Оңтүстік Африкадағы медиа: Тәуелсіздік пен әртараптылық
Mass media in South Africa
Оңтүстік Африка медиасы: тілдер, басылымдар, хабар тарату. Африкадағы маңызды орталық, ағылшын тілі басым, африкаанс екінші орында. 1994 жылға дейінгі басылымдар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Африкадағы бұқаралық ақпарат құралдарында үлкен сектор бар және ол Африканың маңызды медиа орталықтарының бірі болып табылады. Оңтүстік Африканың көптеген телерадио хабарларын таратушылары мен басылымдары халықтың әртүрлілігін көрсетеді, бірақ ең көп қолданылатын тіл – ағылшын тілі. Дегенмен, қалған он ресми тілдің барлығы да әлдебір дәрежеде ұсынылған. Африкаанс тілі екінші жиі қолданылатын тіл, әсіресе баспа саласында. 1994 жылға дейін елде қоғамдық газеттер, екі тілді апталықтар, тіпті студенттік "зин" журналдары мен фотокөшірме самиздаттардан тұратын дамыған балама баспасөз болды. Сайлаулардан кейін мұндай бастамаларға қаржылық қолдау тоқтатылды, бірақ соңғы кезде, әсіресе 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі оқиғалардан кейін, жаңалықтарды жинаудың баламалы формаларына қызығушылық қайта оянды.
The mass media in South Africa has a large mass media sector and is one of Africa's major media centres. While South Africa's many broadcasters and publications reflect the diversity of the population as a whole, the most commonly used language is English. However, all ten other official languages are represented to some extent or another. Afrikaans is the second most commonly used language, especially in the publishing sector. Up until 1994, the country had a thriving Alternative press comprising community broadsheets, bilingual weeklies and even student "zines" and photocopied samizdats. After the elections, funding and support for such ventures dried up, but there has been a resurgence of interest in alternative forms of news gathering of late, particularly since the events of 11 September 2001.
Баспасөз бостандығы
Оңтүстік Африка Республикасында баспасөз бостандығының тарихы құрылымы қиын. Оңтүстік Африканың кейбір бұқаралық ақпарат құралдары апартеид жүйесін және 1948-1994 жылдардағы Ұлттық партия үкіметін ашық сынағанмен, сол жылдары үкіметтік цензура олардың жұмысына кедергі келтірді. Мысалы, Оңтүстік Африканың тергеуші журналисі Дональд Вудс, Оңтүстік Африканың қазіргі саясаткері Хелен Зильмен бірге, Қара саналылық қозғалысының жетекшісі Стив Биконың өліміне қатысты шындықты ашуға көмектескеннен кейін, Ұлыбританияға саяси эмиграцияға кетіп, танымал болды. 1994 жылы апартеид пен Ұлттық партияның билігі аяқталғаннан кейін цензура тоқтатылды және жаңа конституция қабылданды, онда әр азаматтың сөз бостандығына құқығы бар екеніне кепілдік беретін Құқықтар туралы заң бар, оған баспасөз және БАҚ бостандығы, ақпарат немесе идеяларды қабылдау немесе тарату бостандығы, көркем шығармашылық бостандығы, академиялық бостандық және ғылыми зерттеулер бостандығы кіреді. Бұл бостандықтар іс жүзінде көбінесе сақталады және баспасөз салыстырмалы түрде еркін деп есептеледі. БАҚ-қа қатысты заңдар мен оның мазмұнына саяси бақылау көбінесе орташа деңгейде болады және журналистерге қарсы репрессивті шаралар туралы аз мәлімет бар. Осының нәтижесінде, Оңтүстік Африка 2015-2016 жылдардағы «Шекарасыз репортерлер» ұйымының баспасөз бостандығы индексінде 39-шы орынды иеленді. Дегенмен, Оңтүстік Африкадағы баспасөз бостандығының кейбір аспектілері де сынға ұшырады. Барлық ірі күнделікті газеттер төрт ірі медиа компанияларға тиесілі, бұл корпоративтік бағытталғандыққа алып келуі мүмкін. Сонымен қатар, Оңтүстік Африканың Халықтық хабар тарату корпорациясы (SABC) – ANC көпшілік үкіметімен қаржыландырылатын мемлекеттік телеарна. «Мұнай қақпасы» скандалының кейбір аспектілері де алаңдаушылық тудырды, сондай-ақ 2006 жылдың 3 ақпанында судья Мұхаммед Джаджбайдың Оңтүстік Африкада Мұхаммедтің карикатураларын жариялауға тыйым салғаны да алаңдау тудырды. БАҚ хабарлауынша, SABC үкіметке сын көзбен қарайтын кейбір сарапшылар мен аналитиктерді қара тізімге енгізген. Соңғы кезде Ақпаратты қорғау туралы заң жобасы және ұсынылып жатқан БАҚ апелляциялық трибуналы ел ішінде де, шетелде де қырқыс пікірталас тудырды, олар баспасөз бостандығына қауіп төндіріп отыр деген айыптаулар көтерілді.
