Кіріспе

Жеуге жарамды қабықты бұршақ

Шашақ бұршағы, сондай-ақ қантты шашақ бұршағы деп те аталады, дөңгелек қабықтары мен қалың қабық қабырғалары бар жеуге жарамды қабықты бұршақ. Бұл қар бұршағының қабықтарынан өзгеше, олардың қабықтары жалпақ және жұқа болады. "Mangetout" (француз тілінде "барлығын жеу") атауы шашақ және қар бұршағына да қолданылады. 19 ғасырда француз әдебиетінде "майлы бұршақ" деп аталатын шашақ бұршағы сипатталған, бірақ бұл ескі сорт 20 ғасырдың ортасына қарай өсіруден жоғалып кеткен. Қазіргі шашақ бұршағы 1952 жылы доктор М.С. Паркер тапқан қабықты бұршақ мутанты мен қар бұршағының сортының арасындағы Кэлвин Ламборнның будандастыруынан пайда болды. Айдахо штатының Твин-Фолс қаласындағы зерттеушілер бұл будандастыру сол кездегі сорттарда байқалатын бұрылу мен бүгілуді болдырмауға көмектеседі деп үміттенді. Осы будандастыру арқылы шашақ бұршағы қайта жаңғыртылды және 1979 жылы "Шағалақ" деген атпен алғашқы жаңа сорт шығарылды. Шашақ бұршағы, барлық басқа бұршақтар сияқты, жеміс болып табылады. Жеуге жарамды қабықты бұршақ бақшалық немесе ағылшын бұршағына ұқсас, бірақ қабығы аз талшықты және жас кезінде жеуге жарамды. Жеуге жарамды қабықты бұршақтың, оның ішінде шашақ бұршағының қабықтарында мембрана болмайды және піскенде ашылмайды. Толық піскен кезде қабықтарының ұзындығы шамамен 7-8 см-ге жетеді. Қабықтарында 3-тен 9-ға дейін бұршақ болады. Өсімдіктер өрмелегіш болып өседі, сондықтан олардың оңтайлы өсуі үшін бұршақ тіректері, тор немесе басқа да қолдау жүйесі қажет. Кейбір сорттары 2 метрден жоғары өсе алады, бірақ орақ пен өсірудің жеңілдігі үшін өсімдіктер көбінесе 1,5 метрдей биіктікте болады.

Өсіру

Қабықты бұршақ – салқын маусымдық көкбұршақ. Топырақ өңделген кезде көктемде ерте отырғызуға болады. Тұқымдар бір-бірінен араластырып, тереңге, қатарлап отырғызылуы керек. Жас кезінде жеңіл аязға төзімді, сондай-ақ, басқа бұршақ түрлеріне қарағанда кеңірек бейімделуге және жоғары температураға төзімді. Қабықты бұршақ 180 см-ге дейін өсе алады, бірақ көбінесе шамамен 60-90 см болады. Олар өрмелегіш болып өседі, сондықтан решетке немесе басқа да тірек құрылысына мұқтаж. Олар күн сайын 4–6 сағат күн сәулесі алуы керек. Жақсы нәтиже алу үшін бұршақ тұқымын 5,8 мен 7,0 аралығындағы pH деңгейі бар топыраққа отырғызыңыз.

Ас үй

Қайнатпа бұршақтар көбінесе салаттарда беріледі немесе толығымен желінеді. Оларды қуырып немесе буда пісіруге де болады. Жетілген қайнатпа бұршақ қабықтарын жемес бұрын, оларды "жіптеу" қажет болуы мүмкін, яғни қабықтың негізінен ұшына дейін созылатын қабықты тізбегін алып тастау керек. Қабықтарды тым көп пісірсе, олар бөлініп кетеді.