Кіріспе
Гүлді өсімдіктің түрі Луньцзинь шайы (; Стандартты мандаринше айтылуы), кейде тікелей аудармадағы Аждаһа құдыры шайы деп те аталады, Қытайдың Чжэцзян провинциясының Ханчжоу қаласындағы Луньцзинь ауылынан шыққан табада қуырылған жасыл шайдың бір түрі. Ол көбінесе қолмен өндіріледі және жоғары сапасымен әйгілі, сондықтан Қытайдың танымал шайы атағын алған.
Longjing tea (; Standard Mandarin pronunciation ), sometimes called by its literal translated name Dragon Well tea, is a variety of pan roasted green tea from the area of Longjing Village in Hangzhou, Zhejiang Province, China. It is produced mostly by hand and renowned for its high quality, earning it the China Famous Tea title.
Тамақ туралы ақпарат
Лонгжин шайында С витамині, аминқышқыштары бар және көптеген сапалы қытай жасыл шайлары сияқты, катехиндердің жоғары концентрациясы бар.
Су
Шәй өсімдіктерінің жалпы су мөлшері 55–60% құрайды, бірақ жаңа бүршіктердің су мөлшері 70–80% дейін жетеді. Сондықтан шай жинау процесінде жаңа бүршіктердің үздіксіз өсуіне судың тұрақты түрде берілуі қажет. Осы себепті, лонгжин шай ағаштарына қарапайым ағаштарға қарағанда көбірек су керек. Шәй ағаштарының өсуі мен дамуы үшін жылдық жауын-шашын мөлшері 2000–3000 мм, шай маусымындағы орташа айлық жауын-шашын 200–300 мм, атмосфераның салыстырмалы ылғалдылығы 80–90% және топырақтың су ұстау қабілеті 70–80% болғанда ең қолайлы жағдайлар туады.
Температура
Чай ағаштары үшін қолайлы жылдық орташа температура 13°C-тан жоғары, ал шай ағаштарының өсу маусымындағы айлық орташа температура 15°C-тан төмен болмауы керек. Лонцзин шайының өсуі үшін ең қолайлы температура 10°C мен 20°C аралығында. Ауа температурасының артуымен жаңа жапырақтардың өсуі жылдамдайды, бірақ ауа температурасы 35°C-тан асса, шай ағаштарының өсуі тежеледі. Ханчжоуда күн сәулесі әлсіз, жауын-шашын көп, температура төмен. Әсіресе, Батыс көлінің маңындағы аймақтар жұмсақ, орташа және көбінесе жаңбырлы климатқа ие, бұл дәмді барынша дамытуға қажетті жағдай жасайды. Шай жинау маусымында (Батыс көлі Лонцзин шайының ең жақсы жинау кезеңі наурыздың соңы мен сәуір аралығында болады, ал жинау кезеңіне дейінгі және кейінгі климат шайдың сапасына, соның ішінде қоректік құндылығына, шай полифенолдарына және аминқышқылдарының мөлшеріне маңызды әсер етеді), жергілікті температура негізінен 10°C мен 20°C аралығында болады, бұл осы кезде жиналған Батыс көлі Лонцзин шайының жапырақтарын кішкентай әрі сапалы етеді. Батыс көлі Лонцзин шайы Батыс көлінің төңірегінде және Цяньтан өзенінің жанында өседі, онда жергілікті ауаның ылғалдылығы жоғары және күн сәулесі салыстырмалы түрде аз, бұл Лонцзин шайының өсуі үшін ең жақсы жағдай. Осы климаттық артықшылықтардың арқасында Батыс көлі Лонцзин шайында аминқышқылдарының деңгейі жоғары, ал шай полифенолдарының деңгейі төмен, бұл оның жоғары қоректік құндылығын және жаңа талғамдарын анықтайды. Бағасы сорттарына байланысты, олардың көптеген түрлері бар.