Press freedom has a chequered history in South Africa. While some sectors of the South African media openly criticised the apartheid system and the 1948 1994 National Party government, they were hampered by government censorship during those years. For example, South African investigative journalist Donald Woods became renowned after he fled to live in the United Kingdom in exile after helping to expose the truth behind the death of Steve Biko, the leader of the Black Consciousness Movement, along with fellow journalist and current South African politician, Helen Zille. After the end of apartheid and National Party rule in 1994 however, censorship ended and a new constitution was enacted which has a Bill of Rights that guarantees that every citizen has the right to freedom of expression, which includes freedom of the press and media, the freedom to receive or impart information or ideas, freedom of artistic creativity, academic freedom, and freedom of scientific research. These freedoms are generally respected in practice and the press is considered relatively free. Laws concerning the media and political control over its content are generally considered to be moderate and there is little evidence of repressive measures against journalists. In consequence, South Africa is ranked 39th in Reporters Without Borders' worldwide index of press freedom 2015–2016. However, there has also been criticism of certain aspects of the freedom of the press in South Africa. All the large daily newspapers are owned by the four largest media firms, which could lead to pro corporate bias. In addition, the South African Broadcasting Corporation (SABC), the public broadcaster, is funded by the ANC majority government. Some media aspects of the Oilgate scandal have also been a cause for concern as was the banning of the publication of the cartoons of Muhammad in South Africa by Judge Mohammed Jajbhay on 3 February 2006. According to media reports, the SABC blacklisted certain commentators and analysts which may be critical of the government. Recently, the Protection of Information Bill and the proposed Media Appeals Tribunal has caused controversy both domestically and abroad with allegations that press freedom is under threat.
Газеттер
Оңтүстік Африкадағы газеттердің тарихы 1800 жылға дейін жетеді, осы кезде Кейп колониясының губернаторы үкіметтік бақылаудағы Кейптаун газеті мен Африкалық хабаршыны жариялауды бастады. Алғашқы жеке меншік газет – SA Commercial Advertiser 1824 жылы Томас Прингл мен Джон Фейрберн редакторлар ретінде жарық көрді. Голланд тіліндегі алғашқы газет De Zuid Afrikaan 1830 жылы, африка тіліндегі алғашқы газет Umshumayeli Wendaba 1837 жылы, ал африкаанс тіліндегі алғашқы газет Die Afrikaanse Patriot 1876 жылы жарық көрді. Қазіргі газет индустриясы жақсы жағдайда. 1996 жылы Оңтүстік Африка аудиторлық бюросының (ABC) жүргізген зерттеуіне сәйкес, елде 36 күнделікті және апталық қалалық газет болды – 29 ағылшын тілінде, төрт африкаанс тілінде, екі зулу және бір хоса тілінде. Демографиялық көрсеткіштер мен жарияланым тілдері арасындағы қарама-қайшылықты әртүрлі сауаттылық деңгейі, ағылшын тілінің кең таралған қолданылуы, сондай-ақ Оңтүстік Африканың цензура тарихымен түсіндіруге болады, ол газет оқу мәдениетінің дамуын тежеді. Сонымен қатар, көптеген түрлі тілдердегі тегін (жарнамамен қаржыландырылатын) жергілікті және қоғамдық газеттер де бар. Оңтүстік Африкада күніне шамамен 1,3 миллион газет сатылады. Бірнеше тәуелсіз газеттер бар, ең танымалдары – Mail & Guardian, бірақ көпшілігі төрт ірі баспа тобына тиесілі: Avusa, Naspers, Independent News and Media (Sekunjalo Investments иелігінде) және CTP/Caxton.
