13 ғасыр музыка теоретигі: Иоанн де Гарландияның мұрасы
Johannes de Garlandia (music theorist)
Жохан де Гарландия (1270-1320) – ортағасырлық музыка теориясының француз ғалымы. «De Mensurabili Musica» еңбегімен танымал, нотацияны зерттеген. Музыка тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
13 ғасыр музыктанушысы
музыка теориясының маманы
13th century musicologist
the music theorist
Иоганн де Гарландия (Johannes Gallicus) (шамамен 1270 – 1320) – орта ғасырлық музыканың арс антиква дәуірінің соңғы француз музыка теорияшысы. Ол ритмді музыкалық жазу практикасын зерттейтін «De Mensurabili Musica» атты тұңғыш трактатымен белгілі.
Johannes de Garlandia (Johannes Gallicus) ( c. 1270 – 1320) was a French music theorist of the late ars antiqua period of medieval music. He is known for his work on the first treatise to explore the practice of musical notation of rhythm, De Mensurabili Musica.
Өмір және сәйкестендіру мәселелері
1980 жылдардың ортасына дейін Иоганн де Гарландия 13 ғасырдың бірінші жартысында өмір сүрген және «De Mensurabili Musica» мен «De plana musica» атты екі трактат жазған деп есептелді, осылайша ол Нотр-Дам мектебінің композиторларымен тығыз байланыста болды, олардың кем дегенде біреуі – Перотин, оның мансабының басында әлі де тірі болған болуы мүмкін. Алайда, оның атын осы екі еңбекпен байланыстыру 1270 жылдан кейін ғана басталды, және қазір Гарландияның 1296 және 1319 жылдар аралығында әртүрлі ресми париждік құжаттарда тіркелген Париждегі кітап дүкенінің меңгерушісі Жэхан де Гарландия болғаны анықталып отыр. Көп болжам бойынша, ол бұрынғы анонимді трактаттардың редакторы болған, және оларды түсіндіруге және кейінгі ұрпаққа жеткізуге көп еңбек сіңіргенімен, оларды өзі жазбаған. Гарландия туралы 13 ғасырдың соңы мен 14 ғасырдың басында жазылған дереккөздер оны магистр деп атайды, бұл оның Париж университетінде оқытушы болып жұмыс істегенін көрсетеді.
Until the mid 1980s it was believed that Johannes de Garlandia lived in the first half of the 13th century and wrote two treatises, De Mensurabili Musica and De plana musica, and thus was intimately connected with the composers of the Notre Dame school, at least one of whom – Pérotin – may still have been alive in the earlier part of his career. Unfortunately the linking of his name with those two works only began after 1270, and it now seems likely that Garlandia was one Jehan de Garlandia, a keeper of a bookshop in Paris, records of whom appear on various official Parisian documents between 1296 and 1319. Most likely he was an editor of the two previous anonymous treatises, and while he did much to clarify them and transmit them to posterity, he did not write them. Sources writing about Garlandia in the late 13th and early 14th century also call him a magister, indicating he probably had a role as a teacher at the University of Paris.
Шығармалары
De mensurabili musica, шамамен 1240 жылы жазылған, ритмдік нотацияның ерте тарихындағы ең маңызды трактат, себебі ол ритмді жазуды ұсынған тұңғыш еңбек. Нақтырақ айтқанда, ол бұрыннан қолданылып келген, ырғақты режимдерді пайдаланған модальдық ритм деп аталатын тәжірибені сипаттайды. Бұл жүйеде ноталардың беттегі орналасуы олардың контексіне байланысты ұзын және қысқа ұзақтықтағы топтарға бөлінеді. De mensurabili musica поэзиялық өлшемдерге сәйкес келетін алты ырғақты режимді сипаттайды: ұзын-қысқа (трохей), қысқа-ұзын (ямб), ұзын-қысқа-қысқа (дактиль), қысқа-қысқа-ұзын (анапест), ұзын-ұзын (спондей) және қысқа-қысқа (пиррих). Нотация әлі де әр нотаның сыртқы түрі оның ұзақтығын көрсететін деңгейге жетпеген; оны әлі де фразадағы нотаның орны, қолданылып жатқан алты ырғақты режимнің қайсысы және басқа да факторлар арқылы түсіну қажет еді. Модальдық ритм – Нотр-Дам мектебінің музыкасының ерекше ырғақтық ерекшелігі, ол 13 ғасыр бойында басым болған өзгеше дыбыс береді. Әдетте, бір режим фраза бойына сақталып, тек каденциядан кейін басқа режимге ауысады. 14 ғасырдың басында ars nova музыкасының дамуымен ғана тұрақты модальдық ритм бұзылып, дәл нотацияның дамуының нәтижесінде еркін ритмдермен ысталды. Трактаттың қанша бөлігі анонимді жазылған және Гарландия оны қаншалықты өңдегені белгісіз, бірақ Гарландия кейінірекгі тараулардың бір бөлігін толығымен жазған болуы мүмкін. Шамамен 1280 жылы жазған Кёльн Франко, өңделмеген нұсқасының бөліктерін анық алған. Гарландияның жетістігі – оны жетілдіру және тарату болды; оның кітап сатушы лауазымы оның кең таралғандығы мен ықпалына себеп болуы мүмкін.
De mensurabili musica, most likely written around 1240, is the single most important treatise in the early history of rhythmic notation, for it is the first to propose notation of rhythm. Specifically, it describes a practice already in use, known as modal rhythm, which used the rhythmic modes. In this system, notes on the page are assigned to groups of long and short values based on their context. De mensurabili musica describes six rhythmic modes, corresponding to poetic feet: long–short (trochee), short–long (iamb), long–short–short (dactyl), short–short–long (anapest), long–long (spondee), and short–short (pyrrhic). Notation had not yet evolved to the point where the appearance of each note gave its duration; that had still to be understood from the position of a note in a phrase, which of the six rhythmic modes was being employed, and a number of other factors. Modal rhythm is the defining rhythmic characteristic of the music of the Notre Dame school, giving it an utterly distinct sound, one which was to prevail throughout the 13th century. Usually one mode prevailed through a phrase, changing to a different mode only after a cadence. Only with the development of the music of the ars nova in the early 14th century was the regular modal rhythm to break down and be supplanted by freer rhythms, as made possible by the development of precise notation. It is not certain how much of the treatise was written anonymously, and how much Garlandia edited it, except that Garlandia probably wrote some of the later chapters in their entirety. Franco of Cologne, writing around 1280, clearly borrowed portions of the unedited version. Garlandia's achievement was to refine and disseminate it; his position as a bookseller may have something to do with its wide distribution and influence.