Британдық медиум: Дэниел Данглас Хоум өмірі мен құпиялары

Кіріспе

Британдық медиум

Дэниел Дунглас Хоум (Hume; 20 наурыз 1833 – 21 маусым 1886) – шотландтық физикалық медиум. Ол әртүрлі биіктіктерге көтерілу, қайтыс болғандармен сөйлесу, сондай-ақ қалаған кезде үйлерде соққылар мен қағулар жасау қабілетімен белгілі болды. Оның өмірбаяуын жазған Питер Ламонт оны өз заманының ең танымал тұлғаларының бірі деп санайды. Гарри Гудини оны "өз түрі мен буынының ең көрнекті және мақтан тұтатын адамы" және "көпшіліктің сенімсіздігін пайдаланып алаяқтыққа баруды шеберлікке жеткізген медиумдардың алға басушысы" деп сипаттады. Хоум жүздеген сеанстар өткізді, оларға көптеген көрнекті викториялықтар қатысты. Сеанстарға қатысушылардың куәгерліктері Хоум қолданған сиқыр тәсілдері мен алаяқтық әрекеттерді баяндайды.

Отбасы

Дэниел Хоумның анасы Элизабет ("Бетси") Хоум (туған тегі МакНилл) Шотландияда көріпкел ретінде танымал болды, оның көптеген ата-аналары сияқты, мысалы, оның үлкен әйелі Колин Урукхарт және оның әкесі мистер МакКензи де сондай болған. Екінші көру қабілеті көбінесе қарғыс саналды, себебі ол қайғылы оқиғалар мен өлім жайлы болжам жасады. Дэниел Хоумның әкесі Уильям Хоум, Хоумның 10-шы графы Александрдың заңсыз ұлы еді. Аға Хоумның заңды емес екенін дәлелдейтін мәліметтер бар, себебі Уильямға жасалған бірнеше төлемдерді 10-шы граф жүзеге асырған. Элизабет пен Уильям ол 19 жасқа толғанда үйленді және Балерно қағаз фабрикасында жұмысқа орналасты. Хоум отбасы Кьюриде (Эдинбургтен оңтүстік-батысқа қарай алты шақырым жерде) фабрика жұмысшылары үшін салынған шағын үйлердің біріне көшіп келді. Уильям "ашулы, мұңды және бақытсыз адам" деп сипатталды, ол ішімдік ішіп, әйеліне көбінесе агрессивті қарым-қатынас жасаған.

Ерте өмір

Дэниел Хоум 1833 жылдың 20 наурызында Елизаветаның үшінші баласы болып дүниеге келді. Ол 14 сәуірде 1833 жылы Курри шіркеуінде туғаннан кейін үш апта өткен соң, преподобный мистер Сомервиллдің қолынан шайылды. Бір жасар Хоум нәзік бала деп есептелді, "ұсық мінезді" болғандықтан, ол Елизаветаның баласыз қарындасы Мэри Кукқа тәрбиелеуге берілді. Ол күйеуімен бірге Эдинбургтің шығысына қарай 5 шақырым қашықтықтағы Портобелло теңіз жағалау қаласында тұрды. Хоумның айтуынша, Куктердің үйінде оның бесігі өздігінен қозғалған, сондай-ақ ол Эдинбургтің батысындағы Линлитгоуда тұратын туысының қайтысын көріпті.

Америка Құрама Штаттары

1838-1841 жылдар аралығында Хоумның тәтесі мен ағасы, асырап алған ұлымен бірге Америка Құрама Штаттарына көшіп баруға шешім қабылдады, себебі олар кабинаға ақша жеткізе алмады. Нью-Йоркке қонғаннан кейін Куктер Коннектикут штатының Норвич қаласына жақын Гринвиллге сапарлады. Қызыл шашты және бетіне шексіз ұсақ дақтары бар Хоум Гринвиллдегі мектепке барды, онда ол басқа оқушылардың арасында «Шотландиялық» деп танылды. 13 жастағы Хоум басқа ұлдармен спорттық ойындар ойнамай, орманды аралап, Эдвин есімді досымен серуендеуді ұнатты. Екеуі бір-біріне Киелі кітаптан оқып, әңгімелер айтты және егер біреуі қайтыс болса, өлгеннен кейін байланысқа түсуге уәде берді. Хоум Эдвинмен байланысын жоғалтқаннан кейін, Лэмонттың айтуынша, бір түні Эдвиннің төсегінің басында жарқын нұрлы бейнесін көрді, бұл оған досының қайтыс болғанын сезіндірді. Эдвин жоғалып кеткенге дейін әуеде үш шеңбер салды, ал бірнеше күннен кейін Эдвиннің Хоумның көрінісінен үш күн бұрын қатерлі дизентериядан қайтыс болғаны туралы хабарлама келді. Бірнеше жылдан кейін Хоум мен оның тәтесі Гринвиллге оралды, ал Элизабет Хоум отбасының қалған мүшелерімен бірге Шотландиядан Америкаға көшіп, Куктердің үйінен 12 миль (19 км) қашықтықта орналасқан Уотерфорд, Коннектикут қаласында тұрды. Хоум мен анасының кездесуі қысқа ғана болды, себебі Элизабет 1850 жылы өлімін болжай білгендей көрінді. Хоум анасының аян көріп, «Дэн, сағат 12-де» дегенін айтты, ол оның қайтыс болған уақыты еді. Хоумның тәтесі Веслиандарды соншалықты жек көріп, оны Конгрегационалисттік дінге ауысуға мәжбүр етті, бірақ ол да оны ұнатпады, алайда бұл оның өзінің дініне жақын болды. Үйде екі жыл бұрын Фокс әпкелердің үйінде болғандай, қатты дауыстар мен соққылар естілді. Куктердің үйіне дін қызметкерлері шақырылды: баптист, конгрегационалист және тіпті Веслиан дін қызметкері, олардың барлығы Хоумның шайтанмен толыққандығына сенді, бірақ Хоум оны Құдайдың сыйы деп санады. Хоумның айтуынша, дауыстар тоқтамады және бір үстел өздігінен қозғала бастады, тіпті оның тәтесі үстіне Киелі кітап қойып, содан кейін толық салмағымен басты. Лэмонттың сөзіне сүйенсек, шулар тоқтамады және Куктердің көршілерінің күдікті назарын аударды, сондықтан Хоумға үйден кетуі бұйырылды.

