Кіріспе

Оңтүстік Африкадағы Конституция төбесі ауданы Йоханнесбург қаласының Брамфонтейн ауданындағы Коце көшесі, 11-де, Хиллброу маңындағы батыс жағында орналасқан. Конституция төбесі – Оңтүстік Африка Конституциялық сотының резиденциясы.

Тарих

Бұрын бұл төбеде бекініс болған, кейін ол түрме ретінде пайдаланылған. Ескі Форт түрмесі «Төртінші нөмір» деп аталады. Бастапқы түрме 1892 жылы ақ нәсілді ер адамдарды қамау үшін салынған. Олд-Форт түрмесі 1896 жылдан 1899 жылға дейін Пол Крюгермен Оңтүстік Африка Республикасын британдықтардың шабуылынан қорғау үшін осы түрменің айналасында салынған. Кейіннен ағылшын-бур соғысындағы бурлардың әскери басшылары ағылшындар мұнда тұтқындалды. Кейіннен «Ескі Форт» түрмесіне «туған» камералар қосылды, олар 4-ші және 5-ші бөлім деп аталды, ал 1907 жылы әйелдер бөлімі қосылды, әйелдер түрмесі. 1920 жылдары сотқа күтіп тұрғандар блогы салынды. Түрмеде апартеидке қарсы саяси белсенділер мен қарапайым қылмыскерлер де, 1907, 1913 және 1922 жылдары ақ шахтерлердің ереуіліне қатысқандар да ұсталды. Апартеид кезеңінде түрме кешені апартеидке қарсы саяси диссиденттерді, ақ шахтерлердің (қақтығыстар 1907, 1913 және 1922 жылдары) қамауға алу орталығы болды, сондай-ақ «қалыпты жағдайға қарсы» деп танылғандар мен сол кездегі заңдарды бұзғандар да ұсталды. Махатма Ганди 1906 жылы осы жерде тұтқындалған. Нельсон Мандела, Джо Слово, Брам Фишер, Альберт Лутули және Роберт Собуке оның белгілі тұтқындары. Осы себепті ол «Жоханнесбургтің Роббен аралы» деп те аталды, өйткені осы саяси тұтқындарды ұстау арқасында ол осылай атақты болды. 1983 жылға дейін тұтқындар осы жерде ұсталды, кейін Роббен аралына немесе Преторияға түрмеге жіберілді. Арақ пісіру – қара нәсілді адамдар үшін заңсыз болғандықтан – көптеген әйелдерді түрмеге қамауға алып келді, бұл жағдай Әйелдер түрмесінде бейнеленген. Басқалары түрлі түсті адамдар арасындағы қарым-қатынас немесе гомосексуализм үшін тұтқындалды. Тұтқындалған кездегі тәжірибелердің арасында қорлау мақсатындағы «Тауза» биі, қара нәсілді ерлер үшін танымал болған «Төртінші нөмірлі» түрмедегі ұрып-сапыру, сотқа күтіп тұрғандар блогындағы лас және тығыз жағдайда айлар бойы ұстау, сондай-ақ Әйелдер түрмесінде іш киімдерінен айырып, олардың ар-ұятын жоқ ету болды. Ескі Форт 1964 жылы Ұлттық ескерткіш деп жарияланды, бірақ ол 1987 жылға дейін түрме ретінде жұмыс істеді, содан кейін ғимараттар мен жалпы аумақ күші жойылып, вандализмге ұшырады. Конституция төбесі 2004 жылы мұражай ретінде ашылды, экскурсиялар келушілерді үш түрме мұражайына: «Төртінші нөмірге», Әйелдер түрмесіне және Ескі Фортқа апарады. Сондай-ақ, мұнда Конституциялық сот және оның 200 Оңтүстік Африка өнер туындылары жинағы орналасқан.

Демократияның жалыны

Сот ғимаратының ағаш есіктерінің сыртында, алаңның ортасында, ескі түрменің бір баспалдақтарының ішіне орналасқан Демократияның жалыны бар. Бұл жалын 2011 жылдың 10 желтоқсанында Оңтүстік Африка Конституцияға қол қойылғанының 15 жылдығын тойлағанда тұтандырылды.

