Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Архей эонының екінші дәуірі
Second era of the Archean Eon
Палеоархей ( /p//eɪ//l//i//oʊ//.//ɑːr/'/k//iː//ə//n//, /,/p//æ//l// / PAYleeoharKEEən, PAL), сондай-ақ Палеоархей деп те жазылады (бұрынғы Ерте Архей деп аталған), Архей эонының геологиялық дәуірі. Атауы грек тіліндегі "Palaios" – "көне" деген сөзден шыққан. Бұл дәуір белгілі бір уақыт кезеңін қамтиды. Дәуір хронометриялық тұрғыдан анықталады және Жер бетіндегі тау жыныстарының нақты бір деңгейімен байланыстырылмайды. Өмірдің ең ерте дәлелдері осы дәуірге жатады, ал Жердегі ең алғашқы суперконтиненттердің бірі – Ваальбара осы дәуірде қалыптасқан болуы мүмкін.
The Paleoarchean (,/p//eɪ//l//i//oʊ//.//ɑːr/'/k//iː//ə//n//, /,/p//æ//l// / PAYleeoharKEEən, PAL ), also spelled Palaeoarchaean (formerly known as the early Archean), is a geologic era within the Archean Eon. The name derives from Greek "Palaios" ancient. It spans the period of time The era is defined chronometrically and is not referenced to a specific level of a rock section on Earth. The earliest confirmed evidence of life comes from this era, and Vaalbara, one of Earth's earliest supercontinents, may have formed during this era.
Ерте өмір
Палеоархея дәуіріне қатысты геологиялық жазбалар өте шектеулі. Деформация мен метаморфизмге байланысты, Палеоархея дәуірінің көптеген тау жыныстары ешқандай пайдалы ақпарат бере алмайды. Әлемде ерте өмірдің куәліктерін сақтап қалған жеткілікті түрде сақталған тау жыныстары бар екі ғана аймақ бар: Оңтүстік Африкадағы Каапвал кратоны және Батыс Австралиядағы Пилбара кратоны. Дрессер формациясы Пилбара кратонында орналасқан және Палеоархея дәуірінің шөгінді жыныстарынан тұрады. Оның жасы шамамен 3,48 миллиард жыл деп есептеледі. Барбертонның жасыл тас белдеуі, Каапвал кратонында орналасқан, сондай-ақ өмірдің куәліктерін қамтиды. Ол шамамен 3,26 миллиард жыл бұрын, Жерге шамамен кеңдігі бар үлкен астероид шағылысқан кезде пайда болған. Барбертонның жасыл тас белдеуіндегі Бак Риф және Жозефсдал аралықтарында Палеоархея дәуірінен қалған бактериялардың қазба қалдықтары бар микробтық төсектемелер кездеседі.
The geological record from the Paleoarchean era is very limited. Due to deformation and metamorphism, most rocks from the Paleoarchean era cannot provide any useful information. There are only two locations in the world containing rock formations that are intact enough to preserve evidence of early life: the Kaapvaal Craton in Southern Africa and the Pilbara Craton in Western Australia. The Dresser Formation is located in the Pilbara Craton, and contains sedimentary rock from the Paleoarchean Era. It is estimated to be 3.48 billion years old. The Barberton Greenstone Belt, located in the Kaapvaal Craton, also contains evidence of life. It was created around 3.26 Ga when a large asteroid, about wide, collided with the Earth. The Buck Reef chert and the Josefsdal chert, two rock formations in the Barberton Greenstone Belt, both contain microbial mats with fossilized bacteria from the Paleoarchean era.
Континенттік даму
Каапваал кратонындағы Барбертон жасыл тас белдеуі мен Пилбара кратонының шығыс бөлігі арасындағы ұқсастықтар екі құрылымның бір кезде Ваалбара суперконтинентінің бөлігі ретінде біріккенін көрсетеді, ол Жердің ең ерте суперконтиненттерінің бірі. Кейбір палеомагниттік мәліметтер олардың Палеоархей дәуірінде байланысқа түскенін ұсынады, бірақ Ваалбара Мезоархей немесе Неоархей дәуірлеріне дейін қалыптаспаған болуы мүмкін. Қазіргі заманмен салыстырғанда мантияның әлдеқайда ыстық болуы және мұхиттың жоғары геотермальдық градиентіне байланысты, Палеоархей кезеңінде қазіргі түріндегі плиталық тектоника болған жоқ. Оның орнына, осы геологиялық уақыттың дәуірі үшін "қабықшалық тектоника" моделі ұсынылған. Бұл модельге сәйкес, мұхиттық плиталардың әдеттегі субдукциясының орнына, кеңінен кремнийленген жоғарғы мұхиттық қабық төменгі мұхиттық қабықтан бөлініп, кейінірек Протерозой және Фанерозой эондарындағы офиолиттерге ұқсас жағдайда шөгіңкі қалдықтарға айналған.
Similarities between the Barberton Greenstone Belt in the Kaapvaal Craton and the eastern part of the Pilbara Craton indicate that the two formations were once joined as part of the supercontinent Vaalbara, one of Earth's earliest supercontinents. While some paleomagnetic data suggests that they were connected during the Paleoarchean era, it is possible that Vaalbara did not form until the Mesoarchean or Neoarchean eras. Due to a much hotter mantle and an elevated oceanic geothermal gradient compared to the present day, plate tectonics in its modern form did not exist during the Paleoarchean. Instead, a model of "flake tectonics" has been proposed for this era of geologic time. According to this model, instead of normal subduction of oceanic plates, extensively silicified upper oceanic crust delaminated from lower oceanic crust and was deposited in a manner similar to ophiolites from the later Proterozoic and Phanerozoic eons.