Sometime between 1838 and 1841, Home's aunt and uncle decided to emigrate to the United States with their adopted son, sailing in the cheapest class of steerage as they could not afford a cabin. After landing in New York, the Cooks travelled to Greeneville, near Norwich, Connecticut. The red haired and freckled Home attended school in Greeneville, where he was known as "Scotchy" by the other students. The 13 year old Home did not join in sports games with other boys, preferring to take walks in the local woods with a friend called Edwin. The two boys read the Bible to each other and told stories, and made a pact stating that if one or the other were to die, they would try to make contact after death. Home lost contact with Edwin until one night when Home, according to Lamont, saw a brightly lit vision of him standing at the foot of the bed, which gave Home the feeling that his friend was dead. Edwin made three circles in the air before disappearing, and a few days later a letter arrived stating that Edwin had died of malignant dysentery three days before Home's vision. A few years later Home and his aunt returned to Greeneville, and Elizabeth Home emigrated from Scotland to America with the surviving members of the family to live in Waterford, Connecticut, which was 12 mile (19 km) away from the Cook's house. Home and his mother's reunion was short lived, as Elizabeth appeared to foretell her own death in 1850. Home said he saw his mother in a vision saying, "Dan, 12 o'clock", which was the time of her death. Home's aunt resented Wesleyans so much that she forced Home to change to Congregationalist, which was not to her liking, either, but was more in line with her own religion. The house was reportedly disturbed by rappings and knocking similar to those that had occurred two years earlier at the home of the Fox sisters. Ministers were called to the Cooks' house: a Baptist, a Congregationalist, and even a Wesleyan minister, who all believed that Home was possessed by the Devil, although Home believed it was a gift from God. According to Home, the knocking did not stop, and a table started to move by itself, even though Home's aunt put a bible on it and then placed her full body weight on it. According to Lamont, the noises did not stop and were attracting the unwanted attention of Cook's neighbours, so Home was told to leave the house.

Атак-даңқ

18 жасар Хоум Виллимантикте (Коннектикут штаты) досымен бірге тұрды, кейін Либан қаласына көшті. Үйде 1851 жылдың наурыз айында алғашқы сеансы өтті, ол туралы Хартфорд газетінде жарияланды. Газетте жарияланғаннан кейін Хоум Жаңа Англияда танымал болды, науқастарды емдеп, өлгендермен байланыс жасады, бірақ өзінің ұялшақтығына байланысты өміріндегі осы күрт өзгеріске дайын емес екенін жазды. Ол ешқашан ақша сұрамады, бірақ байрақтардың сыйлықтары мен қонақжайлылығының арқасында жақсы өмір сүрді. Ол өзін "өлімсіздікті көрсету миссиясында" екенін сезінді және клиенттерімен әріптес ретінде, емес, қызметкер ретінде қарым-қатынас жасауды қалады. 1852 жылы Хоум Массачусетс штатының Спрингфилд қаласында Руфус Элмердің үйінде қонақ болды, күніне алты-жеті рет сеанс өткізді, оған Гарвард профессоры Дэвид Уэллс, «New York Evening Post» газетінің ақыны және редакторы Уильям Каллен Брайант сияқты көптеген адамдар келді. Олардың барлығы Хоумның сенімділігіне көз жеткізді және «Спрингфилд Республикашы» газетіне бөлме жақсы жарықтандырылған, толық тексеруге рұқсат берілгенін және «Біз ешқандай күш көрсетілмегенін және алданып қалмағанымызды білеміз» деп жазды. Сондай-ақ, Хоумның бір көрсетілімінде ауыр салмақты бес адам (барлығы 850 фунт салмақта) үстелдің үстінде отырды, бірақ ол әлі де қозғалды, ал басқалары «қабырғалардан қалтырап тұрған фосфоресцентті жарық» көрді. Ол көптеген адамдармен тексерілді, мысалы, оксиводородты сорғы құбылысын ойлап тапқан профессор Роберт Хейр және сот судьясы Джон В. Эдмондс бастапқыда күмәнданды, бірақ кейін Хоумның алаяқтыққа бармағанына сенді. «Менің өмірімдегі оқиғалар» атты кітабында Хоум 1852 жылдың тамыз айында Коннектикут штатының Оңтүстік Манчестер қаласында, сәтті жібек өндіруші Уорд Чейнидің үйінде екі рет көтерілгенін, содан кейін төбеге дейін көтерілгенін, бұрынғыдан да қаттырақ соққылар мен қағулар, үстелдің агрессивтірек қозғалыстары және дауыл кезінде теңіздегі кемелердің дыбыстарын айтады, бірақ сол жерде болған адамдар бөлме рухтардың жарығын көру үшін нашар жарықтандырылған деді. Нью-Йорк Хоумның қабілеттеріне қызығушылық танытты, сондықтан ол 42-ші көшедегі Брайант Паркіндегі пәтерге көшті. Нью-Йорктегі ең көп сын айтқан адам – «Vanity Fair» романының авторы Уильям Макепис Таккери болды. Таккери Хоумның қабілеттерін «қорқынышты өтірік» және «көңілсіз, ақымақ сенім» деп есептеді, бірақ Таккери үстелдің айналып жатқанын көргенде таң қалды. Хоум Таккериді «ең күмәнді зерттеуші» деп ойлады және Таккери өз ойларын жариялағаннан кейін Хоум қоғамдық күмән мен одан әрі тексеруге ұшырады. Келесі бірнеше ай Хоум Хартфорд, Спрингфилд және Бостон арасында саяхаттап, 1853 жылдың жазында Гудзон өзенінің жағасындағы Ньюбург қаласында қоныстанды. Ол теологиялық институтта тұрды, бірақ медицина курсын оқығысы келгендіктен, ондағы теологиялық талқылауларға қатыспады. Доктор Халл Хоумның оқуын қаржыландырып, сеанстар үшін күніне бес доллар төлеуді ұсынды, бірақ Хоум әдеттегідей бас тартты. Оның ниеті медициналық тәжірибе арқылы заңды жалақымен жұмысын қаржыландыру еді, бірақ ол 1854 жылдың басында ауырып, оқуын тоқтатты. Оған туберкулез диагнозы қойылды және дәрігерлер Еуропаға барып емделуді ұсынды. Америкадағы соңғы сеансы 1855 жылдың наурыз айында Коннектикут штатының Хартфорд қаласында өтті, содан кейін ол Бостонға сапар шегіп, наурыздың соңында «Africa» кемесімен Англияға аттанды.

