Кіріспе

Хью де Пуисет (Hugh de Puiset) – 12 ғасырдағы Дархэм епископы және Англияның әділетшісі. Ол Англия королі Стефан мен Генрих Блуаның немересі болды, екеуі де Хьюдің шіркеулік мансабына көмектесті. Ол бірнеше жыл бойы Йорк қазынашысы қызметін атқарды, бұл оны Йорк архиепискобы Генри Мурдакпен қақтығысқа түсірді. 1153 жылы Мурдақтың қарсылығына қарамастан, Хью Дурхэм епископы болып сайланды. Хью Генрих II мен Кентербери архиепискобы Томас Беккет арасындағы дауға қатыспады. Бірақ король Хьюді ханзада бүлік көтерген кезде Генридің мұрагері, Генри Жас Патшаны қолдады деп күдіктенді, сондай-ақ 1174 жылы Солтүстік Англияға жасалған шабуыл кезінде Шотландия королі Вильгельм I-ге көмектескен деп те күдіктенді. Генридің екінші ұлы Ричард патша болғаннан кейін, Хью Нортумберленд шерифінің кеңсесін, сондай-ақ Нортумбрия графтығын сатып алды. Ол Уильям де Мандевиллмен бөлісуі тиіс болған әділетші (Justiciar) кеңсесін де алды, бірақ Мандевиллдің қайтысынан кейін Хью осы кеңседегі құқықтарды Уильям Лонгшамппен бөлісті. 1190 жылдың ортасына қарай Лонгшамп өзіне бұл лауазымды толығымен бекітті. Епископ ретінде Хью Дархэм қаласындағы тас көпірді және Дархэм соборындағы Галилея капелласын салғандықтан белгілі болды. Оның епископтық жерлерді басқаруы епископтықтың нақты иелігін анықтауға бағытталған тергеуді қамтыды. Хью меценат ретінде ортағасырлық жылнамашы Роджер Ховеденнің мансабын демеушілік етті. Хьюдің ұзақ жылдар бойы сүйіктісі болды, одан кем дегенде екі ұлы болған, және тағы екеуі болуы мүмкін.

Ерте өмір

Гю Англия королі Стивен мен Блуа графы Генрихтің туған інісі болды, Пуизе иелері Гю III және Стивен мен Генрихтің әпкесі Агнестің кіші ұлы ретінде дүниеге келді. Агнестің ата-анасы – Блуа графы Стефан мен Вильгельм Жеңімпаздың қызы Адела. Генрих Хьюға Винчестер епархиясында архидиакон лауазымын алды.

Генрих II тұсындағы Дархам епископы

22 қаңтар 1153 жылы Хью соборлық бөлімнің Даремге қарауына сайланды, Генри Мурдак қарсылығына қарамастан, ол бөлімді жауап ретінде экскоммуникациялады. Мурдак қарсылық танытып, сайлауды растаудан бас тартқандықтан, Хью тек Римге жеке сапармен барып, құлшылыққа тағайындалды. 1153 жылы 20 желтоқсанда Папа Анастасий IV оны құдайға бағыштады. Хью Англия королі Генрих II мен оның королевасы Элеонора Аквитанияның таққа отырғызу рәсіміне қатыспаған болуы мүмкін. Кейбір деректерге қарағанда, ол таққа отырғанда болған, ал басқалары - жоқ. Сондай-ақ, ол 1164 жылы Кларендон кеңесінде қатыспады, бұл Кларендон конституцияларын шығарды, бұл патша мен Томас Беккет арасындағы даудың себебі болды. Патша мен Беккет арасындағы дау-дамай кезінде Хью ешкімнің жағына шықпады. Алайда ол 1170 жылы корольдің үлкен ұлы Генрих Жас Патшаның таққа отырғызылуында Йорк архиепискобы Роджер де Понт Л'Эвекемен бірге болды, сондықтан оны Александр III тоқтатты. Хью Йоркширдегі Нортэллертон қалашығын сақтауға рұқсат берген босатуды алды, өйткені Генрих Стивен патшаның тұсында салынған заңсыз қамалдардың көпшілігін жоюға бұйрық берді. Ол Шотландияның шабуылдарынан Англияның солтүстігін қорғауға арналған Норхем қаласында қамал да салды. Шотландияның патшасы Вильгельм Арыстан 1174 жылдың көктемінде Солтүстік Англияға шабуыл жасаған кезде, Хью шабуылға қатысқан немесе көтерілісшілер мен шотланд патшасына көмектескен болуы мүмкін. Шотландиялықтардың шабуылдарынан сақтанғандықтан, епископ күдікке ұшырады. Сонымен қатар, шотландтармен бітімге келіп, олар діни қызметкерлердің жерлерін еркін аралап, соларға зиян келтірмеуге рұқсат алды. Соңында епископтың немересі, Францияда Бар-сюр-Сен графы болған Хью IV де Пуизе, Хьюді қорғауға көмектесу үшін қарулы күшті Хартлпулға алып келді, бірақ король Генрих бұл жас патшаның бүлігіне көмектесу әрекеті деп қорықты. 1163 жылы Папа Александр III өткізген Тур соборына қатысты. 1179 жылы ол Римдегі Латеран кеңесіне қатысты. Сол жерде ол Шотландия королі мен Сент-Эндрюс епископын сайлауға қатысты Сент-Эндрюс бөлімінің арасындағы қақтығысқа араласты. Патша өзінің капеллан, басқа Хьюны, ал бөлім шотландтық Джонды қалаған. Рим папасы Пюизетті патшаны мойынсұнуға мәжбүрлеуге бұйырды, бірақ 1183 жылы бұл дау келісім арқылы шешілді. Хью бұл лауазым үшін 2000 фунт төледі, сондай-ақ, сот төрешісі қызметі үшін және крестовый антынан босату үшін тағы 1000 фунт төледі. Хьюға графтық мәртебе берген жарғыда Ричард епископқа "қарақ пен сақина арқылы" графтық мәртебе бергені туралы айтылған, бұл осы әдіспен құрметке ие болу туралы жарғыда ең алғашқы айтылған. Сонымен қатар, 1181 жылдан бері бос тұрған Йорк архиепискобының орнын Ричардтың заңсыз туған ағасы Джеффри басқарды. Йорктегі бос орынның жалғасуы Хьюның күшін арттырды, өйткені ол архиепископ болмаған кезде оның жоғарғы билігі болмады. Екі жыл бойы Геффрид құлшылыққа тағайындалмады, бірақ 1191 жылы жаңа папа Селестин III сайланды. Селестин Геффридті құлшылыққа тағайындады және Хьюге Геффридке мойынсұнуды бұйырды. Хью судьялық лауазымын Уильям де Мандевиллмен бөлісті, бірақ Мандевилл лауазымына келгеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды. Содан кейін Ричард Уильям Лонгшампты Хьюмен бірге қызметке тағайындады. Екі адам бір-бірімен келіспеді, 1190 жылдың наурыз айында Ричард билікті бөліп, Хьюге Хамбер өзенінің солтүстігіндегі билікті берді, ал Англияның қалған бөлігін Лонгшампқа берді. Бұл келісім тұрақты болған жоқ, сондықтан Лонгшамп 1190 жылдың ортасына қарай Хьюны жалғыз сот төрешісі болуға көндірді. Орта ғасырлардағы тарихшы Уильям Ньюбургтік епископтың "Адиль" лауазымын алуы дұрыс емес деп санады және Құдай "көктегі патшаға да, жердегі патшаға да ұнамды болуға ұмтылған епископтың" адалдықтарын қабылдамайтынын айтты. Ричардтың кіші інісі Джон 1193 жылы Ричард патша тұтқында болған кезде көтеріліс жасағанда, Хью көтеріліске қарсы шықты. Хью Джонның солтүстік жерлеріне шабуыл жасады. Архиепископ Джеффримен бірге Тикхилл қамалын қоршауға алды.

