Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз жазушысы (1935–2003)
French writer (1935–2003)
Моник Виттиг (vitig; 13 шілде 1935 – 3 қаңтар 2003) – француз жазушысы, философы және феминист теоретик, ол жыныстық категориялар жүйесін жою туралы жазған және «гетеросексуалдық келісімшарт» терминін енгізген. Оның маңызды еңбегі – «Тікелей ой және басқа да эсселер». Ол өзінің алғашқы романын 1964 жылы «L'Opoponax» деген атпен жариялаған. Оның екінші романы «Гериллерлер» (1969) – лесбияндық феминизмдегі маңызды туынды болды.
Monique Wittig (vitig; 13 July 1935 – 3 January 2003) was a French author, philosopher and feminist theorist who wrote about abolition of the sex class system and coined the phrase "heterosexual contract". Her groundbreaking work is titled The Straight Mind and Other Essays. She published her first novel, L'Opoponax, in 1964. Her second novel, Les Guérillères (1969), was a landmark in lesbian feminism.
Өмірбаян
Моник Витиг 1935 жылы Францияның Оң Жоғарғы Рейн департаментіндегі Данемари қаласында дүниеге келген. 1950 жылы Парижде Сорбонна университетінде оқуға түсті. 1964 жылы ол өзінің алғашқы романы «L'Opoponax» жариялады, ол Францияда бірден назар аударды. Роман ағылшын тіліне аударылғаннан кейін Витиг халықаралық деңгейде танымал болды. Ол «Әйелдерді азат ету қозғалысының» (MLF) негізін қалаушылардың бірі болды. 1969 жылы ол өзінің ең ықпалды туындысы «Les Guérillères» атты кітабын жариялады, ол бүгінде әлемдік феминист және лесбиян ойшылдары үшін революциялық және даулы көзқарас ұсынады. Оның жарық көргені француз феминизмінің бастауы деп есептеледі. Витиг әлеуметтік ғылымдар жоғары мектебінде докторлық диссертациясын қорғады. Витиг Франциядағы лесбияндық және феминистік қозғалыстардың маңызды тұлғасы болды. 1971 жылы ол Париждегі алғашқы лесбияндық ұйым – «Gouines rouges» («Қызыл лесбиянкалар») тобының құрылуына қатысты. Витигтің ЛДФ-ның радикалды бағытында арнайы лесбияндық топ құруға жасаған әрекеттері қарсылыққа ұшырады; «олар мені толығымен жоюға тырысты, және иә, олар мені Парижден қуды».
Monique Wittig was born in 1935 in Dannemarie, Haut Rhin, France. In 1950, she moved to Paris to study at the Sorbonne. In 1964, she published her first novel, L'Opoponax which won her immediate attention in France. After the novel was translated into English, Wittig achieved international recognition. She was one of the founders of the Mouvement de libération des femmes (MLF) (Women's Liberation Movement). In 1969, she published what is arguably her most influential work, Les Guérillères, which is today considered a revolutionary and controversial source for feminist and lesbian thinkers around the world. Its publication is also considered to be the founding event of French feminism. Wittig earned her PhD from the School for Advanced Studies in the Social Sciences, Wittig was a central figure in lesbian and feminist movements in France. In 1971, she was a founding member of the Gouines rouges ("Red Dykes"), the first lesbian group in Paris. Wittig's attempts to create a lesbian specific group within the radical branch of the MLF was met with resistance; "they almost succeeded in completely destroying me, and they have, yes, chased me out of Paris".