The 18 year old Home stayed with a friend in Willimantic, Connecticut, and later Lebanon, Connecticut. Home held his first séance in March 1851, which was reported in a Hartford newspaper managed by W. R. Hayden, who wrote that the table moved without anyone touching it, and kept moving when Hayden physically tried to stop it. After the newspaper report, Home became well known in New England, travelling around healing the sick and communicating with the dead, although he wrote that he was not prepared for this sudden change in his life because of his supposed shyness. Home never directly asked for money, although he lived very well on gifts, donations and lodging from wealthy admirers. He felt that he was on a "mission to demonstrate immortality", and wished to interact with his clients as one gentleman to another, rather than as an employee. In 1852, Home was a guest at the house of Rufus Elmer in Springfield, Massachusetts, giving séances six or seven times a day, which were visited by crowds of people, including a Harvard professor, David Wells, and the poet and editor of the New York Evening Post, William Cullen Bryant. They were all convinced of Home's credibility and wrote to the Springfield Republican newspaper stating that the room was well lit, full inspections were allowed, and said, "We know that we were not imposed upon nor deceived". It was also reported that at one of Home's demonstrations five men of heavy build (with a combined weight of 850 pounds) sat on a table, but it still moved, and others saw "a tremulous phosphorescent light gleam over the walls". Home was investigated by numerous people, such as Professor Robert Hare, the inventor of the oxy hydrogen blowpipe, and John W. Edmonds, a trial court judge, who were sceptical, but later said they believed Home was not fraudulent. In his book, "Incidents in My Life", Home claims that in August 1852, in South Manchester, Connecticut, at the house of Ward Cheney, a successful silk manufacturer, he was reportedly seen to levitate twice and then rise to up to the ceiling, with louder rappings and knocking than ever before, more aggressive table movements and the sounds of a ship at sea in a storm, although persons present said that the room was badly lit so as to see the spirit lights. New York was now interested in Home's abilities, so he moved to an apartment at Bryant Park on 42nd street. His most verbal critic in New York was William Makepeace Thackeray, the author of Vanity Fair. Thackeray dismissed Home's abilities as "dire humbug", and "dreary and foolish superstition", although Thackeray had been impressed when he saw a table turning. Home thought that Thackeray was "the most sceptical inquirer" he had ever met, and as Thackeray made his thoughts public, Home faced public scepticism and further scrutiny. Home travelled between Hartford, Springfield, and Boston during the next few months, and settled in Newburgh by the Hudson River in the summer of 1853. He resided at the Theological Institute, but took no part in any of the theological discussions held there, as he wanted to take a course in medicine. Dr. Hull funded Home's studies, and offered to pay Home five dollars a day for his séances, but Home refused, as always. His idea was to fund his work with a legitimate salary by practicing medicine, but he became ill in early 1854, and stopped his studies. Home was diagnosed with Tuberculosis, and his doctors recommended recuperation in Europe. His last séance in America was in March 1855, in Hartford, Connecticut, before he travelled to Boston and sailed to England on board the Africa, at the end of March.

