Кіріспе

Ағылшын дизайнының жақтаушысы (1808–1882)

Сэр Генри Коул ФРСА (15 шілде 1808 – 15 сәуір 1882) – 19 ғасырда Ұлыбританияда сауда мен білім берудегі көптеген жаңаруларға көмектескен британдық мемлекеттік қызметкер және өнертапқыш. Коул Рождествода құттықтау карточкаларын жіберу идеясын ойлап тапты және 1843 жылы әлемдегі алғашқы коммерциялық Рождестволық карточкасын енгізді. 1823 жылы мектепті бітіргеннен кейін ол Фрэнсис Палгрейвтің хатшысы, содан кейін Рекорд комиссиясының орынбасары болды. Коул жазбаларды көшірумен айналысты, бірақ Дэвид Кокспен акварель сурет салуды оқып үлкерді және туындыларын Корольдік академияда көрсетті. Ол әкесімен бірге романшы Томас Лав Пикокқа тиесілі үйде тұрды, ол екі бөлмені өзінде сақтап, жас Коулдың досы болды. Коул оған суреттер салды, музыкалық қойылымдар туралы сын жазуға көмектесті және Джон Стюарт Милл, Чарльз Буллер және Джордж Гротпен таныстырды. Достар аптасына екі рет Гроттың үйінде жиналып, пікірталас жүргізетін. 1831 жылы жаңа Рекорд комиссиясы құрылды, ал 1833 жылы Коул орынбасар комиссар болып тағайындалды. Комиссия хатшысы Чарльз Пуртон Купер комиссиямен және Коулмен дауласты, содан кейін Коул қорғаныс үшін Чарльз Буллерге жүгінді. 1836 жылы Буллердің ұсынысы бойынша, қолданыстағы жүйеге қарсы баяндама жасалған комитет құрылды, ал комиссия 1837 жылдың 20 маусымында Вильгельм IV қайтыс болғаннан кейін таратылды. Коул Буллерді қолдап көптеген мақалалар жазды. Ол Лорд Лэнгдейлдің тағайындауымен, ол Роллдердің басқарушысы ретінде комиссия ісін басқарды, өтініштердің қазынасының жазбаларын басқаруға жауапты болды. 1838 жылғы Қоғамдық жазбалар кеңсесі туралы заңға сәйкес 1838 жылы жазбалар кеңсесі құрылды, ал Коул төрт аға көмекші сақтаушының бірі болды. Ол 1841 жылдың 2 қарашасында осы мақсатта орналасқан Карлтон үйінің ат шабуылы мектебінде үлкен көлемдегі жазбаларды жинады. Оның осы орынның қолайсыздығы туралы баяндамалары Феттер-Лейндегі ғимараттың (1851 жылы бастау алған) салынуына себеп болды. Коулдың жазба кеңсесіндегі міндеттері оның барлық күшін жұмсауға мүмкіндік бермеді. 1838 жылы жоғары лауазымдағы адамдарының рұқсатымен ол пошта реформасын ілгерілету комитетінің хатшысы болды. Ол өзі ұсынған «Post Circular» органының редакторы болды, ал оның алғашқы саны 1838 жылдың 14 наурызында жарық көрді. Ол петициялар мен жиналыстарды осыншалықты белсенді ұйымдастырды, соның нәтижесінде Кобден 1839 жылы оған Анти-Корнлау лигасының хатшылығын ұсынды. Парламент 1839 жылдың тамызында жаңа пошта схемасын жүзеге асыруға рұқсат берді, ал қазыналық маркалар бойынша ең жақсы ұсыныстарға сыйлықтар ұсынды. Коул сыйлықтың бірін жеңіп алды, ол егжей-тегжейін талқылау үшін қазынаға барды және 1842 жылдың басына дейін схеманы әзірлеумен айналысты. 1837 жылдан 1840 жылға дейін ол Роуленд Хиллдің көмекшісі болып жұмыс істеді және бір пенилік поштаның енгізілуінде маңызды рөл атқарды. Кейде ол әлемдегі алғашқы пошта маркасын – бір пенилік қара марканы жасаған деп есептеледі. 1843 жылы Коул әлемдегі алғашқы коммерциялық Рождестволық карточканы ұсынды, суретші Джон Каллкотт Хорслиге сурет салуды тапсырды.

Феликс Саммерли псевдонимі

Коул жеке өзі өнеркәсіптік дизайнға қызығушылық танытты және Феликс Саммерли атты псевдониммен өндіріске түскен бірнеше заттарды, оның ішінде Минтон компаниясы шығарған жүлделі чайник жасады. Феликс Саммерли ретінде ол балалар кітаптарының бірнеше сериясын жазды, соның ішінде «Үй қазынасы» (1843–1855); «Вестминстер аббаттығының архитектурасы, мүсіншілігі, қабірлері және әшекейлері туралы нұсқаулық» (1859); «Сұлулық және аң: толығымен жаңа басылым» (1843); «Төрт аяқты жануарлардың алфавиті» (1844); және «Альберт ван Эвердингеннің суреттерімен баяндалған Түлкі Рейнардтың қызықты тарихы» (1843).

