Кіріспе

Перкуссиялық ансамбль – тек соққылы аспаптардан құралған музыкалық ансамбль. Бұл термин кез келген мұндай топты сипаттау үшін қолданылуы мүмкін болса да, көбінесе классикалық музыканы орындайтын, классикалық білім алған соққылы аспаптар шеберлерінің топтарын білдіреді. Америкада перкуссиялық ансамбльдер көбінесе консерваторияларда кездеседі, алайда Nexus және So Percussion сияқты кәсіби топтар да бар. Соққылы аспаптар тобы (drumlines) және барабан шеңбері үшін үнемі жиналатын топтар – перкуссиялық ансамбльдің тағы екі түрі.

Ерте әдебиет

Джордж Антейлдің «Балет Механикасы» (1923) – перкуссиялық композицияның ең алғашқы үлгілерінің бірі. Ол бастапқыда фильмге жазылған музыка ретінде жасалған және итальяндық футуристер қозғалысының идеяларын көрсетеді. Антейл бастапқыда 16 синхронды граммофон мен ұшақ двигательдерін, сондай-ақ дәстүрлі перкуссиялық аспаптарды пайдалануды жоспарлаған. Тағы бір ерте мысал – кубалық композитор Амадео Рольданның 1930 жылғы «Rítmicas nos. 5 және 6» шығармалары, онда кубалық соққы аспаптары мен ырғақтар қолданылған. Бірақ Эдгар Варездің «Ионизация» туындысы «тосқауылды ашты» және перкуссиялық ансамбльді заманауи композицияның қатарына толыққанды енгізді. 1933 жылы Николас Слонимскийдің жетекшілігімен алғаш рет орындалған «Ионизация» – тақырыптық тұрғыдан құрылымдалған, онда 13 орындаушы 30-дан астам түрлі аспапта ойнайды, соның ішінде латын Америкасының соққы аспаптары, барабандар, қоңыраулар, сиреналар, фортепиано, колокольчиктер мен глокеншпиль. 1930 және 1940 жылдары тағы да бірнеше маңызды шығармалар жазылды, әсіресе Американың батыс жағалауында Генри Коуэлл, Джон Кейдж, Лу Харрисон және Йоханна Бейер сияқты композиторлардың еңбектері. 1939 жылы Кейдждің «Бірінші құрылысы» (металлдан) және Харрисонның «Кантикул №1» шығармалары жарық көрді. Бела Бартоктың 1937 жылы жазылған екі фортепиано мен перкуссияға арналған сонатасы да перкуссиялық композицияның дамуына үлкен үлес қосты. 1940 жылдардың басында Кейдждің екінші (1940) және үшінші (1941) «Құрылыстары», Харрисонның «Перкуссиялық фугасы» (1941), сондай-ақ Кейдж мен Харрисонның бірлескен «Double Music» (1941) туындылары пайда болды. Карлос Чавестің «Токкатасы» (1942) да қазірге дейін стандартты туынды болып саналады.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін

Соғыстан кейінгі кезеңде соққы аспаптар ансамблі үшін көптеген жаңа шығармалар жазылды. 1960 жылы Альберто Гинастера сопрано және үлкен соққы аспаптар ансамблі үшін "Cantata para América Mágica" шығармасын жазды. Карлос Чавес 1964 жылы "Тамбуко" атты тағы бір шығармасын жазды. Янис Ксенакис "Les Percussions de Strasbourg" үшін екі соққы аспаптар секстетін жазды: "Персефасса" (1969) және "Плеядес" (1979). Ал 1996 жылы Кристиан Линдберг пен "Kroumata" ансамблі үшін тромбон мен алты соққы аспапты орындаушыға арналған "Зитос" шығармасын жазды. Карлхайнц Стокхаузен 1975 жылы "Les Percussions de Strasbourg" үшін соққы аспаптар секстетіне арналған "Musik im Bauch" (Ішектегі музыка) атты балалар театрына арналған шығарма жазды, ал 2004 жылы "Mittwoch Formel" атты соққы аспаптар триосын жазды. Британдық композитор және соққы аспаптар орындаушысы Джеймс Вуд репертуарға бірнеше шығармалар қосты, оның ішінде 16 соққы аспапты орындаушымен ойналатын 600-дан астам аспапты қажет ететін "Stoicheia" (1987–88), сондай-ақ электроника, соққы аспаптар квартеті үшін "Village Burial with Fire" (1989) және тоқсан тонды маримба мен төрт соққы аспапты орындаушыға арналған "Spirit Festival with Lamentations" (1992).

Аккредитация

Америка Құрама Штаттарындағы және одан тыс жерлердегі музыка мектептеріндегі перкуссиялық ансамбльдердің пайда болуы негізінен Пауль Прайсқа байланысты, ол 1949 жылдан 1956 жылға дейін Иллинойс университетінде оқытып, сол кезде алғашқы аккредиттелген перкуссиялық ансамбльді құрды. Оның сол кездегі студенттерінің бірі Майкл Колграсс болды, ол қолда бар перкуссиялық ансамбль туындыларына қанағаттанбай, ансамбль үшін шығармалар жазды және оркестрмен орындалатын «Déjà Vu» (1978) кварлеті үшін Пулитцер сыйлығын жеңіп алған композитор атанды. 1950 жылдардан бері перкуссиялық ансамбль академиялық музыка әлемінің тұрақты бөлігіне айналды, ал Nexus сияқты кәсіби ансамбльдер тапсырыстар мен әлемдік қойылымдар арқылы осы өнер түрін дамытуға үлкен үлес қосты. Соуза мұрағаты мен Америка музыкасы орталығы 1961–1982 жылдар аралығындағы Пауль Прайсқа тиесілі перкуссиялық музыка мен құжаттарды сақтайды, олар перкуссиялық ноталар, дыбыс жазбалары және Прайстың перкуссиялық музыкант және Манхэттен перкуссиялық ансамблінің дирижері ретіндегі қызметін көрсететін хаттардан тұрады.

Басқа маңызды композиторлар

Бейер, Кейдж, Коуэлл және Харрисоннан өзге, перкуссиялық ансамбль әдебиетіне маңызды үлес қосқан американдық композиторлар: Стив Райх, Говард Дж. Басс, Кристофер Рауз, Уильям Рассел, Уильям Крафт және Эрик Эвазен.