Аңыздар
Лонгцзин шайына Цинь династиясында Кангси императоры Гонг Ча, яғни императорлық шай мәртебесін берді. Аңыз бойынша, Кангси императорының немересі Цянлонг императоры өзінің танымал демалыстарының бірінде Батыс көлге сапар шекті. Ол Шифэн Шань (Арыстан шыңы) тауындағы Ху Гун ғибадатханасына барды, оған Лонгцзин шайы ұсынылды. Ху Гун ғибадатханасының алдында 18 шай бұтасы өсті. Цянлонг императоры осы жерде өсірілген Лонгцзин шайына қатты риза болды және осы 18 шай бұтасына ерекше императорлық мәртебе берді. Ағаштар әлі де тірі және олардың өнімдері жыл сайын алтыннан да қымбат бағамен аукционда сатылады. Цянлонг императоры мен Лонгцзин шайы туралы тағы бір аңыз бар. Ол ғибадатханаға келгенде, әйелдердің шай жинап жатқанын көрді. Ол олардың қимылдарына настолько ғашық болды, өзі де сынап көруге шешім қабылдады. Шай жинап жатқанда, анасы, император жесір Чонцин ауырғандықтан, Пекинге дереу оралуын сұраған хабар келді. Ол жинаған жапырақтарын жеңіне салып, дереу Пекинге аттанды. Қайтып келген соң, ол бірден анасына барды. Ол жеңінен шыққан жапырақтардың иісін сезді, сонымен бірден одан шай дайындауды сұрады. Лонгцзин шайының пішіні император анасына дайындаған жалпақ жапырақтардың түріне ұқсатып жасалған деседі. "Аждаһа құдығы" деп аудалатын Лонгцзин, салыстырмалы түрде тығыз суы бар құдықтан атын алған. Жаңбырдан кейін, оның бетіндегі жеңіл жаңбыр суы құдық суымен иректелген және бұрылып өтетін шекараны көрсетеді, бұл қытай аждаһарының қозғалысына ұқсас деп есептеледі. Аңыз бойынша, Лонгцзин шайынан ең жақсы дәмді алу үшін Ханчжоудағы танымал "Тайгердің арманы" бұлағының суын қолдану керек. Бұлақтың су сапасы қазір бұрынғыдан мүлдем өзгеше. Шайдың аты Лонгцзин ауылының жанында орналасқан "Аждаһа құдығынан" алынған.
Шынайы Лонцзинг
Лонгжиннің әртүрлі анықтамалары бар; бірақ, ең көп тарағаны – нағыз Лонгжин Қытайдың Чжэцзян провинциясынан шығуы керек. Ең консервативті анықтама оны Ханчжоудағы Батыс көл аймағындағы түрлі ауылдар мен шай плантацияларымен шектейді. Сондай-ақ, ол Шиху ауданында өсірілген кез келген шай деп те қарастырылуы мүмкін. Дегенмен, нарықтағы Лонгжин шайының көп бөлігі Ханчжоудан емес. Осы нағыз емес Лонгжин шайларының көпшілігі Юньнань, Гуйчжоу, Сычуань және Гуандун провинцияларында өндіріледі. Бірақ, сенімді сатушылар кейде жалғанға қарсы белгілер қояды немесе шайдың Чжэцзяннан емес екенін ашық айтады. Кейбір шай өндірушілер Юньнань, Гуйчжоу және Сычуань провинцияларында өндірілген жаңа шай жапырақтарын Лонгжин шайына тән технологиямен өңдейді; ал кейбір саудагерлер аздаған жоғары сапалы шайды төмен сапалы шаймен араластырып, оны қымбат, жоғары сапалы шай ретінде сатады. Нағыз Лонгжин шайының дәмі тәтті, жұмсақ және толыққанды болады. Кейбір түрлері айқын шөптес және жасылшар дәмге ие, ал басқалары қуырылған каштан мен майдың иісін сезіндіреді. Сорттың өзі бағаны анықтауда маңызды рөл атқарады. Чжэцзян провинциясында ғана оннан астам түрлі шай сорттары бар. Ескі ағаштан (Кунти) алынған және No.43 сорттары ең құрметті және қымбат, олардың айқын хош иісі мен дәмі бар. Униузао, сондай-ақ ерте Лонгжин деп те аталады, ең алғашқы өнімдердің бірі және салыстырмалы түрде жеңіл және нәзік дәмге ие. Тіпті тәжірибелі сарапшылар кейде барлық сорттар мен олардың шығу тегін ажырата алмайды. Сондықтан көптеген арзан жалған өнімдер білімді тұтынушыларды да жаңылыстыра алады. Дегенмен, әртүрлі сорттардың сыртқы түрін, иісін және түсін салыстыра отырып, айырмашылықтарды аңғаруға болады.