Коул және көрмелер

Өнерді, өндірісті және коммерцияны қолдау қоғамының мүшесі ретінде Коул өнеркәсіптік дизайн стандарттарын жақсарту жолындағы науқанына үкіметтен қолдау алу үшін лобби жасады. Принц Альберттің қолдауы қамтамасыз етілді және 1847 жылы Корольдік өнер, өндіріс және сауданы ынталандыру қоғамына (RSA) корольдік жарғы берілді. Принц Альберттің басшылығымен Коул 1847 жылы қолөнер бұйымдарының табысты көрмесін ұйымдастырды, ал одан кейін 1848 және 1849 жылдары одан да кеңейтілген көрмелер өтті. Коул 1849 жылғы 11-ші бесжылдық Париж көрмесіне барды және онда халықаралық қатысушыларға ашық көрме болмағанын байқады. Ол RSA-ның 1850 және 1851 жылдарға жоспарланған көрмелерін ірі халықаралық көрмеге айналдыруға болатынын түсінді және 1850 жылы жаңа көрмені басқару үшін 1851 жылғы көрменің Корольдік комиссиясын құруға патшайым Викторияның қолдауын алды, оның төрағасы Принц Альберт болды. 1851 жылдың 1 мамырынан 15 қазанына дейін Лондонның Хайд-парктегі Кристалл сарайында өткен барлық елдердің өнеркәсіптік өнімдерінің Ұлы көрмесі зор табысқа және қаржылық жетістікке жетті, бұл Генри Коулдың тиімді басқаруының нәтижесінде болды.

Мұражайлар

Комиссия мүшелерінің бірі ретінде Коул Ұлы көрменің 186 000 фунт стерлингтік қалдық ақшасы Ұлыбританиядағы ғылым және өнер білімін жақсартуға жұмсалуына қатысты шешім қабылдауда маңызды рөл атқарды. Оңтүстік Кенсингтон аймағында жер сатып алынып, бірқатар білім беру және мәдени мекемелердің орталығы ретінде дамытылды, ол жартылай әзіл-сықақпен "Альбертополис" деп аталды. Генри Коул өнер мен дизайн білімінің деңгейін жақсарту және оның өнеркәсіпке қолданылуын ескере отырып, үкімет құрған Практикалық өнер департаментінің бірінші басқарушысы болып тағайындалды. Осы қызметінде ол Марлборо үйіндегі сәндік өнер мұражайы ретінде бастау алған Виктория және Альберт мұражайының дамуына зор үлес қосты. Коул оның қазіргі орнына көшуін бақылады және 1857 жылдан 1873 жылға дейін Оңтүстік Кенсингтон мұражайының бірінші директоры болды. 1974 жылы музейдің бұрын Хаксли ғимараты деп белгілі болған бөлігі Генри Коул ғимараты деп аталып, бүгінде V&A-ның Генри Коул қанатын құрайды.

Құрметтер мен мұра

Коул Ұлттық өнер оқу мектебінің (1896 жылы Корольдік өнер колледжі деп аталды) дамуына зор үлес қосты және көптеген басқа Оңтүстік Кенсингтон институттарының, мысалы Корольдік музыка колледжі мен Лондон императорлық колледжінің құрылуына қатысты. Шындығында, Императорлық колледждің математика факультеті бұрын Экспозиция жолындағы Генри Коул қанатында орналасқан, бірақ ол ғимарат Виктория және Альберт мұражайына сыйланғанша. Коул Ұлы көрменің жұмысы үшін CB орденімен марапатталды және 1875 жылы Виктория патшайымы оны рыцарь дәрежесіне көтерді. Баспасөзде көбінесе "Ескі король" Коул деп аталған ол, патшайымның және әсіресе Принц Консорттың ең жақын қолдауына ие болды. Ол өзінің сүйікті жобаларының бірі үшін жәрдемші қажет болғанда: "Бізге бу керек, Коулды шақыру керек" деген сөздерін айтқан. Ағылшын мұрасының көк тақтасы Коулдың 33 Thurloe Square, Оңтүстік Кенсингтон, Лондон мекенжайындағы үйі мен жұмыс істеген жерін көрсетеді, ол Виктория және Альберт мұражайының қарама-қарсы жағында орналасқан. 2001 жылы Коулдың 1843 жылы әжесіне жіберген алғашқы Рождестволық карточкаларының бірі аукционда 22 500 фунт стерлингке сатылды.