Еуропа

Алғашында Хоумның аты Дэниел Хоум болды, бірақ Еуропаға келген кезде ол шотландтық Хоум әулетіне сілтеме жасай отырып, атын Дэниел Дунглас Хоум деп өзгертті, өйткені оның әкесі олардың осы әулеттен екенін мәлімдеді. Лондонда Хоум спиритизмге сенетін Уильям Кокспен танысты, ол Лондонның Джермин-стрит көшесіндегі 53, 54 және 55 нөмірлі үйлерде үлкен қонақүйдің иесі болды. Кокс Хоумның қабілеттеріне қатты риза болғандықтан, оған ақысыз тұруға мүмкіндік берді. 83 жастағы әлеуметтік реформатор Роберт Оуэн де сол қонақүйде тұрып, Хоумды Лондон қоғамындағы көптеген достарымен таныстырды. Ол кезде Хоум "ұзын, арық, көк көзді және қызыл шашты, талғаммен киінген, бірақ туберкулезбен ауырған" деп сипатталды. Дегенмен, ол танымал адамдар үшін күндіз-түні сеанстар өткізіп, алыстағы заттарды қозғайтын. Хоумның сеанстарына алғашқы қонақтардың арасында ғалым сэр Дэвид Брюстер (оның сенімсіздігін сақтап қалды), жазушылар сэр Эдвард Булвер-Литтон және Томас Адольфус Троллоп, сондай-ақ Шведенборгтан келген Джеймс Джон Гарт Уилкинсон болды. Брюстерден басқа, Майкл Фарадей мен Томас Хаксли де Хоумның талаптарын сынға алған көрнекті ғалымдар еді. Алайда, Хоумның ең қатал сыншыларының бірі – ақын Роберт Браунинг болды. Хоумның сеансына қатысқаннан кейін Браунинг "Таймс" газетіне жазған хатында: "қолдардың көрсетілуі, рухтардың сөйлеуі және т.б. – бәрі алдау мен жалғандық" деп жазды. Браунинг "Слэдж медиум" (1864) поэмасында Хоум туралы жағымсыз пікірін білдірді. Оның әйелі Элизабет Барретт Браунинг өзі куә болған құбылыстардың шынайы екеніне сенді, ал олардың Хоум туралы пікірталастары үнемі келіспеушілікке себеп болды. Фрэнк Подмор мырза Мерифилдтің сеанс кезінде Хоумның алаяқтығын көргенін айтқан куәлігін келтірді. Крукс: "Біз оның жерден баяу көтеріліп, шамамен алты дюйм биіктікке жеткенін, он секундтай сонда тұрғанын, содан кейін баяу төмен түскенін көрдік" деп жазды. Келесі жылдары Хоум Еуропаның түкпір-түкпіріне саяхаттап, әрқашан бай демеушілердің қонағы болды. Парижде ол Тюильри сарайына шақырылып, Наполеон III үшін сеанс өткізді. Ол Нидерланды королевасы София үшін де өнер көрсетті, ол былай деп жазды: "Мен оны төрт рет көрдім. Мен саусағымды ұрып-соғуды сезіндім, бір адамнан екінші адамға жалғыз қозғалған ауыр алтын қоңырауды көрдім, менің орамалымды жалғыз қозғалып, түйінмен маған қайтып келгенін көрдім. Ол өте әдемі, бірақ сәл сарғыш, жас жігіт, бірақ сізді қызықтыратын немесе қорқытатын ештеңе жоқ. Бұл таңғажайып. Мен оны көргеніме қуаныштымын". 1866 жылы бай жесір әйел Джейн Лайон Хоумды ұлы ретінде асырап алып, оған жоғары қоғамға кіру үшін 60 000 фунт стерлинг берді. Асырап алу оның әлеуметтік жағдайын өзгертпегенін түсінген Лион ойын өзгертіп, Хоумдан ақшасын қайтаруға талап қойды, өйткені ол ақшаның рухани ықпалмен алынғанын мәлімдеді. Миссис Лайонның ақшасы қайтарылды, ал баспасөз Хоумның беделін түгелдей құлатты. Хоумның жоғары қоғамдағы таныстары оның осы қиын жағдайда әдепті және лайықты мінез-құлық танытқанын айтты, және ол ешбір маңызды досын жоғалтпады. Спиритист және Хоумның медиумдығын қолдаған сэр Артур Конан Дойл, оның ерекшелігі – төрт түрлі медиумдық қабілетке ие болғандығында екенін айтты: тікелей дауыс (рухтардың естіліп сөйлеу қабілеті), транс спикер (рухтардың өзі арқылы сөйлеу қабілеті), экстрасенсорлық қабілет (көрінбейтін нәрселерді көру қабілеті) және физикалық медиумдық қабілет (қашықтықтағы заттарды қозғау, левитация және т.б., осы түрінде оның теңдесі болмады). Эрик Дингуоллдың сөзіне сәйкес, бір әйел медиум ретінде әрекет етіп, Генриетта Ада Уорд қатысқан сеанстар кезінде Хоумға көмектескен.

Home's name was originally Daniel Home, but by the time he arrived in Europe he had lengthened it to Daniel Dunglas Home, in reference to the Scottish house of Home, of which his father claimed to be a part. In London, Home found a believer in spiritualism, William Cox, who owned a large hotel at 53, 54 and 55 Jermyn Street, London. As Cox was so enamoured of Home's abilities, he let him stay at the hotel without payment. Robert Owen, an 83 year old social reformer, was also staying at the hotel, and introduced Home to many of his friends in London society. At the time Home was described as "tall and thin, with blue eyes and auburn hair, fastidiously dressed but seriously ill with consumption". Nevertheless, he held sittings for notable people in full daylight, moving objects that were some distance away. Some early guests at Home's sittings included the scientist Sir David Brewster (who remained unconvinced), the novelists Sir Edward Bulwer Lytton and Thomas Adolphus Trollope, and the Swedenborgian James John Garth Wilkinson. As well as Brewster, fellow scientists Michael Faraday and Thomas Huxley were prominent contemporary critics of Home's claims. It was the poet Robert Browning however, who proved to be one of Home's most adamant critics. After attending a séance of Home's, Browning wrote in a letter to The Times that: 'the whole display of hands, spirit utterances etc., was a cheat and imposture'. Browning gave his unflattering impression of Home in the poem, "Sludge the Medium" (1864). His wife, Elizabeth Barrett Browning, was convinced that the phenomena she witnessed were genuine and their discussions about Home were a constant source of disagreement. Frank Podmore writes of a Mr Merrifield's first hand account of experiencing Home's fraudulence during a séance. Crookes wrote "We all saw him rise from the ground slowly to a height of about six inches, remain there for about ten seconds, and then slowly descend." In the following years Home travelled across continental Europe, and always as a guest of wealthy patrons. In Paris, he was summoned to the Tuileries to perform a séance for Napoleon III. He also performed for Queen Sophia of the Netherlands, who wrote: "I saw him four times I felt a hand tipping my finger; I saw a heavy golden bell moving alone from one person to another; I saw my handkerchief move alone and return to me with a knot He himself is a pale, sickly, rather handsome young man but without a look or anything which would either fascinate or frighten you. It is wonderful. I am so glad I have seen it "

In 1866, Mrs Jane Lyon, a wealthy widow, adopted Home as her son, giving him £60,000 in an attempt to gain introduction into high society. Finding that the adoption did not change her social situation, Lyon changed her mind, and brought a suit for the return of her money from Home on the grounds that it had been obtained by spiritual influence. Mrs Lyon's money was returned, and the press pilloried Home's reputation. Home's high society acquaintances thought that he behaved like a complete gentleman throughout the ordeal, and he did not lose a single important friend. Sir Arthur Conan Doyle, a spiritualist who supported the mediumship of Home, stated that he was unusual in that he had four different types of mediumship: direct voice (the ability to let spirits audibly speak); trance speaker (the ability to let spirits speak through oneself); clairvoyant (ability to see things that are out of view); and physical medium (moving objects at a distance, levitation, etc., which was the type of mediumship in which he had no equal). According to Eric Dingwall, a lady acted as a medium and used to help Home during the séances attended by Henrietta Ada Ward.

