гидротермальдық жерлері, суық сіңінділер, тамақ қалдықтарының жиналатын орындары (мысалы, кит сүйектері немесе ағаш қалдықтары) және кемелердің құлау орындары сияқты жоғары өнімді аймақтардың маңында өте тығыз топтарға жиналады. Кесілген лобстерлер осы аймақтарда батимодиол молюскілері және vestimentiferan түтік құрттары сияқты оларда өсетін фаунамен байланысты болғандықтан жиналады, сонымен қатар олардағы үш өлшемді құрылымдарға тартылады. Құрылыстар, жарықтар немесе кемелердің құлау орындарынан қалған қиындықтар жыртқыштардан қорғаныш ретінде, сондай-ақ тамақ жиналатын орындар ретінде қызмет етеді деген болжам бар. Emmunida picta деп аталатын кесілген лобстердің бір түрі негізінен Lophelia pertusa құрылыстарында ғана тіршілік ететіні анықталды. Теңіз тауларында кездесетін кесілген лобстер түрлерінің денелері кішкентай, дерлік сатылары қысқа болады, ал тік және қырқалы жерлердегі түрлерге қарағанда. Бұл айырмашылық осы мекендердегі субстраттың өзгешелігінен туындаған деген пікір бар.
Онтогендік көші-қон және пелагикалық агрегация
Pleuroncodes planipes дамудың әртүрлі сатыларында теңіз суының қабатына төңкерілген қалдықтан тік көшіп-қону жасайды, бұл онтогенетикалық көші-қонның мысалы. Дамудың бастапқы личинкалық кезеңдері көбінесе теңіз бетіне жақын жерде кездеседі, бірақ ересек личинкалар мен жас организмдер су қабатында кеңінен тік таралады, ал ересектердің өмірінің соңында негізінен төңкерілген қалдыққа бейімделіп, тек бірнеше тік көші-қон жасайды. Осы көші-қондар кезінде олар ірі топтарға бірігіп (вертикальды 200 метрге, горизонтальды 10 шақырымға дейін) құрайды, онда тамақтану үшін таңдамалы толқын ағындарына тәуелді болады.
Қақаңның орналасуы
Қиялдап тынығатын күйде, шұңғыр лобстерлері алдындағы субстратқа қысқыштарын қояды. E. picta барлық жағдайларда су қабатына перпендикуляр орналасқан қысқыштарымен ең көп байқалды. Осы зерттеуде бұл мінез-құлық бақылауға арналған суасты кемесіне реакция ретінде қарастырылды, сондықтан бұл мінез-құлық жиі кездеседі. Жалпы алғанда, бұл мінез-құлықтың лобстердің көрінетін мөлшерін ұлғайту механизмі болуы мүмкін, бұл жыртқыштарды қорғау үшін агрессивті немесе иллюзиялық көрсету ретінде, сондай-ақ жемді ұстауға арналған белсенді "балық аулау" стратегиясы ретінде қарастырылады. Егер жұптасу немесе тамақ үшін бәсекелестік туындаса, агрессивті мінез-құлықтың 70% жағдайда назарсыз қалғаны, 20% жағдайда бағынумен және 10% жағдайда өзара агрессиямен кездесетіні байқалды. Бұл лобстер түрлерінің жұптасу аралығы да өте қысқа, әдетте бірнеше күннен аспайды. Адамдар тұтыну үшін пайдаланғанымен қатар, балық шаруашылықтарында және креветка шаруашылықтарында жем ретінде қолданылатын лобстер етіне де сұраныс бар. Бұл олардың құрамында астаксантин бар екендігіне байланысты, ол шаруашылықта өсірілген лосось пен форельдің етіне түс беруге көмектеседі. Орталық Америкада балық аулаумен айналысатын негізгі лобстер түрі – Pleuroncodes түрі. Ғылыми және жалпы атаулар бойынша көптеген келіспеушіліктер бар, және нақты түрлер көбінесе белгісіз болады. Мысалы, Сальвадорда коммерциялық аулау көбінесе "P. planipes" деп аталады, бірақ шындығында P. monodon. Chirostyloidea тұқымдастары Chirostylidae, Eumunididae және Kiwaidae-ді қамтиды. Galatheoidea тұқымдастары Galatheidae, Munididae, Munidopsidae және Porcellanidae-ді қамтиды. Лобстерлердің жүйелемесі және терең теңіз лобстерлерінің жіктелуі, шектеулі қазбалық деректерге байланысты белсенді зерттеулердің нысаны болып табылады. Молекулалық және морфологиялық деректер Galatheoidea монофилетикалық топ емес екенін көрсетеді; Galatheidae, Porcellanidae, Kiwaidae және Chirostylidae тәуелсіз тектік шығу тегіне ие. 900-нен астам танылған түрге бөлінген, 120-дан астам сипатталмаған түрлердің болуы мүмкін. Лобстерлердің терең теңізге бірнеше рет отарлануы эволюциялық тарихында болған болуы мүмкін. Шұңғыр лобстерлер Олигоценнің соңынан Миоценге дейін, Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитынан бастау алған әртүрлі таңдау қысымдарының нәтижесінде тез әртараптанды. Галатеоидты лобстерлердің қазбалары Еуропаның ортаңғы юра дәуіріне жататын қабаттарда табылған. Қазіргі уақытта Хиростилоидтарға ешқандай қазбалар жатқызылмаған. Галатеид фаунасында шығыс Тынық мұхиты мен батыс Тынық мұхиты арасында түрлердің байлығы аз болатын айқын бөлініс бар. Лобстерлердің әртараптанған орталығы – "коралл үшбұрышы", яғни Үнді-Австралия архипелагы, әсіресе Жаңа Каледония аймағында (300-ден астам түрі бар) және Индонезия мен Филиппин аймағында. Бұл аймақта жоғары эндемизм туралы хабарламалар бар және бұл көптеген тәуелсіз эволюцияларға байланысты деп болжанады. Бұл аймақ жаһандық жылыну, тектоникалық белсенділік және мұхит ағындарының нәтижесінде жоғары әртараптануға ықпал етеді. Қазіргі уақытта лобстерлердің жоғары түрленуі Батыс Тынық мұхитындағы мұхит шұңғырларының жанындағы теңіз тауларында байқалады, бірақ лобстерлер континенттік шельфтер, қырқалар және терең теңіз түбін қоса алғанда, әртүрлі орталарда кездеседі. Шағын сулардағы лобстерлердің таралуы терең теңіз түрлерінің таралуын шағылыстырады.