The history of newspapers in South Africa dates back to 1800, when the governor of the Cape Colony initiated the publishing of the government controlled Cape Town Gazette and African Advertiser. The first privately owned newspaper, the SA Commercial Advertiser was published in 1824, with Thomas Pringle and John Fairbairn as editors. The first Dutch language newspaper, De Zuid Afrikaan, was published in 1830, the first African language newspaper, Umshumayeli Wendaba, in 1837 and the first Afrikaans language newspaper, Die Afrikaanse Patriot, in 1876. The current newspaper industry is in a fairly healthy state. According to a South African Audit Bureau of Circulation (ABC) survey in 1996, there were 36 daily and weekly urban newspapers in the country – 29 in English, four in Afrikaans, two in Zulu and one in Xhosa. The dichotomy between demographics and publishing languages can be explained by different literacy levels, the widespread popular use of the English language, as well as South Africa's history of censorship, which curbed the development of a culture of newspaper readership. There are also a large number of free (advertising funded) local and community newspapers in several different languages. An estimated 1.3 million newspapers are sold in South Africa daily. There are several independently owned newspapers, most notably Mail & Guardian, however the majority are owned by four large publishing groups: Avusa, Naspers, Independent News and Media (owned by Sekunjalo Investments), and CTP/Caxton.
Журналдар
Оңтүстік Африкада өте дамыған журнал индустриясы бар, шамамен 280 жергілікті басылым қол жетімді; импортталған журналдар осы санды айтарлықтай арттырады. 1998 жылы индустрияның жылдық айналымы шамамен 1,7 миллиард ранд құрады. Бұқаралық тұтыну нарығында Naspers, Perskor, CTP Holdings, TML сияқты бірнеше баспагер ғана басымдыққа ие, ал мамандандырылған тұтынушылар, сауда және техникалық секторлар өте фрагменттелген және жоғарыда аталған ірі ойыншылардан басқа көптеген шағын және орта кәсіпкерлік баспагерлерді қамтиды. Оңтүстік Африканың жақындағы тарихынан күтілгендей, оның журнал нарығы (әлі де) елдің әртүрлі нәсілдік топтары арасында журналдарды оқушылар арасындағы анық айырмашылықтармен сипатталады. Индустрияны дәстүрлі бұқаралық тұтыну журналдарының төмендеуі және мамандандырылған журналдардың өсуі де сипаттайды, сондай-ақ, Оңтүстік Африканың қара нәсілді халқына арналған журналдардың, мысалы, Drum журналының өсуі де осы салаға тән. Naspers бұқаралық тұтыну журналдары секторындағы үстем ойыншы болып табылады және Оңтүстік Африкада оқылатын барлық журналдардың үштен екісін, соның ішінде импортталған журналдарды сатады. Компания Fair Lady, Sarie, Insig, SA Sports Illustrated, Kickoff, Huisgenoot, You және Drum сияқты ірі ұлттық басылымдарды шығарады. Африкаанс тіліндегі Huisgenoot отбасылық журналы Оңтүстік Африкадағы кез келген журналдың ең көп таралымына ие, одан кейін оның ағылшын тіліндегі нұсқасы You келеді; бұл екі журналдың апта сайынғы таралымы шамамен бір миллион данаға жетеді. Fair Lady және Sarie - Оңтүстік Африкадағы ең көп сатылатын ағылшын және африкаанс тілдеріндегі әйелдер журналдары. Бұқаралық нарықтағы басқа ірі баспагерлер - Perskor (Republican Press), CTP Holdings және Times Media. Мамандандырылған тұтынушылар журналдарын жоғарыда аталған баспагерлер, сондай-ақ Primedia Publishing, Kagiso Media және Ramsay Son & Parker шығарады. Сауда және техникалық секторда Primedia ең ірі баспагер болып табылады.