Өндіріс процесі
Қытайдың көптеген басқа жасыл шайлары сияқты, лонгжин шай жапырақтары да өңдеудің басында (жинағаннан кейін) табиғи тотығу процесін тоқтату үшін қуырылады, бұл қара және улонг шайларын жасау процесінің бір бөлігі. Бұл ферменттердің әрекеті "жағып" (табада қыздыру) немесе жапырақтар толығымен кеппей тұрып буға бастыру арқылы тоқтатылады. Басқа жасыл (және ақ) шайлардағыдай, лонгжин шай жапырақтары да минимал тотығуға ұшырайды. Демалыс кезінде шай сары-жасыл түс береді.
Таңдалу уақыты
Батыс көлі Лонгжин шайының жиналуының үш ерекшелігі бар: ерте пісу, жас жапырақтар және еңбекқорлық.
Қингминге дейінгі Лонцзин
Мын Циань немесе Пре Цинмин (немесе Чин Минге дейін) деп аталатын премиум сапалы, маусымның басындағы алғашқы шай жиналымы Лонцзин шайының жыл сайын (шамамен) 5 сәуірдегі Цинмин мерекесінен бұрынғы алғашқы көктемгі жапырақтардан жасалуын қажет етеді. Қытай егіншілік күнтізбесі бойынша, 1-4 сәуір аралығында жаңбыр жауады. Жаңбырдан кейін температура көтеріліп, шай өсімдігінің өсуі жылдамалайды. Шай жапырағы тым ірі болғанда, қайнатылған шайдың дәміндегі күрделілік жоғала бастайды, сондықтан осы Цинминге дейінгі шай ең жақсысы деп есептеледі.
Гюю (астық жаңбыры)
Сәуірдің ортасында астық жаңбыры басталар алдында жиналған шай да өте жақсы, және ол Юцянь шайы деп аталады.
Жинағаннан кейін кептіру
Лонгжин шайын жинағаннан кейін бамбуктан жасалған сырғада кептіруге шамамен жарты күн уақыт керек, және шамамен 2 см (0.8 дюйм) қалыңдыққа дейін жайып тастау қажет. Ол әрқашан ұстап, сілкіп басталады. Шәй жапырақтарынан белгілі бір мөлшерде су жоғалғаннан кейін, адамдар біртіндеп техниканы басу, сілкіп, алдын ала пішіндеу үшін лақтыруға ауыстыруы керек. Қысым жеңілден ауырға дейін өзгереді, бұл жапырақтарды жолақтап түзу және пішіндеуге көмектеседі. Шәй жапырақтары 70-80% дейін кепкенде, бірден қуыруды тоқтатыңыз. Бүкіл процесс 12-15 минутқа созылады. Тайгер бұлағы Лонгжин: Тиюн тауларындағы ең жақсы су көзінің құрметіне аталған. Бұл Шиху Лонгжинін дәмі бірнеше рет құйылғаннан кейін де тамаша болып сақталады. Медзиаву Лонгжин: Медзиаву ауылының маңынан алынған Шиху Лонгжинінің бір түрі. Бұл шай құрметті жасыл түсімен танымал. Бай Лонгжин: Шын Лонгжин емес, бірақ оған ұқсайды және осылай қабылданады, бірақ ол шын мәнінде Бай Пян. Ол Чжэцзян провинциясының Анжи аймағынан шыққан. 80-ші жылдардың басында жасалған, ол ақ шай ағаштарының бір түрінен алынған жасыл шай, сондықтан өте ерекше; оның құрамында қарапайым жасыл шайға қарағанда көбірек аминқышқылы бар. Қиантанг Лонгжин: Бұл шай Шиху ауданынан тыс жерде өседі. Ол әдетте Шиху Лонгжинінен арзан болады.
Қытайдан тыс жерлерде қорғау
Лунцзин шайы 1998 жылдан бері Еуропалық Одақ пен Ұлыбританияда қорғалатын тектік атау ретінде сақталған.