Кіріспе
Канадалық сәулетші Томас Фуллер (8 наурыз 1823 – 28 қыркүйек 1898) – Англияда туған канадалық сәулетші. 1881 жылдан 1896 жылға дейін ол Канада үкіметінің бас архитекторы қызметін атқарды, осы кезеңде барлық маңызды федералды ғимараттардың жобалауы мен құрылысына үлкен үлес қосты.
Thomas Fuller (March 8, 1823 – September 28, 1898) was an English born Canadian architect. From 1881 to 1896, he was Chief Dominion Architect for the Government of Canada, during which time he played a role in the design and construction of every major federal building.
Ерте өмір және білім
Фуллер 1823 жылдың 8 наурызында Англияның Сомерсет графтығындағы Бат қаласында дүниеге келді. Ол Джеймс Уилсонмен бірге сәулетшілікке оқыды (1844 жылы Уилсонның шәкірті болды) және болашақ архитектуралық серіктесі Уильям Брюс Гингеллмен бірге білім алды. Оның әкесі, сондай-ақ Томас есімді, көлік құралы жасаушы болса, анасы Мэри Филлер (қызметтік аты Тили) еді.
Мансап
Бат пен Лондонда тұрған кезінде ол Вильсонмен (онымен 1854 жылы серіктестік құрды) немесе жеке жұмыс істеп, бірнеше сәулеттік жобаларды жүзеге асырды. 1845 жылы ол Антигуаға кетіп, 1857 жылы Канадаға көшіп келгенге дейін жаңа Сент-Джон соборында екі жыл жұмыс істеді. Торонтоға қоныстанғаннан кейін ол Чилион Джонспен серіктестік құрды, онда Фуллер дизайн жұмыстарына жауапты болды. Компания алғашқыда Торонтодағы Святой Стефан шіркеуін салуға келісімшарт жеңіп алды. 1859 жылы Оттавадағы Заң шығарушы Ассамблея "Парламент үйін" салу үшін 75 000 фунт стерлинг сомасын бекітті және осы бюджеттегі ең үздік жоба үшін 1000 доллар сыйлық тағайындады. Фуллер мен Джонс жасаған нео-готикалық үлгідегі жоба жеңіске ие болды. 1866 жылы құрылысы аяқталғанға дейін бас сәулетшілер Томас Фуллер мен Чарльз Бейлэрге болды. Жозеф Бюроның "Канаданың Парламенттік және ведомстволық ғимараттарына арналған нұсқаулықта" (1867) былай делінген: "Кірпіш қалау рәсімі 1860 жылдың қыркүйек айында Ұлыбританияның Уэльс ханзадасы [болашақ король Эдуард VII] тарапынан салтанатты түрде жасалды, онда қуаныш осы жерге тән болды, ағаш аркалар мен жұмысшылар көптеген келушілер үшін жаңалық болды, бұқалар мен қойлар үкіметтік жерде толығымен пісірілді және барлық келгендерге дастархан жайылды". 1867 жылы ол Нью-Йорк штатының Олбани қаласында Нью-Йорк штатының Капитолий ғимаратын салуға келісімшарт жеңіп алды және келесі бірнеше жылды АҚШ-та өткізді. Жобаның құны күрт өсті, ал жүргізілген тергеу Фуллерді кінәлады. Осылайша Фуллер Канадаға оралды және табысты жеке секторда жұмыс істей алмағандықтан, 1881 жылы Томас Ситон Скоттың орнын басып, Доминионның бас сәулетшісі болды. Томас Фуллер бас сәулетші болып тұрған кезеңде Канаданың Қоғамдық жұмыстар департаменті кішкентай қалалық орталықтарда бірнеше пошта ғимараттарын салды.