South Africa has a very robust magazine industry with an estimated 280 locally published titles available; imported magazines add to this number considerably. The industry's annual turnover in 1998 was estimated to be about R 1.7 billion. While the mass consumer market sector is dominated by only a few publishers (Naspers, Perskor, CTP Holdings, TML), the specialist consumer and trade & technical sectors are very fragmented and contain a large number of small and medium sized publishers in addition to the aforementioned major players. As could be expected from South Africa's recent history, its magazine market is (still) characterised by definite differences in the readership of magazines amongst the country's different race groups. A decline in traditional mass consumer magazine titles versus the growth of specialist titles also characterises the industry, as does the growth of magazines specifically aimed at black South Africans, such as Drum. Naspers is the dominant player in the mass consumer magazine sector and sells about two thirds of all the magazines read in South Africa, including imported magazines. The company publishes large national titles such as Fair Lady, Sarie, Insig, SA Sports Illustrated, Kickoff, Huisgenoot, You and Drum. The Afrikaans language family magazine Huisgenoot has the largest circulation of any South African magazine and is followed by You, its English language version; these two magazines have a combined circulation of almost one million copies a week. Fair Lady and Sarie are South Africa's largest selling English and Afrikaans language women's magazines, respectively. Other large mass market publishers are Perskor (Republican Press), CTP Holdings and Times Media. Specialist consumer magazines are also published by the aforementioned publishers, as well as by Primedia Publishing, Kagiso Media and Ramsay Son & Parker. In the trade and technical sector Primedia is the largest publisher.
Теледидар
Теледидар Оңтүстік Африкадағы ең қатаң реттелетін медиа саласы болып табылады және оны (радиомен бірге) Оңтүстік Африканың тәуелсіз байланыс органы (ICASA) реттейді. Хабар тарату құқықтары, әсіресе теледидар үшін, тек шақыру арқылы беріледі және қазірге дейін тек екі тәуелсіз теледидар хабар таратушысына ғана жұмыс істеуге рұқсат берілді. Хабар тарату лицензиялары жергілікті, қоғамдық және білім беру мазмұнының белгілі бір пайызын талап етеді және хабар таратушылар лицензия шартының бір бөлігі ретінде осындай мазмұнды қосуға міндетті. Осының салдарынан Оңтүстік Африкада төрт тегін эфирлік телеарна бар: Оңтүстік Африка хабар тарату корпорациясының SABC 1, SABC 2 және SABC 3, сондай-ақ e.tv. Оңтүстік Африка хабар тарату корпорациясы (SABC) – Оңтүстік Африканың мемлекеттік меншіктегі қоғамдық хабар таратушысы. Барлық хабар таратушылар Хабар тарату шағымдары комиссиясының қарауына жатады. Multichoice – елдегі ең ірі төлемді теледидар және спутниктік хабар тарату провайдері, бір жер үсті төлемді телеарнасы M-Net және 55-тен астам жергілікті және халықаралық арналары бар DStv цифрлық спутниктік теледидар желісіне ие, ол Африка бойынша 2 миллионнан астам абонентке хабар таратады. 2008 жылдың қараша айында 18 өтініштің ішінде төрт жаңа лицензия төлемді теледидар қызметтерін іске асыруға берілді. Walking on Water (христиандық хабар таратушы), On Digital Media және e.tv спутниктік бөлімшесі e Sat 2008 жылдың ортасында тікелей спутниктік хабар таратуды бастауға күтілді. Бірақ бұл жоспар орындалмады, себебі тек On ғана Top TV қызметін іске қоса алды. Тіпті Telkom Media да, олар спутниктік қызметтермен қатар, бейне сұраныс сияқты IPTV қызметтерін де ұсынуы керек болды, бірақ жоба іске аспады және кейіннен Оңтүстік Африкадағы Shenzhen Media компаниясына сатылды. On Digital Media акцияларының 68%-ы қара нәсілділерге тиесілі.