Қалпына келтіру

Парапсихология және спиритуалистік кітаптарда Хоум ешқашан алаяқтыққа қатыспағаны жиі айтылады. Дегенмен, скептиктер бұл мәлімдемеге күмәнмен қарасты, өйткені Хоум әртүрлі жағдайларда әртүрлі куәгерлердің алдында түрлі айла-шарғыларын пайдаланып ұсталған. Гордон Стейн былай деп атап өтті: "Хоум ешқашан алаяқтық жасаған жоқ деген мәлімдеме көп рет айтылғанымен, ол рас емес. Шындығында, ол жеке өмірінде бірнеше рет алаяқтықпен ұсталған. Сонымен қатар, оның құбылыстарының барлығына мүмкін және ықтимал табиғи түсіндірмелер бар." 1855 жылдың шілдесінде Илингтегі адвокат Джон Снайт Раймердің үйінде өткен сеанста, қатысушы (Фредерик Меррифилд) "рух қолының" Хоумның қолына бекітілген жалған мүше екенін байқады. Меррифилд сондай-ақ Хоумның сеанс бөлмесінде аяғын қолданғанын көргенін мәлімдеді. 1895 жылы Роберт пен Элизабет қайтыс болғаннан кейін журналист Фредерик Гринвуд Браунинг оған сеанс кезінде үстелдің үстінен пайда болған жарқыраған нысаны ұстағанын айтқан екенін мәлімдеді, ол Хоумның жалаңаш аяғы болып шықты. Кейінірек Браунингтің ұлы Роберт 1902 жылғы 5 желтоқсандағы "Лондон Таймс" газетіне жазған хатында оқиғаға сілтеме жасап, Браунинг Хоумның аяғын үстелдің астынан ұстағанын айтты. Бұл айыптау Гарри Гудини және басқа да жазушылар тарапынан қайталанды. Бірақ Роберт пен Элизабет сеанстан кейін жазған егжей-тегжейлі сипаттамаларында мұндай оқиға туралы ештеңе айтылмаған. Браунингтің мәлімдемесіне қарағанда, оған "рух қолын" ұстауға рұқсат етілетіні уәделенгенімен, ол орындалмады. Психикалық зерттеулер қоғамының журналында граф Перовский Петрово Соловво Императрица Евгенияның сарайындағы дәрігер доктор Бартездің хатын сипаттады. Онда 1857 жылы Биаррицте өткен сеанста Морио де л'Иль Хоумның аяғын қолданып, рухтардың әсерін жасалмалағанын анықтаған. Хоум жұқа табан киім киетін, оны оңай шешіп, киіп алуға болатын, сондай-ақ саусақтары ашық қалған шұлық киетін. "Тиісті сәтте ол бір табан киімін шешіп алып, аяғымен киімді осы жаққа, киімді осы жаққа тартып, қоңырау шалып, бір жаққа, екінші жаққа соққы беретін, содан кейін тез табан киімін киіп алатын." Лондонда Хоуммен сеанста болған журналист Делия Логан Хоум фосфордан жасалған әдіс қолданғанын мәлімдеді. Сеанс кезінде жарқыраған қолдар байқалды және үй иесі Логанға Хоумның шатырға кішкентай бөтелке қойғанын айтты. Үй иесі бөтелкені қалтасына салып, келесі күні тексергенде, оның құрамында фосфор майы бар екені анықталды. Неоклассикалық мүсінші Хирам Пауэрс, спиритуализмге сенген адам, Хоуммен сеанста болды, бірақ Элизабет Браунингке жазған хатында Хоум үстелдің айналуын жасалмалағанын мәлімдеді.

It is often claimed in parapsychology and spiritualist books that Home was never caught in fraud. However, skeptics have stated that this claim does not hold up to scrutiny as Home was caught utilizing tricks by different witnesses on different occasions. Gordon Stein has noted that "While the statement that Home was never caught in fraud has been made many times, it simply is not true It is simply that Home was never publicly exposed in fraud. Privately, he was caught in fraud several times. In addition, there are natural explanations both possible and likely for each of his phenomena." At a séance in the house of the solicitor John Snaith Rymer in Ealing in July 1855, a sitter (Frederick Merrifield) observed that a "spirit hand" was in fact a false limb attached on the end of Home's arm. Merrifield also claimed to have observed Home use his foot in the séance room. In 1895, after the deaths of Robert and Elizabeth, the journalist Frederick Greenwood alleged that Browning had told him that during the séance he had taken hold of a luminous object that appeared above the edge of the table, which turned out to be Home's naked foot. Later Browning's son Robert, in a letter to the London Times, 5 December 1902, also referred to the incident, saying that Browning had caught hold of Home's foot under the table. The allegation was repeated by Harry Houdini and later writers. But detailed descriptions of the séance written soon afterwards by Robert and Elizabeth make no mention of any such incident. Browning's account states that, although he was promised that he would be allowed to hold a "spirit hand," the promise was not kept. Writing in the journal for the Society for Psychical Research, Count Perovsky Petrovo Solovovo described a letter by Dr. Barthez, a physician in the court of Empress Eugenie, which claimed a sitter Morio de l'lle caught Home using his foot to fake supposed spirit effects during a séance in Biarritz in 1857. Home wore thin shoes, easy to take off and draw on, and also cut socks that left the toes free. "At the appropriate moment he takes off one of his shoes and with his foot pulls a dress here, a dress there, rings a bell, knocks one way and another, and, the thing done, quickly puts his shoe on again." The journalist Delia Logan who attended a séance with Home in London claimed that Home had used a phosphorus trick. During the séance luminous hands were observed and the host told Logan that had seen Home place a small bottle upon the mantle piece. The host slipped the bottle into his pocket and when examined the next day, it was found to contain phosphorus oil. The neoclassical sculptor Hiram Powers who was a convinced spiritualist attended a séance with Home, but wrote a letter to Elizabeth Browning claiming Home had faked the table turning movements.