Англия
ҒимаратЖыл аяқталдыМұрагерлік мәртебесіСәулетші/архитекторСтильОрналасқан жеріГринбанк түрмесінің орталық бөлігі (бұрынғы Лонгфилд үйі)18492007 жылы Historic England бойынша II дәрежелі мұражай болып саналадыСәулетшілер: Фуллер және Гингелл (Томас Фуллер және Уильям Брюс Гингелл)Құрылысшы: Уильям КлифтПлимут, ДевонКранвелл (бұрынғы Саммерфилд мектебі)Вестон Парк Ист1852Historic England бойынша II дәрежелі мұражай болып саналады1972 жылыСәулетшілер: Уилсон және Фуллер (Джеймс Уилсон және Томас Фуллер)Бат, СомерсетБрэдфорд-он-Эвон қалалық әкімшілік ғимараты, полиция бөлімі және кеңселер (қазіргі Сент Томас Мор Рим католик шіркеуі, Брэдфорд-он-Эвон)1854Historic England бойынша II дәрежелі мұражай болып саналады1974 жылы (бұрынғы қалалық әкімшілік ғимараты) және 1993 жылы (полиция бөлімі және кеңселер)Сәулетші: Томас ФуллерҚұрылысшылар: Лонг және СпендерЭлизабеттік стильдегіМаркет Стрит, Брэдфорд-он-Эвон, УилтширСент-Мэри-де-Виржин шіркеуінің қорымдағы Англикан қабірстандық шапшаңы (қазіргі Смолкомб зираты)1855Historic England бойынша II дәрежелі мұражай болып саналады2008 жылыСәулетші: Томас ФуллерҚұрылысшы: Джордж МаннТұрғын үй стиліБрэдфорд-он-Эвон, УилтширКристчерч коттедждері, 1 және 21856Historic England бойынша II дәрежелі мұражай болып саналады2011 жылыДжулиан Роуд, Бат, СомерсетНьюарк шеберханасышамамен 1857Historic England бойынша II дәрежелі мұражай болып саналады2006 жылы. Ғимарат 2022 жылы Bath Quays жобасының аясында шағын бизнес үшін икемді жұмыс кеңістігіне айналдырылды. Оның үлкен аумағы 2011 жылдан бастап Бат Батыс Риверсайд тұрғын үй кешеніне айналдырылды.Сәулетші: Томас ФуллерТөменгі Бристоль жолы, Бат, Сомерсет
Манитоба
ҚұрылысЖыл аяқталдыМұрагерлік мәртебесіҚұрылысшы/архитекторСтиліОрналасқан жеріСуретБұрынғы Доминион пошта ғимараты / Портж қалалық ғимараты1898 Бастапқыда пошта кеңсесі болған, 1960 жылы Портж-ла-Прейри қалалық әкімдігіне айналдырылды. 1983 жылы Канаданың тарихи орындары мен ескерткіштер жөніндегі кеңесші кеңесі орнатқан тақташада Фуллер жобалаған шағын қалалық пошта кеңселерінің үлгісі ретінде сипатталған, және ол көбінесе сақталған және ірі сыртқы жөндеуден өтпеген. 1983 жылы Канаданың ұлттық тарихи ескерткіші деп жарияланды. Архитектор: Томас Фуллер Романдық қайта жаңғыру97 Саскачеван даңғылы, батыс жағы, Портж-ла-Прейри.
Жаңа Шотландия
ҒимаратЖыл аяқталдыМұрагерлік мәртебесіҚұрылысшы/архитекторСтиліОрналасқан жеріСурет: Галифакс қару-жарақ қоймасы 1858Жыл 1989 жылы Канаданың ұлттық тарихи орны, ал 1991 жылы классификацияланған федералды мұра ғимараты деп тағайындалды. Архитектор: Томас Фуллер Романдық жаңғыру Корнуоллис көшесі, Галифакс Гилберт Г. Гросвенор залы (алғашқыда Баддек пошта кеңсесі және кеден үйі ретінде салынған) 1887Жыл 1983 жылдан бері Канаданың тарихи орындар тізілімінде. Архитектор: Томас Фуллер Романдық жаңғыру 532 Чебукто көшесі, Баддек
Онтарио
ҒимаратЖыл аяқталды Мұралық мәртебе Құрылысшы/архитекторСтиліОрналасқан жеріКөрнекі St. Stephen in the Fields Англикан шіркеуі 1858 Шіркеу 1865 жылы өртеніп, кейін Генри Лэнгли қайта салып, кеңейтті. Фуллердің бастапқы интерьерінің ешқайсысы сақталмаған, бірақ сыртқы жағынан полихроматикалық тас, берік тіреулер және ашық қоңырау мұнарасы сақталған. Архитекторлар: Фуллер & Джонс (Томас Фуллер және Чилион Джонс); Генри Лэнгли қайта салды Нео-готика 103 Беллвью даңғылы, Кенсингтон базары, Торонто Канада Парламенті ғимараты Орталық блок 1858 1916 жылы өрттен қирады. Жаңа ғимаратты Джон А. Пирсон және Жан Омер Маршанд басқарыған архитекторлар тобы жобалады. Архитекторлар: Фуллер & Джонс (Томас Фуллер және Чилион Джонс) Нео-готика