Кіріспе

Познань қаласындағы Рим-католик шіркеуі, Польшадағы ең көне кафедралық собор. Познаньдегі Әулие Петр мен Әулие Павел архикафедралық базиликасы – Польшадағы ең көне шіркеулердің бірі және Польшадағы ең көне кафедралық собор, 10 ғасырға дейін салынған. Бұл Познаньдегі ең көне тарихи ескерткіш. Ол қала орталығынан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан Остров-Тумски аралында тұр.

Тарих

Собор бастапқыда 10 ғасырдың екінші жартысында қазіргі Остров-Тумски деп аталатын Познань қаласындағы бекінілген қамалда (грод) салынған. Бұл ертедегі Польша мемлекетінің маңызды саяси орталықтарының бірі болды, және оған герцог сарайы (археологтар 1999 жылдан бері собордың алдында тұрған Мария шіркеуінің астында қазба жұмыстарын жүргізіп жатыр) кірді. Сарайда Польшаның алғашқы тарихи билеушісі Миешко I-нің христиан дініндегі әйелі Добраваға арналған шағын шіркеу болған, мүмкін. Миешконың өзі 966 жылы, мүмкін Познаньде, крещение рәсімінен өтті. Бұл Польшаның христиандығына көшуі мен мемлекеттің консолидациясының маңызды оқиғасы саналады. Собор осы шақта салынды; ол 968 жылы Польшаға алғашқы миссионер епископы, епископ Иордан келгенде собор мәртебесіне ие болды. Әулие Петр шіркеудің қамқоршысы аталды, себебі елдегі алғашқы собор ретінде, Ватиканның Әулие Петр базиликасымен бірдей қамқоршыға ие болу құқығы болды. Ол кезде салынған, роман стиліне дейінгі шіркеудің ұзындығы шамамен 48 метрді құрады. Бұл ғимараттың қалдықтары бүгінгі базиликаның жертөлерінде сақталған. Бірінші шіркеу шамамен жетпіс жыл бойы, дінге қайта оралу кезеңі мен Богемия герцогы Бретислав I-нің (1034–1038) шабуылына дейін тұрды. Собор роман стилінде қайта салынды, оның қалдықтары оңтүстік мұнарада көрінеді. 14 және 15 ғасырларда шіркеу готика стилінде қайта жаңартылды. Осы кезде шіркеуге капеллалар қосылды. 1622 жылы болған өрт соборға ауыр зардап келтірді, сондықтан толықтай қайта құру қажет болды, ол барокко стилінде жүзеге асырылды. 1772 жылы тағы бір ірі өрт болды, және шіркеу неоклассикалық стилде қайта салынды. 1821 жылы Папа Пий VII соборды Митрополит Архиепархиясы мәртебесіне көтерді және екінші қамқоршы Әулие Павелді қосты. Соңғы үлкен өрт 1945 жылдың 15 ақпанында Познань шайқасы кезінде, Қызыл Армияның, поляк еріктілерінің көмегімен қаланы басып алуымен бірге болды. Келтірілген зиян соншалықты үлкен болды, консерваторлар готика стиліне оралуға шешім қабылдады, өрттен табылған ортағасырлық жәдігерлерді негіз ретінде пайдаланды. Собор 1956 жылдың 29 маусымында қайта ашылды. 1962 жылы Папа Иоанн XXIII шіркеуге кіші базилика мәртебесін берді.