Television is the most tightly regulated media sector in South Africa and is (along with radio) regulated by the Independent Communications Authority of South Africa (ICASA). Broadcast rights, especially for television, are issued by invitation only and only two independent television broadcasters have been permitted to operate up to now. Broadcast licenses mandate percentages of local, community and educational content and broadcasters are required to include such content as a condition of their license. As a result, there are only four free to air terrestrial television channels in South Africa, the South African Broadcasting Corporation's SABC 1, SABC 2 and SABC 3 as well as e. tv. The South African Broadcasting Corporation or SABC is South Africa's state owned public broadcaster. All broadcasters are subject to the Broadcast Complaints Commission. Multichoice is the oldest provider of pay TV and satellite broadcasting in the country, with one terrestrial pay TV channel, M Net, and DStv, a digital satellite television network with over 55 local and international channels that broadcasts to over 2 million subscribers throughout Africa. In November 2008 four new licenses were granted, from a total of 18 applications, for the operation of pay TV services. Walking on Water (a Christian broadcaster), On Digital Media and e Sat (the satellite arm of e. tv) were all expected to start direct to home satellite broadcasts in mid 2008. This did not happen as only On succeeded in launching its Top TV service. Even Telkom Media which was supposed to operate satellite services as well as IPTV services such as video on demand, never took off and was subsequently sold to Shenzhen Media South Africa. On Digital Media is 68% black owned.
Радио станциялары
Радио әрқашан Оңтүстік Африканың ең ірі хабар тарату құралы болды; 1960 жылдардан бастап Оңтүстік Африка FM радио технологиясы бойынша әлемдік көшбасшы болды. 1962 жылы бес FM радиостанциясы хабар таратты, әрқайсысы нақты бір тіл тобына бағытталған. Хабарлардың мазмұны музыка, спорт, дін, өзекті мәселелер және драманы қамтыды. 1980 жылдардың ортасына қарай тағы бес тілдің өз станциялары және төрт музыкалық аймақтық, коммерциялық хабар таратушылар FM желісіне қосылды. 1996 жылы саланың дерегуляциясы радиостанциялардың одан да көптеп таралуына әкелді. Мысалы, Йоханнесбург тыңдаушыларына шамамен 4 радиостанция қолжетімді. Хабар тарату мемлекеттік меншіктегі және қаржыландырылатын SABC-нің бүкіл ел және аймақтық радиостанцияларынан бастап, толығымен коммерциялық жекеменшік станцияларға дейін, сондай-ақ нақты қалаларды, қалашықтарды, аудандарды немесе этникалық топтарды қамтитын қоғамдық станцияларды қамтиды. Шамамен сексен қоғамдық радио лицензиясы берілді, бірақ олардың шамамен ширек бөлігі жұмыс істемейді. Радиостанциялардың көпшілігі ағылшын тілінде хабар таратады, бірақ Оңтүстік Африканың басқа ресми тілдері де эфирде өкілдік етеді. Саланы ICASA реттейді.
Radio has always been South Africa's biggest broadcast medium; From the 1960s, South Africa was a world leader in FM radio technology. In 1962, five FM radio stations broadcast, each to a particular language group. The content of the broadcasts ranged widely, over music, sports, religion, current affairs and drama. By the mid 1980s another five languages had their own stations and four music only regional, commercial broadcasters had been added to the FM network. The sector's deregulation in 1996 led to an even bigger proliferation of radio stations. For example, there are about 4 radio stations available to Johannesburg listeners. Broadcasts range from the country wide and regional radio stations of the state owned and funded SABC to fully commercial privately owned stations to community stations that target specific cities, towns, neighbourhoods or ethnic groups. Approximately eighty community radio licenses have been issued, although a quarter of these are inoperative. The majority of radio stations broadcast in English, although the other official languages of South Africa are represented on the airwaves as well. The industry is regulated by ICASA.
Интернет және телекоммуникациялар
Африканың қалған бөлігімен салыстырғанда, бұл сектор салыстырмалы түрде үлкен және дамыған. Дегенмен, оны соңғы жылдары одан әрі өсуге бөгет келтіргені үшін сынаған Telkom тұрақты байланыс монополиясы басып алады. Телефон және интернетке қол жеткізу Vodacom және MTN сияқты ұялы байланыс операторлары арқылы да мүмкін, бірақ бұл әлдеқайда қымбат нұсқа.
In comparison with the rest of Africa, this sector is fairly big and robust. However, it is dominated by the fixed line monopoly Telkom, which has been criticised in recent years for hampering further growth. Telephone and internet access is also available via mobile network operators, such as Vodacom and MTN, but is an even more expensive option.