Қалпына келтіру туралы болжаулар

Зерттеушілер Фрэнк Подмор (1910), Милборн Кристофер (1970), Тревор Х. Холл (1984) және Гордон Стейн (1993) Хоумның алаяқтық екеніне көз жеткізді және ол сеансқа қатысушыларды қалай алдағаны туралы әртүрлі болжамдар жасады. Скептиктер Хоумның сеанстарындағы жарық жағдайларын сынады. Хоум және оның жақтастары сеанстардың кейбіреуі «жарықта» өтті деп мәлімдеді, бірақ бұл бірнеше шам немесе каминнен немесе ашық терезеден шыққан сәл ғана жарықтан басқа ештеңе емес еді. Хоум жарықтандыруды қажеттілігіне қарай өзгертіп тұратын, ал сеансқа қатысушылар қарсылық білдірмеді. Мысалы, куәгердің мынадай есебі бар: «Бөлме өте қараңғы болды, Хоумның қолы тек ақ түстің әлсіз көлемі ретінде көрінді». Хоум өзінің жанында отырған сеансқа қатысушыларды таңдады, оның қол-аяқтары бақыланбады және Фрэнк Подмордың айтуынша, «алдауға қарсы ешқандай шара қолданылмады». Хоум сеансқа дейін де, кейін де тексерілген жоқ. Ғылым тарихшысы Шерри Линн Лайонс оның сеанстарында жарқыраған немесе жарық шығаратын қолдарын оның қолдарына фосфор майын жағу арқылы оңай түсіндіруге болады деп жазды. Хоум Римдегі студиясында мүсіндік қолдар жасаған. Лайонс Хоум мүсіндік қолдарды алмастырып, нағыз қолдарын сеанс залында құбылыстар жасау үшін босатып алған болуы мүмкін деп болжады. Херевард Каррингтон Эванстың гипотезасын «әрине, тапқырлық» деп сипаттады, бірақ Уильям Крукстың тәжірибелі химигі Хоум бұл жетістікті орындаған кезде сеанста болғанын және көмір мен платинаның айырмашылығын білетінін атап өтті. Фрэнк Подмор жазғандай, отпен жасалған көптеген тәжірибелерді сиқырлы амалдар мен қолмен жасау арқылы орындауға болады, бірақ галлюцинация мен сезімді алдау Крукстың Хоумның саусақтарынан отты байқағаны туралы мәлімдемесін түсіндірген болуы мүмкін. Крук Хоумның аяқтарын оның аяқтарының үстіне қойып, оны бақылап, қауіпсіздігін қамтамасыз еткенін жазды. Крукстың аяқты басқару әдісі кейін Еусапия Палладиномен қолданғанда жеткіліксіз болып шықты, өйткені ол аяғын берік аяқкиімге түсірді. Сонымен қатар, Крукстың Флоренс Кукқа қатысты мотивтері, әдістері мен қорытындылары сол кезде де, кейін де күмән тудырды, оның Хоум туралы қорытындыларына күмән келтірді. 1875 жылдың ақпан айында Лондондағы Крукстың үйінде жүргізілген тәжірибелер сериясында медиум Анна Ева Фэй Круксті өзінің нағыз психикалық күші бар деп алдауға тырысты. Кейін Фэй өзінің алаяқтық жасағанын мойындап, қолданған айла-шарттарын ашты. Хоумды Крук 1871 жылы Солтүстік Лондондағы Морнингтон жолындағы үйінің артқы жағындағы өз бетімен салған зертханада зерттеді. Зертхананың жоспары табылмаған және оның қазіргі сипаттамасы жоқ. Крук тақта мен пружиналық тепе-теңдік экспериментінің Хоуммен сәтті болғанын және «психикалық күштің» бар екендігі «күмәнсіз» дәлелденгенін жазды. Алайда экспериментті Лондондағы үйінің жанындағы үлкен темір жолдың қиылысында Юстон пойыздарының өтуінен туындаған тербелістердің нәтижесі деп оңай жоққа шығаруға болады. Тәжірибе қайталана алмады және кейде ешқандай құбылыс туғызбайды. Ғылыми бақылаудың жоқтығы үшін ғылыми қауым экспериментті қабылдамады және оны мазақ етті. Экспериментте Хоум Крукқа жақын болудан бас тартты және бөлменің екінші жағындағы бір нәрсеге назар аударды немесе диверсиялық сигналдар үшін әңгімелесуді жасады. Сол жылы Дж. П. Эрвакер Крукстың эксперименттерін псевдонаулық деп қорытындылай отырып, олардың нашар дизайны үшін қатты сынға алған ғылыми шолу жазды. Эрвакердің айтуынша, «ақиқатта олар ғылыми шындыққа қарама-қарсы. Тіпті оларды ғылыми емес деп атау да жеткіліксіз; әуре және пайдасыз шындыққа әлдеқайда жақын». Инженер Кольман Селлерс тепе-теңдікті пружиналық аппаратпен бірге қолданылатын тақтаның шығу тегі мен салмағын күмәнмен қарады. Селлерс жазғандай, стандартты магоний тақтасының салмағы шамамен он үш жарым фунт, бірақ Крук экспериментте қолданған тақта алты фунт салмақта болған болуы мүмкін. Крук Селлерске жауап ретінде тақтаның салмағы алты фунт екенін және бұл қателік емес екенін, сонымен қатар тақтаны шамамен он алты жыл бойы ұстағанын және ол бастапқыда ағаш сарайда кесілгенін айтты. П. Х. Вандервейд Крук эксперименттердің нәтижелерін алғанға дейін психикалық күштерге сенетінін атап өтті. Вандервейд Крук экспериментте қолданған көктемгі тепе-теңдіктің сенімді емес екенін, өйткені оны алдау арқылы оңай басқаруға болатындығын және ол химиялық тепе-теңдікті қолдана отырып, экспериментті қайталауды ұсынды. Барри Уайлидің сөзіне сәйкес, тақта мен пружиналық тепе-теңдік эксперименті кезінде Хоум Круктың өзіне жақын отыруына жол бермеді және ол жазбалар жасаумен айналысты. Уайли Хоум аппаратты бұзу үшін саусақтарына шайыр қолданғанын күдіктенді, бұл Крукты психикалық күш көрсетіліп жатқанына сендірді. Крукқа қатысты, әйгілі фокусник Гарри Гудини былай деп жазды:

