Кіріспе

Италиялық кардинал Джованни Баттиста Ре (30 қаңтар 1934 жылы туған) – Католик шіркеуінің итальяндық кардиналы. Оның қызметі негізінен Рим Куриясында өтті. 2001 жылы кардинал дәрежесіне көтерілді. 2000 жылдан 2010 жылға дейін Епископтар жөніндегі Конгрегацияның префекті болды. Ең тәжірибелі кардинал-епископ ретінде, ол 2013 жылғы наурыз айында Бенедикт XVI-ның орнына жаңа папа сайлау үшін өткен паптық конклавқа төрағалық етті. Рим папасы Франциск 2020 жылдың 18 қаңтарында оны Кардиналдар коллегиясының деканы етіп бекітті.

Алғашқы жылдар

Италияның Борно қаласында ағаш шебері Маттео Ренің (1908–2012) ұлы болып дүниеге келген Джованни Баттиста Ре 1957 жылдың 3 наурызында Брессияда архиепископ Джачинто Тредичиден дін қызметкеріне рукоположен болды. Ол Римдегі Григориан университетінен канондық құқық бойынша докторлық дәрежесін алған және Брешиа семинариясында оқытушы болып жұмыс істеген. Дипломатиялық мансапқа дайындалу мақсатында 1961 жылы Рим Папасының шіркеу академиясына қабылданды.

Куриалдық қызмет

1963 жылдан бері Рим Куриясының мүшесі болып табылады, онда архиепископ Джованни Бенеллидің жеке хатшысы қызметін атқарды. Әртүрлі дипломатиялық қызметтерде болғаннан кейін, 1987 жылдың 9 қазанында Форум Новум титулды епископтығының епископы және Епископтар жөніндегі Конгрегация хатшысы болып тағайындалды. Папа Иоанн Павел II бір айдан соң, 7 қарашада епископтық киризбен құдайылық рәсім өткізді.

Орнын алмастыру

1989 жылы 12 желтоқсанда Ватиканның Мемлекеттік хатшылығының жалпы істер жөніндегі sostituto ("орынбасары") болды, бұл Мемлекеттік хатшы кардиналының маңызды лауазымдарының бірі. "Қымылға шақыру" ұйымы оның мұндай мәлімдеме жасау құқығын даулап, Епископтар жөніндегі Конгрегациядан "Қасиетті Тақтың ресми пікірін" беруді сұрады. Конгрегация префекті ретінде Ре 2006 жылы Брускевицтің әрекетін қолдады.

Вильгус қақтығысы

Епископтар қауымының префекті ретінде Папаға дін қызметкерлерінің болашақ мансабын шешуге көмектескен Ре былай деді: "Монсеньор Вильгус тағайындалған кезде оның [құпия қызметтермен] байланысы туралы біз ештеңе білмедік. Вильгус 2007 жылғы 6 қаңтарда Варшава архиепископы лауазымынан, ондаған жыл бұрын Польшаның коммунистік құпия полициясымен ынтымақтас болғаны туралы мәлімделгендіктен, сол лауазымға жекелеген салтанатта тағайындалғаннан кейін бір күн өткен соң, ресми қызметі басталмас бұрын отставкаға кетті".

Қасиетті Пьос X қоғамы

2009 жылдың қаңтар айында Re қауымы X Пий қауымының епископтарына қатысты айыптауларды (экскоммуникацияларды) жойған жарлық жариялады. Кардинал Дарио Кастрильон Хойос Ватиканда Ричард Нельсон Уильямсонның тарихты бұрмалаушылық көзқарастары туралы ең бірінші білуге тиіс адам Ре екенін, өйткені оның басқаратын бөлімі епископтар мен жоғары рухани лауазымдағы тұлғалар туралы ақпаратты қадағалап отырды деді.

Бразилиялық аборт

2009 жылдың наурыз айында, өгей әкесі зорлаған тоғыз жасар қыздың өмірін сақтап қалу үшін, егіздерге жүкті болғаннан кейін аборт жасалған соң, Олинда және Ресифе архиепискобы Хосе Кардосо Собриньо қыздың анасы мен медициналық команда автоматты түрде қауымнан шығарылғанын мәлімдеді. Президент Луис Инасио Лула да Силва архиепископтың «консервативті көзқарасын» сынады, ал денсаулық сақтау министрі Хосе Гомес Темпораньо Католик шіркеуінің позициясын «шексіз, радикалды және лайықсыз» деп сипаттап, сынға алды. Италия газетіне берген сұхбатында Ре Бразилиядағы шіркеуге жасалған шабуылға өкініш білдірді: «Бұл өкінішті жағдай, бірақ нағыз мәселе – егіздердің екеуі де күнәсіз адамдар еді, олардың өмір сүруге құқығы болды және оларды жоюға болмайды. Өмір әрқашан қорғалуы керек. Бразилия шіркеуіне жасалған шабуыл негізсіз». Ол аборт жасағандарды қауымнан шығарудың дұрыс екенін қосты. Бразилияның ұлттық епископтар кеңесі архиепископтың мәлімдемесін қате деп жариялады.

