Кіріспе
Азиз (عزيز, ) – семит, еврей, арамей және араб тілдерінде таралған еркек есімі. Араб және еврей тілдерінде осы есімнің әйелдік түрі – Азиза. Еврей және арамей тілдерінде Азиз түбірі – עזז, мағынасы "күшті, қуатты". Араб тілінде бұл сөз ʕ z z түбірінен шыққан, ол да "күшті, қуатты" дегенді білдіреді, сонымен қатар араб және арамей тілдерінде "құрметті, жақын, бағалы" мағынасын да иеленеді. Ескі өсиетте Азиз – Шеманың ұлы, Беланың әкесі. Латынша "Азизус" түрінде бұл Рим империясының қарауындағы Эмеса (қазіргі Хомс, Сирия) қаласын басқарған араб дін қызметкерлерінің бірі ретінде кездеседі. Ежелгі Левант мифологиясында Азиз немесе Азизос – таңғы жұлдыздың палмирендік арамейлік және араб құдайы. Арабтың Аль-Узза құдайы да Венера планетасымен байланысты және осы ʕ z z түбірінен шыққан. Аль-Азиз – исламдағы Алланың есімдерінің бірі. "Аль" сөзі "Азиз" сөзін есімге айналдырады. "Азиз" сөзі "Аль" префиксіз Мысырдың жоғары тұрған ақсүйектерінің патшалық титулы ретінде қолданылады, бұл титулты Құрандағы Юсуф сүресінде Жүсіп пайғамбар, ал Киелі кітапта Потифар да алып жүрген, Құранда Азиз деп аталған. Бұл есім араб, ассириялық нео-арамей, манди, еврей және мальтий тілдері сияқты семит тілдерінде қолданылады, сондай-ақ түрік, күрд, армян, әзербайжан, парсы, урду, бербер, пашту, пәнджәби, гуджарати, дари, қазақ, қырғыз, түрікмен, өзбек, ұйғыр, балучи, бенгал, сомали, индонезия, чечен, черкес және малайзия сияқты семит емес тілдерге де тараған. Азиз – кең таралған еркек есімі, әсіресе мұсылман әлемінде, бірақ оны Таяу Шығыстағы мұсылман емес араб емес халықтар да қолданады, мысалы, яһудилер, ассириялықтар, арамейлер, марониттер және мандеилер.
Al Aziz is one of the names of God in Islam. The "Al" makes the word "Aziz" proper. "Aziz" without "Al" is used as a royal title borne by the high nobles of Egypt, being a title borne by the prophet Joseph in the Quranic Surah e Yusuf, and also by the Biblical Potiphar, referred to in the Quran as Aziz. It is used in existing Semitic languages such as Arabic, Assyrian Neo Aramaic, Mandic, Hebrew and Maltese and has also spread to non Semitic languages like Turkish, Kurdish, Armenian, Azerbaijani, Persian, Urdu, Berber, Pashtu, Punjabi, Gujarati, Dari, Kazakh, Kyrgyz, Turkmen, Uzbek, Uyghur, Balochi, Bengali, Somali, Indonesian, Chechen, Circassian and Malaysian. Aziz is a common masculine given name, especially in the Muslim world but it has also continued to be used by non Muslim non Arab peoples in the Middle East, e. g. Jews, Assyrians, Arameans, Maronites and Mandeans.
Әзіз
Азиз Ансари (1983 жылы туған), үнді-американдық стендап комедияшы және актер. Азиз Азион (1984 жылы туған), Угандалық R&B әнші-күйші. Азиз Бехич (1990 жылы туған), австралиялық футболшы. Азиз Ибрагим (1964 жылы туған), британдық гитарист. Азиз Миан (1942–2000), пәкістандық әнші. Азиз Несин (1915–1995), түрік юморисі және жазушы. Азиз Санкар (1946 жылы туған), түрік ғалымы және 2015 жылғы химия саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. Азиз Шавершиан (1989–2011), орыс-австралиялық бодибилдер және күрд тегіндес интернетке танымал тұлға. Азиз Йылдырым (1952 жылы туған), түрік кәсіпкері.