The researchers Frank Podmore (1910), Milbourne Christopher (1970), Trevor H. Hall (1984) and Gordon Stein (1993) were convinced that Home was a fraud and have provided a source of speculation on the ways in which he could have duped his séance sitters. Skeptics have criticized the lighting conditions of Home's séances. Home and his followers claimed that some of the séances took place in "light" but this was nothing more than a few candles, or some glow from a fireplace or open window. Home would adjust the lighting to his needs with no objections from his séance sitters. For example, there is this report from a witness: "The room was very dark Home's hands were visible only as a faint white heap". Home selected the séance sitters who sat next to him, his hands and feet were not controlled and according to Frank Podmore "no precautions were taken against trickery." Home was never searched before or after his séances. Science historian Sherrie Lynne Lyons wrote that the glowing or light emitting hands in his séances could easily be explained by the rubbing of oil of phosphorus on his hands. Home was a sculptor and his studio in Rome contained sculpted hands. Lyons has speculated that he may have substituted the sculptor hands, leaving his real hands free to perform phenomena in the séance room. Hereward Carrington described Evans hypothesis as "certainly ingenious" but pointed out William Crookes an experienced chemist was present at a séance whilst Home performed the feat and would have known how to distinguish the difference between coal and platinum. Frank Podmore wrote that most of the fire feats could have easily be performed by conjuring tricks and sleight of hand but hallucination and sense deception may have explained Crookes' claim about observing flames from Home's fingers. Crookes recorded that he controlled and secured Home by placing his feet on the top of Home's feet. Crookes' method of foot control later proved inadequate when used with Eusapia Palladino, as she merely slipped her foot out and into her sturdy shoe. In addition, Crookes' motives, methods, and conclusions with regard to Florence Cook were called into question, both at the time and subsequently, casting doubt on his conclusions about Home. In a series of experiments in London at the house of Crookes in February 1875, the medium Anna Eva Fay managed to fool Crookes into believing she had genuine psychic powers. Fay later confessed to her fraud and revealed the tricks she had used. Home was investigated by Crookes in a self built laboratory at the rear of his house at Mornington Road, North London in 1871. No plans of the laboratory have been found and there is no contemporary description of it. Crookes wrote the board and spring balance experiment was a success with Home and had proven "beyond doubt" the existence of a "psychic force." However, the experiment could be easily dismissed as the result of vibrations caused by the passage of Euston trains in the large railway cutting near his house in London. The experiment was not repeatable and sometimes failed to produce any phenomena. The experiment was rejected and ridiculed by the scientific community for lack of scientific controls. In the experiment Home refused for Crookes to be near him and would draw attention to something on the other side of the room, or make conversation for diversionary signals. In the same year, J. P. Earwaker wrote a science review that heavily criticized the Crookes' experiments for their poor design concluding they were pseudoscientific. According to Earwaker "For in truth they are the very opposite of scientific. Even to call them unscientific is not strong enough; clumsy and futile are much nearer the truth." The engineer Coleman Sellers questioned the origin and weight of the board used with the balance spring apparatus. Sellers wrote that a standard mahogany board weighs around thirteen and half pounds but the one used in Crookes' experiment may have been at fault at only six pounds. Crookes responded to Sellers claiming the board weighed six pounds and this was not a mistake, he also stated he had the board for about sixteen years and it was originally cut in a lumber yard. P. H. Vanderweyde noted that Crookes was already a believer in psychic powers before he obtained the results of the experiments. Vanderweyde stated the spring balance used in Crookes' experiment was unreliable as it was easy to manipulate by deception and suggested he should repeat the experiment by using a chemical balance. According to Barry Wiley during the board and spring balance experiment, Home refused for Crookes to sit near him and he was occupied by writing notes. Wiley suspected Home used resin on his finger tips to tamper with the apparatus which managed to fool Crookes into believing a psychic force was being displayed. Regarding Crookes, the magician Harry Houdini wrote:

