Кіріспе

Раджшахидегі музей және ғылыми-зерттеу орталығы, Бангладеш. Варанда музейі – Бангладештің Раджшахи қаласының орталық бөлігінде орналасқан музей, ғылыми-зерттеу орталығы және танымал саяхаттар мекени. Бұл Бангладештің ең ежелгі мұражайы болып есептеледі. 1910 жылы Шығыс Бенгалияда құрылған алғашқы мұражай осы. Мұражай 1919 жылы "Варендра Анушандан Самити" (немесе "Варендра зерттеу қоғамы") жинағы ретінде басталып, кейіннен қазіргі атауын алды. Раджшахи және Натор раджалары, әсіресе принц Шарат Кумар Рей, Варанда музейіне өздерінің жеке коллекцияларын сыйға берді. Варендра – қазіргі Солтүстік Бангладеш аумағына жуық ежелгі Жанапада атауы.

Тарих

Варендра (немесе Баринд) – Бенгалияның аймағы, қазір Бангладеш мемлекетінің құрамында. Оған Пундравардхана немесе Пундра патшалығының аймағы кірген. Каннингемнің сөзіне сүйенсек, Варендраның шекарасы батысында Ганг және Махананда өзендері, шығысында Каратоя, оңтүстігінде Падма және солтүстігінде Кучбихар мен Терай аралығындағы жерлерді қамтыған. Варендра брахмандары осы аймақтан шыққан. Варендраның қонысы, Жанакабху (атамекен) деп аталатын бұл жер, ежелгі Үндістан субконтинентінің ең гүлденген аймақтарының бірі болған. Әдеби және эпиграфикалық дәлелдер Пала әулеті тұсында осында қолөнершілердің жеке мектебі кең танылғанын, ал өнер жасау үрдісі Сена әулетіне дейін үздіксіз жалғасқанын көрсетеді. Раджшахидің көрнекті және білімді азаматтары осы аймақтың құнды өткенін зерттейтін мекеме құрудың қажеттігі мен дұрыстығын сезінді. Сөйтіп, 1910 жылы «Варендра зерттеу қоғамы» құрылды. Қоғамның негізін қалаушы, Дигапатия патшалық отбасының мүшесі Кумар Сарат Кумар Рей, жетекші заңгер және танымал тарихшы Аксая Кумар Майтрея, тарих, өнер және археология саласындағы беделді ғалым Рамапрасад Чанда және тағы басқалар Раджшахи ауылдарында қазба жұмыстарынан табылған археологиялық және тарихи жәдігерлерді зерттеді. Кумардың санасында археологиялық зерттеу орталығы құрылса, табылған заттарды жергілікті мұражайдың ядросы ретінде сақтау қажеттігі туралы ой пішіп жетілді. Осыған орай, ежелгі және орта ғасырлық Бенгалдың, әсіресе Варендра аймағының тарихы мен мәдениетін жинап, сақтап, зерттеу және талдау үшін жоғарыда аталған үш ардақты азамат мұражай құруға күш салды. 1910 жылы Раджшахиде «Варендра зерттеу қоғамы мен мұражайы» ашылды. Қоғамның мұражайға қатысты рөлі – меншік иесі және күтуші болу. Алайда, ол 1910 жылдың 27 қыркүйегінде ресми түрде ашылып, 1914 жылы 1860 жылғы Индиялық қоғамдар заңына сәйкес тіркелді. Варендра мұражайы – 1910 жылы бұрынғы Шығыс Бенгалда құрылған алғашқы мұражай. Ол Варендра Анушандан Самити немесе Варендра зерттеу қоғамы үшін жинақ ретінде басталып, 1919 жылы қазіргі атауын алды. Раджшахи және Натор раджалары (әсіресе принц Шарат Кумар Рей) өзінің жеке коллекцияларын Варендра мұражайына сыйға берді. Варендра – қазіргі Солтүстік Бангладешке шамамен сәйкес келетін ежелгі Жанапада. 1923 жылы қоғам және Калькутта университеті бірлесіп Сомпур Бихарадағы қазба жұмыстарын бастады. 1964 жылы мұражай Раджшахи университетінің құрамына қосылды.

Жинақ

Бірінші галереяда Инд өркениетінен коллекциялар мен Сомпурдан әкелінген 265 экспонат бар. Сондай-ақ, онда көне санскрит, араб және парсы жазулары сақталған. Екінші галереяда будда және индуист діндеріне арналған тас мүсіндері мен қазіргі заманғы ағаштан жасалған мүсіндер қойылған. Үшінші және төртінші галереяларда индуист құдайлар мен құдайшалардың тас мүсіндері көрсетілген. Бесінші галереяда көбінесе будда мүсіндері ұсынылған. Алтыншы галереяда араб, парсы, санскрит және ежелгі бенгал тілдеріндегі тас жазулары мен мұсылман кезеңіне қатысты мүсінделген тастар бар. Rajshahi аймағының жергілікті және тайпалық мәдениетін көрсететін қосымша галерея ашылды.

Музейдің кеңейтілуі

Варенда зерттеу музейі 1910 жылы Дигапатия махаражасының қолдауымен салынған. Бұл мұражай тарихи маңызы бар және Бангладештің мұралық ескерткіштерінің бірі болып табылады. Ғасырлық мұражайды қайта жаңарту қажет, ал қазіргі галерея алаңы барлық артефакттарды сақтауға және көрсетуге жеткіліксіз. Сонымен қатар, жақында археологиялық орындар табылды және артефакттардың саны күннен-күнге артып келеді. Мұражайды қайта жаңарту бағдарламасы қазірдің өзінде басталды. Соңғы жылдары мұражай қорындағы артефакттар санының өсуі және олардың функционалдық талаптарының артуымен байланысты, бұл жобаны кеңейту – ескі мұражайды қорғау және бізге өзіміздің тарихымызды жақсырақ білуге көмектескен артефакттарды сақтау үшін қажеттілікке айналды.