Кіріспе

Құс түрлері

Лейсан альбатросы (Phoebastria immutabilis) – Солтүстік Тынық мұхитында кеңінен таралған ірі теңіз құсы. Оның 99,7%-ы Солтүстік-батыс Гавай аралдарында мекендейді. Бұл альбатрос, өз отбасы үшін салыстырмалы түрде кішкентай, шағалаайға ұқсас және Гавай аралдарында ең көп кездесетін екінші теңіз құсы болып саналады, оның саны шамамен 1,18 миллион құсқа жетеді. Қазіргі уақытта ол өз ареалын жаңа аралдарға қарай кеңейтуде (немесе, мүмкін, қайта кеңейтуде). Лейсан альбатросын алғаш 1893 жылы Лионель Уолтер Ротшильд Лейсан аралынан алынған бір дана негізінде Diomedea immutabilis деп сипаттаған.

Этимология

Оның аты Солтүстік-Батыс Гавай аралдарындағы оның көбею ошағының бірі – Лейсан атымен байланысты.

Сипаттама

Лейсан альбатросының орташа ұзындығы және қанатының қашықтығы бар. Еркектердің салмағы , ал ұрғашылардың салмағы және оның қазіргі шамамен жасы 70 жылдан астам. Жас құстар ұшып шыққаннан кейін үш жылдан соң колонияға қайта оралады, бірақ жеті-сегіз жасқа толғанға дейін алғаш рет жұптаспайды. Осы төрт-бес жыл ішінде олар өмір бойы сақтайтын жұп құрады. Ұсыну кезінде 25 түрлі қимыл-қозғалыстан тұратын ерекше күрделі "билер" орындалады. Кейде екі ұрғашыдан тұратын бір жынысты жұптар да пайда болады. Мұндай жағдай Гавай аралдарындағы Оаху колониясында байқалды, онда еркектер мен ұрғашылардың арақатынасы 2:3 және барлық жұптардың 31% -ы ұрғашылардан құралған. Жұп құрған ұрғашылардың жұмыртқалары аталықтармен ұрықтандырылғанда сәтті көбейе алады. Жұмыртқасы сары ақ түсті және оның үстінде дақтар болуы мүмкін. Екі құс та жұмыртқаны жарып шығарады, бірақ еркек бірінші болып жарып шығарады. Жұмыртқадан жарылуға шамамен 65 күн кетеді, одан кейін бірнеше апта бойы бақылау жасалады, содан кейін екі ата-ана да теңізге шығып, өсіп келе жатқан балапанымен азықтандырады. Балапанның қанаттанып ұшуына шамамен 160 күн кетеді. Ата-ананың осылай уақыт жұмсауы ұзақ уақытқа созылған ұсынудың себебін түсіндіруі мүмкін, себебі екі ата-ана да бір-бірінің шын ниетін білуге тырысады. Балапандарға ата-аналары өте тоңмайыш "асқазан майы" және жартылай қорытылған кальмар мен балықты қайтадан құсып беріп тамақтандырады. Лейсан альбатросы мен қара аяқты альбатрос арасында будандасу жағдайлары белгілі. Барлық альбатростар сияқты Лейсан альбатросы да ұзақ өмір сүретін құс. Ең қарт тірі құс, Wisdom атты ұрғашы, 2021 жылы кем дегенде 70 жаста болды. 2014 жылы ол 36-шы балапанын дүниеге әкелді. Сонымен қатар балық, қыбыршақтандылар және басқа да омыртқасыздарды жейді.