Парламент төбесі, Оттава Парламент кітапханасы 1858 Архитекторлар: Фуллер & Джонс (Томас Фуллер және Чилион Джонс) Викториандық жоғары готика Парламент төбесі, Оттава Лангевин блогы (2017 жылы Премьер-министр кеңсесі және Құпия кеңес деп қайта аталды) 1858 Ғимарат Канаданың ұлттық тарихи орны және 1988 жылы классификацияланған федералды мұра ғимараты ретінде танылды. Архитекторлар: Томас Фуллер және Генри Лэнгли Екінші империя Парламент төбесі, Оттава Виктория мұнарасы 1866 3 ақпан 1916 жылы Орталық блоктың үлкен өрті кезінде мұнара қирады. Оның орнына Бейбітшілік мұнарасы сол жерде салынды, бірақ дизайны (ірі сағат беті, әсемдік жоғары Викториандық готика қарапайым Жаңа готикаға қарсы) және биіктігі түбегейлі өзгертілді. Бастапқы мұнара Квебек Парламент ғимаратындағы мұнараға ұқсас (ол әлі де тұр). Виктория мұнарасының қоңырауы – Виктория мұнарасынан қалған жалғыз мүлік. Архитектор: Томас Фуллер Нео-готика Парламент төбесі, Оттава Канада Корольдік әскери колледжі Gatehouse 1, ғимарат R21884A Федералды мұра ғимараты 1994 Архитектор: Томас Фуллер Пойнт Фредерик, Кингстон Канада Корольдік әскери колледжі Gatehouse 2, ғимарат R61884A Федералды мұра ғимараты 1994 Архитектор: Томас Фуллер Пойнт Фредерик, Кингстон Бұрынғы Броквилл пошта кеңсесі 1886 1983 жылы Канаданың ұлттық тарихи орны деп жарияланды. Архитектор: Томас Фуллер Фламанд, Королева Анна және классикалық элементтер 14 Сот үйі даңғылы, Броквилл Ескі Галт пошта кеңсесі ғимараты 1887 1983 жылы Канаданың ұлттық тарихи орны деп жарияланды. Архитектор: Томас Фуллер; Құрылысшы: М. А. Пиггот Романдық, готика және Екінші империя 12 Оңтүстік Уотер-стрит, Кембридж Канада Корольдік әскери колледжі Әкімшілік ғимараты, бұрынғы аурухана, 55 ғимарат 1887 1994 жылы Федералды мұра ғимараты деп танылды. Архитектор: Томас Фуллер Классикалық жаңғыру элементтері 19 Валур драйв, Кингстон Напани пошта кеңсесі 1887 1977 жылдан бері Канаданың ұлттық тарихи орны. Архитектор: Томас Фуллер Ричардсон романдық және Викториандық эклектизм 36 Бридж-стрит, Үлкен Напани Джон Уэйр Фут қарулы күштері 1888–1908 1989 жылдан бері Канаданың ұлттық тарихи орны. Архитекторлар: Томас Фуллер және Дэвид Эуарт Нео-готика 200 Джеймс-стрит Солтүстік, Гамильтон Алмонте пошта кеңсесі 1891 1983 жылдан бері Канаданың ұлттық тарихи орны. Архитекторлар: Томас Фуллер және Генри Лэнгли Романдық жаңғыру 73 Милл-стрит, Миссисипи Миллс Торонто қарулы күштері 1894 1963 жылы бұзылды. Торонто сот үйінің алдындағы тақта Университет даңғылы мен Армори-стрит арасындағы қарулы күштердің орнын көрсетеді. Архитектор: Томас Фуллер Романдық жаңғыру Университет даңғылы, Торонто
Отбасы
1853 жылы ол Бат қаласынан келген Каролина Энн Гринге үйленді; олардың бір ұлы және екі қызы дүниеге келді.
Өлім және мұра
Фуллер 1898 жылғы 28 қыркүйекте қайтыс болды және Оттава қаласындағы Бичвуд зиратында жерленді. 1980 жылы шығарылған 35 центтік, үш түсті канадалық почта маркасында Парламент ғимараттарының суреті және "Канада Корольдік өнер академиясы, 1880–1980, Томас Фуллер" деген мәтін бейнеленген. Бат қаласындағы бірнеше ғимараттарының бұзылу қаупі бар, ал оның басқа да құрылыстары, мысалы, Брэдфорд-он-Эйвон қалалық әкімшілік үйі басқа мақсаттарға пайдаланылуда (қалалық әкімшілік үйі қазір Сент-Томас Мор Рим католик шіркеуі, Брэдфорд-он-Эйвон). 2002 жылы Фуллердің немересі Томас Г. Фуллер құрған және қазір оның шөберелері басқарып отырған Томас Фуллер құрылыс компаниясы Оттавадағы Парламент кітапханасын қайта жаңартуға келісімшарт алды, оны Фуллер бастапқыда жобалаған болатын. 2016 жылы Канада үкіметі Фуллерді Ұлттық тарихи маңызы бар тұлғалар тізіміне енгізді.