Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құм құрыш (немесе "құм арасы" немесе "топырақ құрыш") – Sphecidae немесе Crabronidae тұқымдасына жататын, саздан ұя салатын бірнеше араның жалпы аты; бұл Vespidae тұқымдасының мүшелерін (әсіресе Eumeninae кіші туысын) қамтымайды, олар "саз аралары" деп аталады. Құм құрыштар әртүрлі тұқымдарға жатады және сыртқы түрі әртүрлі болады. Көбінесе олардың денесі ұзын, жіңішке, шамамен бірнеше миллиметрге жетеді. Бұл атау аналық аралардың сазды өз мандибулаларымен қалыпқа келтіріп жасайтын ұяларына байланысты. Құм құрыштар әдетте агрессивті емес, бірақ қорқытылғанда шабуылдауы мүмкін. Шағу сирек кездеседі.
Common name for several species of wasp
Mud dauber (or "mud wasp" or "dirt dauber") is a name commonly applied to a number of wasps from either the family Sphecidae or Crabronidae which build their nests from mud; this excludes members of the family Vespidae (especially the subfamily Eumeninae), which are instead referred to as "potter wasps". Mud daubers belong to different families and are variable in appearance. Most are long, slender wasps about in length. The name refers to the nests that are made by the female wasps, which consist of mud molded into place by the wasp's mandibles. Mud daubers are not normally aggressive, but can become belligerent when threatened. Stings are uncommon.
Ұялар
Органдық құбырлы саз құрттары, Crabronidae тұқымдасына жататын көптеген саз құрттарының бірі, орган құбыры немесе сырнайға ұқсас цилиндрлі түтік пішіндес ұялар салады. Көбінесе кездесетін орындар: қабырғалардың тік немесе көлденең беттері, жартастар, көпірлер, үстірттер, паналау үңгірлері немесе басқа да құрылыстар. Қара және сары саз құртының Sceliphron caementarium түрінің ұясы қарапайым, бір, екі немесе кейде үш жасушалы, сигара тәрізді масса болып табылады және ол жарықтар мен бұрыштарға бекітіледі. Әрбір жасушада бір жұмыртқа болады. Әдетте бірнеше жасушалар жиынтығында болады және сазбен жабылады. Көк саз құртының тағы бір түрі – Chalybion californicum саз ұялар салады, бірақ кейде басқа түрлердің тасталған ұяларын жөндеп жасайды; ол негізінен өрмекшілермен қоректенеді. Бұл екі түрдің ұялары көбінесе бір қорада, верандада немесе басқа да орындарда орналасады. Барлық саз құрттары жыл сайын бір және бір орында ұя салып, қорғалған жерлерде көптеген ұяларды құра алады; мұндай орындар басқа да құрттар мен аралар, сондай-ақ басқа жәндіктер үшін де ұя салу орындары ретінде жиі пайдаланылады. Ұя салудың бір кемшілігі – ұя жасаушының ұрпақтарының көпшілігі, тіпті барлығы бір жерде шоғырланғандықтан, оларды жыртқыштарға өте осал етеді. Жыртқыш ұя тапқаннан кейін оны жасушадан-жасушаға дейін тонауға болады. Өте кішкентай халцидоид құрттарынан бастап, үлкен, ашық жасыл хризидид құрттарына дейінгі паразиттік құрттардың әртүрлі түрлері саз құрттарының ұяларына шабуыл жасайды. Олар өз ұрпақтарына тамақ ретінде азық-түлік пен ұрпақты ұрлап алады.