Ақыл-ой
Жинақтың "Секс категориясы" деп аталатын алғашқы очергінде Виттиг жыныстық қысымның сыныптық сипатын теориялық тұрғыдан қарастырады, жыныстар арасындағы қарым-қатынасты биологиялық негізділікке қарағанда әлеуметтік құрылымдық көзқарас тұрғысынан қарастыруға басымдық береді. text=Секс жоқ. Бар болғаны – қанаушы және қанауға ұшыраған жыныс. Қысым – сексті жасайды, керісінше емес. Керісінше айтуға болар, секстің өзі қысымды тудырады, немесе қысымның себебі (көзі) секстің өзінде, жыныстардың табиғи бөлінісінде (немесе қоғамнан тыс) жатыр. Виттиг әдебиетінде тек әйелдерді бейнелегенімен, өзін "әйел жазушысы" деп атаудан жиренді. Моник Виттиг өзін "радикалды лесбиянка" деп атады. Мен үшін әйел әдебиеті дегеннің өзі жоқ, мұндай әдебиет болмайды. Әдебиетте мен әйелдер мен еркектерді ажыратпаймын. Адам жазушы, немесе жазушы емес. Бұл – секстің шешімді емес кеңістігі, сананың кеңістігі. Адамның бостандыққа орын табуы керек. Тіл осыған мүмкіндік береді. Бұл – секстіктен қашып құтыла алатын бейтарап идеяны құру туралы. Сонымен қатар, Виттиг үшін әлеуметтік немесе гендерлік категория "әйел" тек "еркек" әлеуметтік категориясымен байланыс арқылы ғана бар, ал "еркекке" қатысы жоқ "әйелдер" жойылады, адамдарды әлеуметтік құрылымдардан және мінез-құлықты немесе нормаларды анықтайтын категориялардан босатады. Ол өзінің жеке басын білдіру және құштарлықты босату үшін гендерлік категорияларды жою қажет екенін айтып, күшті универсалистік ұстанымды жақтады. Виттиг өзін радикалды лесбиянка деп таныстырды. "Тікелей ой" атты еңбегінде ол лесбиянкалар әйел емес екенін дәлелдеді, себебі лесбиянка болу – еркектер үшін еркектер анықтаған әйелдердің гетеросексуалдық нормасынан шығу. Сондықтан, лесбиянкалар әйелдермен қарым-қатынас жасайды, олармен махаббаттасып, олармен бірге өмір сүреді деу дұрыс емес, себебі "әйел" деген сөз гетеросексуалдық ойлау жүйелерінде және гетеросексуалдық экономикалық жүйелерде ғана мағынаға ие. Лесбиянкалар әйел емес (1978). Виттиг феминистік күреске кедергі келтіретін марксизмге, сондай-ақ гетеросексуалдық догманы сұраққа бірақпайтын феминизмнің өзіне де сынды көзқарас дамытты. Материалистік феминизмнің теоретигі, ол "әйел" мифін жоқтың нәрсеге шығарды, гетеросексуалдылықты саяси режим деп атады және лесбиянкалар бас тартатын әлеуметтік келісімнің негізін көрсетті.
In the first essay of the collection, titled The Category of Sex, Wittig theorizes the class nature of sex oppression, favouring a social constructionist rather than biological essentialist view of the dialect between the sexes. text=For there is no sex. There is but sex that is oppressed and sex that oppresses. It is oppression that creates sex and not the contrary. The contrary would be to say that sex creates oppression, or to say that the cause (origin) of oppression is to be found in sex itself, in a natural division of the sexes preexisting (or outside of) society. While Wittig depicted only women in her literature, she abhorred the idea that she was a "women's writer". Monique Wittig called herself a "radical lesbian." There is no such thing as women literature for me, that does not exist. In literature, I do not separate women and men. One is a writer, or one is not. This is a mental space where sex is not determining. One has to have some space for freedom. Language allows this. This is about building an idea of the neutral which could escape sexuality. Moreover, for Wittig, the social or gender category "woman" exists only through its relation to the social category "man," and the "women" without relation to "men" would cease to exist, leaving individuals freed from social constructs and categories dictating behavior or norms. She advocated a strong universalist position, saying that the expression of one's identity and the liberation of desire require the abolition of gender categories. Wittig identified herself as a radical lesbian. In her work The Straight Mind, she argued that lesbians are not women because to be a lesbian is to step outside of the heterosexual norm of women, as defined by men for men's ends. and it would be incorrect to say that lesbians associate, make love, live with women, for 'woman' has meaning only in heterosexual systems of thought and heterosexual economic systems. Lesbians are not women (1978). Wittig also developed a critical view of Marxism which obstructed feminist struggle, but also of feminism itself which does not question the heterosexual dogma. A theorist of materialist feminism, she stigmatised the myth of "the woman", called heterosexuality a political regime, and outlined the basis for a social contract which lesbians refuse.
Теориялық көзқарастар
Виттигтің эсселері қазіргі феминистік теорияның негізгі қағидаларына күмән тудырады. Виттиг гетеросексуалдылықты тек сексуалдық ретінде ғана емес, сонымен қатар саяси режим ретінде зерттеген алғашқы феминистік теоретиктердің бірі болды. Өзін радикалды лесбиянка деп жариялаған ол және 1980 жылдардың басында Франция мен Квебектегі басқа лесбиянкалар «радикалды лесбияндық» гетеросексуалдылықты құлату қажет саяси режим ретінде қарастыратын консенсусқа келді. Виттиг қазіргі феминизмді осы гетеросексуалды саяси режимге сын тұрғысынан қарамағаны үшін сынады және қазіргі феминизм жүйені жоюдың орнына қайта құруды ұсынады деп ойлады. АҚШ-тағы кейбір лесбияндық сепаратистер гетеросексуалдылықты «саяси институт» ретінде сынға алғанымен, американдық лесбияндық сепаратизм гетеросексуалдылықты құлату керек режим ретінде қарастырмады. Керісінше, олардың мақсаты эссенциалистік негізде лесбияндық қауымдастықтарында жаңа лесбияндық құндылықтарды дамыту болды. Виттиг материалистік феминизмнің теоретигі болды. Ол феминистердің тарихи міндеті – қанаушылықты материалистік тұрғыдан анықтау деп сенді. Әйелдердің бір класс екенін және «әйел» санатын, сондай-ақ «еркек» санатын саяси және экономикалық категориялар ретінде тану қажет. Виттиг бұл екі әлеуметтік кластың ерлер мен әйелдер арасындағы әлеуметтік қарым-қатынастардың нәтижесінде пайда болғанын мойындайды. Дегенмен, әйелдер класс ретінде еркек класс жойылғанда ғана жоғалады. Құлдар жоқ болса, мырзалар да жоқ, еркектер болмаса, әйелдер де жоқ. Секс санаты – қоғамды гетеросексуалдыққа негіздеген саяси категория. «Ер» және «әйел» санаты гетеросексуалдық жүйеде ғана бар, ал гетеросексуалдық жүйені жою ерлер мен әйелдер санатын жояды.