Менің ойымша, бұл зиялы адам алданды, және ол сынаған деп аталатын медиумдар оның сенімін адастады. Оның байқау қабілеті соқыр болды және оның психикалық немесе құпия нәрселерге деген ықыласы оның ақыл-ойына соншалық әсер етті, одан ол қарсы тұра алмады немесе қарсы тұруға батыл болмады. Тарихшы Рут Брендон «New Scientist» журналында жарияланған мақаласында Уильям Хаггинс, сержант Кокс, Крукстың әйелі мен қызы, оның зертханалық ассистенті және Миссис Хамфри Крукстың Хоуммен жүргізген эксперименттері кезінде бар екенін атап өтті. Алайда Барри Уайли Крук 1871 жылы «Қатарлы ғылым журналында» эксперименттер туралы есебін жариялағанда, бөлмеде болған барлық бақылаушылардың есімдерін атамағанын жазды. Уайли төрт әйелдің эксперимент кезінде болғанын, сондай-ақ Крукстың бауыры болғанын және Круктың бастапқы есебінде рухтар туралы ештеңе айтылмағанын, бірақ көп жылдар өткен соң 1889 жылы «D. D. Хоуммен сеанстар туралы жазбаларында» бақылаушылардың есімдерін ашты және Хоум рухтармен байланыста екенін мәлімдеді. Крукстың ассистенті - шынықтан жасаушы Чарльз Генри Гимингам (1853–1890), ол эксперименттік аппаратты салған. Уайли Гимингамның Анна Ева Фэймен Крукпен жүргізген эксперименттерінде құпия серіктес ретінде жұмыс істегенін күдіктенді. Уайли «Гимингам Крукстың зертханасына еркін және ашық кіруге құқығы болды және Круктың толық сенімімен бақыланбай жұмыс істеді» деп жазды. Джозеф Маккейб Крукстың эксперименттерін ғылыми бақылаудың жетіспеуі үшін сынады және Хоумның «Крукстың зертханасына күнделікті кіріп-шығып тұрғанын және ол сынақтардың дамуын жақыннан қадағалап, алдын ала дайындалғанын» жазды. Эксперименттерге дейін Крук Хоуммен киім ауыстырғанда болды, бірақ Фрэнк Подмор бұл Хоумның эксперименттерде алдау үшін қалтасына құралдарын тығып алуына кедерес келтірмейтінін атап өтті. Эдвард Клодд Хоумның сеансқа қатысушыларын таңдағанын және «егер сынақ эксперименттері ұсынылса, ол шарттарды қойды» деп жазды. Физик Виктор Стенгер эксперименттердің нашар бақыланғанын айтты; ол Хоумның үстелден барлық қолдарды алып тастауды сұрағандағы жағдайды мысалға келтірді, ал барлығы да орындады. Стенгер «Крук мұндай амалдарға сенімсіздікпен қарады және Хоумның қалауын орындады - оның сенуге деген ықыласы оның психикалық субъектілерінің алаяқтығына көз жұмдырды» деп атап өтті.

There is not the slightest doubt in my mind that this brainy man was hoodwinked, and that his confidence was betrayed by the so called mediums that he tested. His powers of observation were blinded and his reasoning faculties so blunted by his prejudice in favor of anything psychic or occult that he could not, or would not, resist the influence. Historian Ruth Brandon in an article for the New Scientist noted that William Huggins, Serjeant Cox, Crooke's wife and daughter, his laboratory assistant, and a Mrs Humphrey were all present during the Crookes experiments with Home. However, Barry Wiley has written that when Crookes published his report on the experiments in the Quarterly Journal of Science in 1871 he did not mention all the names of the observers present in the room. Wiley has stated that four females were present during the experiments as was Crookes' brother and the original report by Crookes did not refer to any spirits but many years later in 1889 he revealed in his Notes of séances with D. D. Home the names of the observers and claimed Home was in communication with spirits. Crookes' assistant was the glass blower Charles Henry Gimingham (1853–1890) who had built the experimental apparatus. Wiley suspected that Gimingham worked as a secret accomplice for Anna Eva Fay in her experiments with Crookes. Wiley noted that "Gimingham had free and open access to Crookes' laboratory and frequently worked there unsupervised with Crookes' full trust." Joseph McCabe criticized the Crookes experiments for lack of scientific controls and wrote Home was "daily in and out of Crookes's laboratory, and it appears that he closely watched the development of the tests and was prepared in advance." Before the experiments, Crookes was present with Home whilst he changed dress but Frank Podmore noted this would not have prevented Home from slipping into his pocket apparatus to cheat on the experiments. Edward Clodd wrote that Home chose his séance sitters and "if test experiments were suggested, he imposed the conditions." The physicist Victor Stenger commented that the experiments were poorly controlled; he gave the example of Home requesting all hands to be removed from the table whilst all those present complied. Stenger noted that "Crookes gullibly swallowed ploys such as this and allowed Home to call the shots his desire to believe blinded him to the chicanery of his psychic subjects."

Жеке өмір

Үйде екі рет үйленді. 1858 жылы Санкт-Петербургте ол асыл орыс отбасының 17 жасар қызы Александрия де Кроллға ("Саша") үйленді. Оның куәсі жазушы Александр Дюма болды. Олардың Грегуар ("Гриша") есімді ұлы болды. 1871 жылғы қазан айында Холм екінші және соңғы рет Джули де Глумелинге, бай ресейлік әйелге, Санкт-Петербургте үйленді. Осы оқиғада ол грек православиесіне дін аударды. 1869 жылы Лорд Адар өзінің күнделіктерінде "Д.Д. Хоуммен спиритизмдегі тәжірибелер" деген атпен Хоммен бір төсекте ұйықтағанын жазды. Күнделік жазбаларының көп бөлігі Адар мен Хом арасындағы эротикалық гомосексуалистік сезімдерді көрсетеді.

Өлім

Ол денсаулығының нашарлауына байланысты қызметтен шеттеді; өмірінің көп бөлігінде күрескен туберкулез ауруы күшейіп, оның қабілеттері төмендеп бара жатқанын мәлімдеді. 1886 жылдың 21 маусымында 53 жасында дүние салды және Париждегі Сен-Жермен-ан-Лайедегі орыс зиратына жерленді.