Конституциялық сот

1995 жылы Конституциялық сот судьялары жаңа сот орнын іздестіруді бастады. Жаңа сот ғимараты бұрынғы №4 түрменің күтіп тұрған қоршауынан алынған кірпіштерден салынды. Түрменің көп бөлігі жаңа сот ғимаратына орын беру үшін бұзылды, бірақ баспалдақтары сақталды және Оңтүстік Африканың қанаудың қараңғы күндерін қалай еңсергенін еске сақтау үшін жаңа ғимаратқа енгізілді. Осы орналасқан жердегі жаңа ғимаратта алғашқы сот отырысы 2004 жылдың ақпан айында өтті. Сот ғимараты тыңдауларға қатысуға немесе сот атриумындағы өнер галереясын тамашалауға ниеттенген жұртшылыққа ашық. Сотта Конституциялық сот судьясы Альби Сакс таңдаған 200-ден астам заманауи өнер туындыларынан тұратын өнер галереясы да орналасқан, оның ішінде Жерар Секото, Уильям Кентридж және Сесил Скотнес сияқты суретшілердің туындылары бар. Бұл төбе Йоханнесбург қаласының орталығын оңтүстікке қарай, ал Хоутон-Эстейт, Парктаун және Сэндтон сияқты бай солтүстік елді мекендерін солтүстікке қарай көрінеді.

Ескі форттың түрме ғимараттары

Ескі форттың түрме ғимараттары 1896 жылдан 1899 жылға дейін салынған. Оларды бұрлерлер британдық басқыншыларды тұтқындау мақсатымен салған. Бірақ, Англо-бұр соғысы кезінде британдықтар Йоханнесбургті басып алып, Ескі форттың түрме ғимараттарын бұрлерлерді қамау үшін пайдаланды, соның ішінде кейбіреулері сол жерде атқыланды. Англо-бұр соғысының белгілі бұрлер басшылары да британдықтар Йоханнесбургті басып алып, бақылауға алғаннан кейін осы жерде тұтқындалды. Апартеид үкіметі тұсында Ескі форт түрмесінде тек ақ нәсілділер ғана ұсталды, Нельсон Манделадан басқа. Ол қашуға тырысқандары туралы үкіметке хабар түскен соң ұсталды. Манделаға 1962 жылы Ривония процесінен бұрын сотталуды күтіп отырған тұтқын ретінде аурухана бөлімінде жатақ берілді. Ескі түрме блогында келушілер Оңтүстік Африканың азаттық пен демократияға қарай қиын жолын көрсететін, бұрынғы тұтқындар мен күзетшілердің жеке куәліктері мен инсталляциялары бар тұрақты музейлік көрмелер арқылы көбірек біле алады.

4-ші орын

Төртінші нөмір, сонымен қатар "Туған жер түрмесі" деп аталады, ол Ескі Форт кешенінің қара терілі ерлерге арналған бөлімі. Төртінші нөмірде Махатма Ганди, Роберт Собуке және 1976 жылғы Совето көтерілісіне қатысқан студенттер түрмеде отырған.

Әйелдер түрмесі

Конституция Хиллз әйелдер түрмесі 1909 жылы викториандық стильде, ақтар мен басқа нәсілдер үшін бөлек бөлімдермен салынған. Мұндағы тұтқындарға көрсетілген қарым-қатынас көбінесе олардың нәсілдік тегіне байланысты болды. Ақ тұтқындар басқа нәсілдерге қарағанда жақсырақ жағдайда ұсталды, ал олар тығыз камераларда нашар және жеткіліксіз санитарлық жағдайларда сақталды. Бұл жерде бір кезде Винни Мандела мен Альбертина Сисулу сияқты белгілі саяси белсенділер түрмеге қамалған. 1932 жылы екі күйеуі мен ұлын улаған Дейзи де Мелкер осы түрмеге қамалған. Кейіннен ол кісі өлтіргені үшін сотталып, асылып өлтірілді. 1983 жылы әйелдерді түрмеге қамау және осыған байланысты барлық іс-шаралар тоқтатылды. Бұл ғимарат кейіннен әйелдер орталығына айналдырылды.

Мұражай

Мұражай бөліміне Нельсон Мандела түрмеде ұсталған кезде орналасқан Мандела қамалы кіреді.