Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ян Купецкий немесе Ян Купецкий (немісше: Johann Kupetzky, венгрше: Kupecky János, немесе Kupeczky János, 1667 – 16 шілде, 1740) – барокко дәуіріндегі словак портрет суретшісі. Ол Венгрия, Вена және Нюрнберг қалаларында қызмет еткен. Бернхард Фогель Купецкийдің суреттерінен көптеген гравюралар жасаған.
Ján Kupecký or Jan Kupecký (in German: Johann Kupetzky, in Hungarian: Kupecky János, or Kupeczky János, 1667 – July 16, 1740) was a Slovak portrait painter during the baroque. He was active in Hungary, Vienna and Nürnberg. Bernhard Vogel produced many engravings after Kupecký's paintings.
Өмір
Купецкий, сол кездегі көптеген адамдар сияқты, католиктердің діни қуғын-сүргінінен Корольдік Венгрияға бас сауғалаған Чехия жерлерінен (Млада Болеслав) шыққан протестанттық (Чехия бауырлары) ата-анасының ұлы болды. Ол Прессбургке жақын Пезинок қаласында дүниеге келген. Көздердің мәліметінше, ол өзінің оқуын швейцариялық суретші Бенедикт Клауспен бастаған, ол Венада да, Корольдік Венгрияда да белсенді болған. Жиырма жасында Купецкий ұзақ Италия сапарына шықты. Римде Польша королі Ян III Собескийдің ұлы Александр Бенедикт Собеский оған танымал болуға көмектесті. Ол Венеция мен Римде жиырма екі жыл өткізгеннен кейін 1709 жылы Венаға оралды. Оның Италиядағы қызметі, ерте туындылары және Венадағы жағдайы туралы біз аз білеміз. Замандас биографы, швейцариялық Иоганн Каспар Фюслидің айтуынша, протестант Купецкий ата-бабасының дініне берілгендігін сақтап, Венаның католик ортасында, сот пен аристократияның ықпалында оқшауланған күйде болды. Алайда, бұл тұжырымға ішінара қарсылық бар, өйткені шебер Венада жұмыс істеген кезде маңызды тапсырыстар алды. Ол династияның әртүрлі мүшелерінің, Савойя князі Евгенийдің, бірнеше аристократтардың, тіпті Карловы Вары қаласында Ресей императоры Петр I-нің портреттерін салған. Бұл кезеңдегі бай мұрасы Купецкийдің отбасының, достарының және өзінің портреттерінен, сондай-ақ танылмаған бірнеше адамдардың суреттерін қамтиды. 1733 жылы Купецкий діни қуғын-сүргіннен қорқып, отбасымен Венадан Нюрнбергке қашып, 1740 жылы қайтыс болғанға дейін сол жерде жұмыс істеді. Заманауи Германияның ең маңызды портретшісі ретінде ол көптеген неміс княздары, шіркеу басшылары, бай саудагерлер мен ғалымдардың тапсырысын орындады, ал оның туындылары өмірінде-ақ гравюралар арқылы танымал болды. Оның шәкірттері мен ізбасарлары арқылы Купецкийдің ықпалы мен көркемдік үлгісі ұзақ уақыт бойы сақталды және кеңінен тарады.
Kupecký, like many people at that time, was the son of Protestant (Czech Brethren) parents from the Czech lands (Mladá Boleslav) who sought refuge in Royal Hungary from religious persecution by the Catholics. He was born in Pezinok – a town near Pressburg. According to the sources he began his studies with the Swiss painter Benedikt Klaus, who was active in both Vienna and in Royal Hungary. At the age of twenty, Kupecký went on a long Italian study trip. In Rome Prince Aleksander Benedykt Sobieski, the son of the Polish king John III Sobieski, helped him to become famous. He returned to Vienna in 1709, after twenty two years spent in Venice and Rome. We know little of his Italian activity as well as his early works and his setting in Vienna. According to his contemporary biographer, the Swiss Johann Caspar Füssli, the Protestant Kupecký, who faithfully clung to his ancestor's religion, remained withdrawn and isolated in Vienna's Catholic milieu, which was under the influence of the court and the aristocracy. However this concept is partly contradicted by the fact that the master had significant courtly commissions while working in Vienna. He painted portraits of various members of the dynasty, Prince Eugene of Savoy, several aristocrats, and, in Karlovy Vary, even of the Russian Czar Peter I. The rich oeuvre of this period comprises a series of gorgeous portraits of Kupecky's family, friends and the painter himself, as well as several persons, whose identity in unknown. In 1733 Kupecký, fearing religious persecution, fled from Vienna to Nuremberg with his family and worked there until his death in 1740. As the most significant portrait painter of contemporary Germany, he was commissioned by many German princes, church dignitaries rich merchants and scholars, and his works were popularized by engravings even during his lifetime. Through his pupils and followers Kupecký's influence and artistic example remained alive and widespread for a long time.