Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Микмау ақыны Рита Джо (туған аты Рита Бернард; 15 наурыз 1932 – 20 наурыз 2007) – микмау халқының ақыны және ән жазушысы, көбінесе Микмау халқының лауреат ақыны деп аталады.
Miꞌkmaw poet
Rita Joe, (born Rita Bernard; March 15, 1932 – March 20, 2007) was a Mi'kmaq poet and songwriter, often referred to as the Poet Laureate of the Mi'kmaq people.
Өмірбаян
Рита 1932 жылдың 15 наурызында Новая Шотландияның Кейп-Бретон аралындағы Уайкокомахта дүниеге келді. Оның ата-анасы Джозеф пен Энни Бернард болды, екеуі де Микмак тайпасынан, ал Ританың төрт бауыры болды. Рита бес жасқа келгенде анасы қайтыс болды, ол бірнеше жылды тәрбие үйінде өткізді, содан кейін әкесі мен бауырларымен Уайкокомах резервациясына қайтып келді. 1942 жылы, он жасында, ол жетім қалды. Осының салдарынан ол Шүбенакади интернатына жіберілді. Мұнда оған өз тілінде сөйлеуге және мәдениетін сақтауға тыйым салынды. Ол 16 жасқа толғанға дейін және мектепті бітіргенге дейін физикалық және психикалық зорлық-зомбылыққа ұшырады. Рита өз тілін қайтадан Микмак тайпасынан кездескен адамдармен сөйлесу арқылы үйренуге мәжбүр болды. Мектепті бітіргеннен кейін ол Новая Шотландияда түрлі жұмыстар істеді, содан кейін Бостонға көшіп кетті. Сол жерде ол Фрэнк Джомен танысты.
Rita was born March 15, 1932, in Whycocomagh, Cape Breton Island, Nova Scotia. Her parents were Joseph and Annie Bernard, both of the Mi'kmaq First Nations, and Rita had four siblings. When Rita was five years old, her mother died, and she spent several years in foster care before returning to live with her father and siblings at the Whycocomagh reserve. In 1942, when she was ten years old; she became orphaned. As a result, she was sent to the Shubenacadie Residential School. There, she was forbidden to speak her native language and practice her culture. She had to face physical and mental abuse until she turned sixteen and finished school. Rita had to learn her native language again by talking with Mi’kmaq speakers (people from her same tribe). Shortly after she finished school, she worked at different jobs in Nova Scotia, and then, she moved to Boston. There, she met Frank Joe.
Мұрасы мен ықпалы
Рита Джо резервация мектептері туралы шындықты айтуымен және тума америкалық ретінде "ақ әлемде" өмір сүрудің қандай екенін баяндауымен танымал. Ол сондай-ақ АҚШ және Канадада тума халқының өнерін және мәдениетін насихаттаудағы елші ретінде жарқын үлгі. 2016 жылдың қаңтар айында Оттавадағы Ұлттық өнер орталығында «Мен сөйлеуімді жоғалттым» атты қойылымның тұсаукесері өтті. Бұл қойылым Джоның «Мен сөйлеуден айырылдым» өлеңіне негізделген. Фильмді Барбара Уиллис Свит түсірді. Бұл қойылым Канададағы интернат мектептерінің тарихына назар аударды. 2023 жылы Джо Нова-Скотияның Мұра күнінің құрметті тұлғасы атанды және оның суретін Канаданың 20 долларлық банкнотасына салу үшін науқан басталды.
Rita Joe has been known for speaking the truth about reservation schools, and how it is to live in a "White World" as a Native American. She is also a clear example of an ambassador for people and for promoting Native Americans' art and culture in the United States and Canada. In January 2016, the National Arts Centre in Ottawa premiered I Lost My Talk. This was a performance based on Joe's poem I Lost My Talk. The film was directed by Barbara Willis Sweete. The performance sparked a light on the legacy of residential schools in Canada. In 2023, Joe was the honouree of Nova Scotia's Heritage Day, and a campaign was launched to represent her on Canada's $20 bill.