Өлім және мұра

Гю өзінің епископтық кірісі мен ресурстарын, сондай-ақ епархиялық әдет-ғұрыптарын тексеруге бұйрық берді. Бұл 1183 жылы болды, және аяқталғаннан кейін, нәтижелер «Болдон кітабы» деп аталған тіркелмеге енгізілді. Сонымен қатар, Гю өзінің кафедралық тарапымен монахтарды бақылау құқығы үшін ұзаққа созылған дауға түсті, бұл қақтығыс шамамен 40 жылға созылды. Бұл монахтардың бұрынғы епископтардың монахтарға епископтық бақылаудан босатылған құқықтар мен жеңілдіктер бергенін көрсететін көптеген жалған құжаттар жасауына әкелді. Ол сондай-ақ Йорк архиепискобы Роджермен екеуінің де бір-бірінің епархияларындағы жерлер үшін күресті. Гю Дарем соборындағы жұмыстарға да қадағалау жасады, ішкі жағын мәрмәрмен безендірді, боялған шыны терезелер орнатты, Беддің сүйектеріне арналған қасиетті орын салдырды және собордың батыс жағында Галилея капелласын салдырды. Бастапқыда Пуисет собордың шығыс жағында Әйелдер капелласын салуды жоспарлаған, бірақ жер қолайсыз болды, сондықтан батыс жағында Галилея капелласын салу жұмыстары басталды. Галилея капелласы ерекшелігі – бес науа және төрт жапырақты, немесе төрт бөлікті бағаналары. Капелланың үлгісі Йорк Минстердегі хорды қайта жаңарту жұмыстары болған болуы мүмкін. Қазіргі Норман есігі және Дарем қамалындағы есіктің үстіндегі галерея да Гюдың еңбегі болды, ол қамалдың ішкі ауласында салынған залдың бір бөлігі еді. Шотландия королімен бірге ол Бервиктегі Твид өзені арқылы салынған алғашқы көпірді салды. Гю өте әсем талғам мен сәнді өмір салтымен, сондай-ақ үлкен кітапханасымен танымал болды. Оның Генрих есімді ұлы болды, ол 1190 жылы Лонгшамп талап еткен кепілдердің бірі еді. Оның көптеген сүйікті әйелдері болды, бірақ Алиса ең көп танымал болды, сондықтан ол үлкен дау тудырды және некеге ұқсады. Ол сондай-ақ екі үлкен Киелі кітапқа тапсырыс берді, олардың бірі әлі де Даремде сақтаулы және кітап жасау шедеврлерінің бірі саналады. Бұл – Дарем соборы кітапханасының А. II. 1 қолжазбасы. Ол өзінің епархиясын ерекше ұзақ, қырық екі жыл басқарды.