Wittig's essays call into question some of the basic premises of contemporary feminist theory. Wittig was one of the first feminist theorists to interrogate heterosexuality as not just sexuality, but as a political regime. Defining herself as a radical lesbian, she and other lesbians during the early 1980s in France and Quebec reached a consensus that "radical lesbianism" posits heterosexuality as a political regime that must be overthrown. Wittig criticized contemporary feminism for not questioning this heterosexual political regime and believed that contemporary feminism proposed to rearrange rather than eliminate the system. While a critique of heterosexuality as a "political institution" had been laid by certain lesbian separatists in the United States, American lesbian separatism did not posit heterosexuality as a regime to be overthrown. Rather, the aim was to develop within an essentialist framework new lesbian values within lesbian communities. Wittig was a theorist of materialist feminism. She believed that it is the historical task of feminists to define oppression in materialist terms. It is necessary to make clear that women are a class, and to recognize the category of "woman" as well as the category of "man" as political and economic categories. Wittig acknowledges that these two social classes exist because of the social relationship between men and women. However, women as a class will disappear when man as a class disappears. Just as there are no slaves without masters, there are no women without men. The category of sex is the political category that founds society as heterosexual. The category of "man" and "woman" exists only in a heterosexual system, and to destroy the heterosexual system will end the categories of men and women.
Тіл білімі
Виттиг "Жыныс – жыныстар арасындағы саяси қарсылықтың тілдік белгісі" дейді. Бар болғаны бір ғана жыныс бар: әйелдік, еркектік жыныс емес. Еркектік – еркектік емес, жалпылама, себебі еркектік тәжірибе әйелдік тәжірибеден қалыпты деңгейде жоғары қойылады. Әйелдік – тілдегі жыныстық белгі арқылы нақтыланатын нәрсе, ал жалпылама еркектік – абстрактілі. Виттиг Джуна Барнс пен Марсель Прустты кейіпкерлерді сипаттағанда жыныстық айырма жасамай, әйелдік бейнесін жалпылағандары үшін жоғары бағалайды. Лесбиянка болып қарағанда, Виттиг гендерлерді Джуна Барнстың жойған тәрізді, ескіргендей етіп басу қажет деп санайды.
Wittig states that "Gender is the linguistic index of the political opposition between the sexes". Only one gender exists: the feminine, the masculine not being a gender. The masculine is not the masculine but the general, as the masculine experience is normalized over the experience of the feminine. Feminine is the concrete as denoted through sex in language, whereas only the masculine as general is the abstract. Wittig lauds Djuna Barnes and Marcel Proust for universalizing the feminine by making no gendered difference in the way they describe characters. As taking the point of view of a lesbian, Wittig finds it necessary to suppress genders in the same way Djuna Barnes cancels out genders by making them obsolete.
Геральдерлер
1969 жылы, Виттигтің алғашқы романынан бес жыл өткен соң жарық көрген "Геррилер" романы, патриархалды әлемді құлатып, өздерінің егемен мемлекетін құрған әйел жауынгерлер – "elles" айналасында өрбиді. Роман бірнеше прозалық өлеңдерден тұрады. "Elles" – бұл "әйелдер" деген қате аударма емес, Дэвид Ле Вейдің ағылшын тіліне аудармасында жиі кездесетін бұл, "олар" деген жалпылама атау, еркектердің ұжымдық жалғауы "ils"-ке тілдік қарсылық. Роман бастапқыда "elles"-тің құрған әлемін сипаттайды, ал соңында олардың егемендікке жеткізген соғыс күндерін еске түсіреді.
Les Guérillères, published in 1969, five years after Wittig's first novel, revolves around the elles, women warriors who have created their own sovereign state by overthrowing the patriarchal world. The novel is structured through a series of prose poems. "Elles are not 'the women' a mistranslation that often surfaces in David Le Vay's English rendition but rather the universal 'they,' a linguistic assault on the masculine collective pronoun ils." The novel initially describes the world that the elles have created and ends with members recounting the days of war that led to the sovereign state.