Рита Джоның естелік сауаттылық күні
Әр жыл сайын Эскасони алғашқы ұлысындағы Эллисон Бернард мемориалдық орта мектебі Рита Джоның құрметіне сауаттылық күнін өткізеді, оқушылардың оқуға, жазуға және өздерінің әңгімелерін жазуға шабыттандырылып, микмак тілін жаңғырту үмітімен. Алғашқы Рита Джоның естелік сауаттылық күні 2012 жылы өтті. Мерекелік шараларға студенттер арасындағы жазу байқауы, сондай-ақ кәсіби жазушылар мен суретшілердің келуі және шеберлік сабақтары кіреді. НАКО-ның көпмедиалық қойылымын қарап, Наташа Готье: "Жазу өте түсінікті, бірақ ешқашан қарапайым немесе кемсітпейтін емес. [Композитор Джон] Эстасионың оркестрлеу сезімі тамаша, ойға қоятын, бірақ қалыпты емес" деді.
Each year, Allison Bernard Memorial High School in Eskasoni First Nation, Nova Scotia, holds a literacy day in Rita Joe's honour, with the "hope that students would be inspired to read, write, and create their own stories" and revitalize the Mi'kmaq language. The first Rita Joe Memorial Literacy Day was held in 2012. Festivities include a writing contest for students and visits and workshops from professional writers and artists. Reviewing the NACO's multimedia performance, Natasha Gautier stated, "The writing is eminently accessible but never simplistic or condescending. [Composer John] Estacio has a wonderful sense of orchestration, evocative but not cliché."
Құрметтер
1989 жылы ол Канада орденінің мүшесі атанды. 1992 жылы ол Канада Королінің жеке кеңесінің мүшесі болды. 1993 жылы Далхаузи университетінен құрметті заң ғылымдары докторы дәрежесін алды. 1997 жылы Кейп-Бретон университетінің (қазіргі Кейп-Бретон университеті) құрметті әдебиет докторы дәрежесімен марапатталды. 1997 жылы ол Ұлттық аборигендер жетістіктері сыйлығын алды. 1998 жылы Маунт-Сен-Винсент университетінен құрметті гуманитарлық ғылымдар докторы дәрежесін алды.
In 1989 she was made a Member in the Order of Canada. In 1992 she was made a Member of the Queen's Privy Council for Canada. In 1993 she was awarded an honorary Doctor of Laws from Dalhousie University. In 1997 she was awarded an honorary Doctorate of Letters from the University College of Cape Breton (now Cape Breton University). In 1997 she received a National Aboriginal Achievement Award. In 1998 she was awarded an honorary Doctor of Humane Letters from Mount Saint Vincent University.
Дәйексөздер
"Бұрын үндістерді жамандыққа ұқсатып көрсеткен, мен өз халқым – микмактардың жақсы жағын жазамын. Алғаш жазуды бастағанда, мен өз жұмысым арқылы барлық аз ұлт өкілдеріне шабыттандыруды көздедім. Менің ең басты арманым – жұмысыммен басқаларды қуанту. Ең үлкен тілегім – халқымнан көбірек шығармалар тууы, және балаларымыз оларды оқуы. Біз тарихты өзіміз жазғанда, ол мүлдем басқаша болар еді деп қайта-қайта айтамын. Ұзақ жылдар бойы қалыптастырған оң көзқарасым енді мені жағымсыз нәрселерден алшақтатады. Мен әр нәрсенің жақсы жағын іздеймін."
"Indians have in the past been portrayed as the bad guys, I write the positive image of my people, the Mi'kmaq." "When I started the first time writing, I was trying to inspire all minorities with my work. To make others happy with my work is what I wanted to do." "My greatest wish is that there will be more writing from my people, and that our children will read it. I have said again and again that our history would be different if it had been expressed by us." "The positive outlook that I have worked on for so long now turns me off the negative. I look for the good."