The organ pipe mud dauber, one of many mud daubers in the family Crabronidae, builds nests in the shape of a cylindrical tube resembling an organ pipe or pan flute. Common sites include vertical or horizontal faces of walls, cliffs, bridges, overhangs and shelter caves or other structures. The nest of a black and yellow mud dauber species Sceliphron caementarium is a simple, one, two or sometimes three celled, cigar shaped mass that is attached to crevices, cracks and corners. Each cell contains one egg. Usually several cells are clumped together and covered in mud. The blue mud dauber species Chalybion californicum, another sphecid, builds mud nests, but occasionally refurbishes the abandoned nests of other species; it preys primarily on spiders. The two species commonly occupy the same barns, porches, or other nest sites. All mud daubers may occupy the same sites year after year, creating large numbers of nests in protected locations; such sites are often used as nest sites by other kinds of wasps and bees, as well as other types of insects. One disadvantage to making nests is that most, if not all, of the nest maker’s offspring are concentrated in one place, making them highly vulnerable to predation. Once a predator finds a nest, it can plunder it cell by cell. A variety of parasitic wasps, ranging from extremely tiny chalcidoid wasps to larger, bright green chrysidid wasps, attack mud dauber nests. They pirate provisions and offspring as food for their own offspring.
Тағам
Басқа жалғызбасты құйрықтылар сияқты, саздықтар паразиттік, бірақ көптеген паразиттіктерден айырмашылығы, олар жұмыртқаларын салатын жемді белсенді түрде аулап, парализге түсіреді. Ұрғашылары ұя салады және оларды азықпен қамтамасыз ету үшін аң аулайды. Құбырлы орган саздықтарының аталықтары жәндіктерді ұяға әкеліп, ұяны күзеткені байқалған, бұл аталық ата-аналық күтімнің өте сирек кездесетін түрі, гименоптералар арасында мүлдем беймәлім. Қара және сары саздықтар негізінен шаян жәндіктері (және туыс топтары), дөңгелек тоқымашылар және кейбір секіргіш жәндіктер сияқты салыстырмалы түрде кішкентай, түрлі-түсті жәндіктермен қоректенеді. Оларды көбінесе өсімдіктердің арасында және шұбатында кездестіруге болады. Көк саздықтар қара және қоңыр жесір жәндіктерінің басты жорасы болып табылады. Ересектердің екі жынысы да гүл нектарын жиі ішеді, бірақ олар ұяларын жәндіктермен толтырады, олар балаларына тамақ ретінде қызмет етеді. Саздықтар өз қоймалары үшін нақты түрлері мен мөлшерлеріндегі жәндіктерді жақсы көреді. Бір ұяға бір-екі ірі жәндік салудың орнына, саздықтар ұяға екі-үштен кішкентай жәндіктерді тығып қояды. Жәндікті аулау үшін саздық оны ұстап алып, шағып алады. Шағудан шыққан у жәндікті өлтірмейді, бірақ оны парализге түсіріп, сақтап, личинка жегенше ұяда сақтап қоюға мүмкіндік береді. Саздық әдетте жұмыртқасын жемге салып, содан кейін ұяны саз қабатымен жабады.
Like most other solitary wasps, mud daubers are parasitoids, but unlike the majority of parasitoids, they actively capture and paralyze the prey upon which they lay their eggs. The females build the nests, and hunt to provision them. Males of pipe organ mud daubers have been observed bringing spiders to the nest, and nest guarding, an extremely rare appearance of male parental care, otherwise virtually unknown among Hymenoptera. Black and yellow mud daubers primarily prey on relatively small, colorful spiders, such as crab spiders (and related groups), orb weavers and some jumping spiders. They usually find them in and around vegetation. Blue mud daubers are the main predator of the black and brown widow spiders. Adults of both sexes frequently drink flower nectar, but they stock their nests with spiders, which serve as food for their offspring. Mud daubers prefer particular kinds and sizes of spiders for their larders. Instead of stocking a nest cell with one or two large spiders, mud daubers cram as many as two dozen small spiders into a nest cell. To capture a spider, the wasp grabs it and stings it. The venom from the sting does not kill the spider, but paralyzes and preserves it so it can be transported and stored in the nest cell until consumed by the larva. A mud dauber usually lays its egg on the prey item and then seals it into the nest cell with a mud cap.