Кіріспе

Тасымалдамалы әуе қорғанысы жүйесі

HN 5 (; НАТО-ның атауы: CH SA 3) – совет технологиясына негізделген, бірінші буын қытайлық адаммен тасымалданатын әуе қорғанысы жүйелерінің (MANPAD) отбасы. HN аббревиатурасы Silkworm зымырандық отбасының HY (Hai Ying, немесе Sea Eagle) сериялы кемеге қарсы зымырандарымен шатасуды болдырмау үшін қолданылады. Қытай армиясындағы HN 5 сериясы QW сериялы MANPAD жүйелерімен бірінші және алдыңғы қатардағы резервтік бөлімшелерде пайдаланудан шығарылды, бірақ олар әлі де жасақ бөлімдерінде қолданылуда.

Даму

HN 5 – кеңестік Strela 2 (SA 7) зеңбіреуінің көшірмесі, кері инженериялық әдіспен жасалған нұсқасы. Жеке зымырандық қорғаныс құралдарына (MANPADS) шұғыл қажеттілік туғандықтан, Солтүстік Вьетнам Вьетнам соғысы кезінде Қытайға түпнұсқа үлгін берді және Қытайдан NVA үшін көшірмелерін жасап, жеткізуді сұрады. Бірақ Қытайдағы саяси жағдайдың, атап айтқанда, Мәдени революцияның салдарынан кері инженерия процесі баяу жүрді. Алғашқы шағын партия Вьетнамға сынаққа жіберілген кезде, нәтижелер тиімсіз болды, себебі американдық әскери ұшақтары HN 5 және оның кеңестік аналогы Strela 2-ге қарсы қолдануға болатын электрондық қарсы шараларды (ECM) қабылдаған еді. HN 5-тің өлшемдері мен мүмкіндіктері Strela 2-ге өте ұқсас.

HN-5B

Қытайда кеңестік 9К34 "Стрела-3" зеңбіреу жүйесінің негізінде әзірленген. Ракета 1980 жылдардың ортасында қытай армиясының қарулануына енгенімен, Қытайда алғаш рет 1990 жылы ғана көрсетілді. Қытайдың көптеген ішкі және кейбір шетелдік ақпарат көздерінің мәліметінше, қытайлар кеңестік үлгілерді Заир арқылы Ангола үкімет күштерінен UNITA тобы түйткіндеген 9К34 "Стрела-3" зеңбіреу жүйесінен алған, дәл осы жолмен қытайлар аз уақыттан кейін 9К310 "Игла-1" зеңбіреу жүйесін де қолға түсірген. Ракета 1990 жылдың қаңтар айында пәкістан армиясының қарулануына енді.

Шетелдік нұсқа

Пәкістан HN 5B технологиясын пайдаланып, Anza Mk I зымыранын жасады.

HN-5C

HN 5B машинасына орнатылған нұсқасы алғаш рет 1986 жылы өндіріске түсті, бірақ Қытайда 1990 жылдардың басына дейін жұртқа көрсетілмеді. Барлығы сегіз зымыран 4x4 көлігіне орнатылған, әр тобы төрттен, және электр-оптикалық атыс басқару жүйесімен жабдықталған. Көліктің көлемі қосымша зымырандарды қолдану мүмкіндігін анықтады. Көлікке орнатылған нұсқадағы зымырандар MANPAD ретінде қолданылуы мүмкін болғанымен, оларды далада қолдану үшін алдымен қайта жабдықтау қажет.