МакКаррик туралы даулы оқиға

Епископтар қауымының префекті ретінде Ре, Бенедикт XVI-ның бұрынғы кардинал Теодор МакКаррикті тәртіпке келтіру әрекеттерінде орталық рөл атқарды. Осы мәселеге қатысты Ре-нің рөлі 2018 жылғы тамызда архиепископ Карло Мария Виганоның «Куәлік» атты құжатында нақты айтылған бірқатар мәлімдемелер арқылы белгілі болды, олар кейіннен жарияланған материалдарда нақтыланды және кеңейтілді. Вигано 2000 жылы Ре, епископтар қауымының жаңадан тағайындалған префекті ретінде, МакКарриктің Вашингтон архиепископы болып тағайындалуына қарсы болғанын мәлімдеді. Бұл мәлімдемені Католик жаңалықтар агенттігі, сондай-ақ Андреа Торниелли мен Джанни Валентенің «Соңғы сот күні» кітабы растады. Әрі, Торниелли мен Валентеге сәйкес, МакКарриктің бұрынғы епархиясы Метучен епискобы Пол Буткоски 2005 жылғы 5 желтоқсанда Нунций Габриэль Монтальво Хигераға оның епархиясы МакКаррикті жыныстық қысым көрсетуде айыптаған бұрынғы семинаристпен кем дегенде бір рет келісім жасағанын хабарлағаннан кейін, Ре МакКаррикке оған қатысты жағымсыз ақпараттар келгенін жазбаша түрде хабарлады. Бұл нұсқаулар орындалмады. 2008 жылғы сәуірде Ричард Сиптің «Папа Бенедикт XVI-ға арналған мәлімдеме» жарияланғаннан кейін, Ре МакКаррикке тағы бір хат жіберді, оны Нунций Пьетро Самби нунциатурада табыс етті. Аталған хатта Ре МакКаррикке Редемпторис Матерден кетуін және монастырда тұруын немесе монахтар басқаратын қарттар үйінің капелланы болуын бұйырды. Жауап хатында МакКаррик Ре-нің нұсқауларын қабылдамай, Вашингтондағы дін қызметкерлеріне арналған резиденцияда, Вашингтондағы приходта, Римдегі пәтерде немесе американдық католик университетіне жақын жерде тұруды ұсынды. Сондай-ақ, ол барлық шақыруларын және қоғамдық іс-шараларын тоқтатуға мәжбүрлеуге болмайтынын айтты. Дегенмен, МакКаррик әлем бойынша көптеген қоғамдық іс-шараларға қатысып, Ре-нің ешқандай наразылығын білдірмей Римге сапарлар жасады. 2018 жылғы тамыздағы «Куәлігінде» Вигано Ре-мен 2009 жылғы 16 шілде мен 2010 жылғы 30 маусым аралығында болған әңгімесінде Бенедикт XVI МакКаррикке тәртіптік шаралар салғанын (Вигано оны «канондық санкциялар» деп қате атады) білгенін мәлімдеді. Бұл шаралар МакКаррикке Редемпторис Матер семинариясынан кетуді және қоғамдық жерлерде мисса өткізуге, қоғамдық жиналыстарға қатысуға, лекция оқуға немесе саяхаттауға тыйым салды. Виганоның бастапқы мәлімдемесінде ол Ре-нің 2007-2008 жылдары қабылданған шаралар туралы емес, жаңа оқиғалар туралы айтқанына сенгендей болды, бірақ кейіннен 2018 жылғы қазан айында жасалған мәлімдемесінде 2009-2010 жылдар аралығы Ре осы шаралар туралы айтқан уақытты білдіреді, ал шаралардың өзі одан бұрын қабылданған еді. Ре журналистерге МакКаррик ісіне қатысы туралы ешқандай мәлімдеме жасаудан бас тартты.

Басқа позициялар

Ре Курияның түрлі ведомстволарының мүшесі болды. 2008 жылдың мамыр айында Папа Бенедикт оны Заңды мәтіндер жөніндегі Паптық кеңестің мүшесі етіп тағайындады. Ол сонымен қатар Иман туралы доктрина жөніндегі Конгрегацияның, Халықтарды жаңару жөніндегі Конгрегацияның және Шығыс шіркеулері жөніндегі Конгрегацияның мүшесі болды, сондай-ақ Апостолдық тақ мүліктерін басқару органының құрамында да жұмыс істеді. Ол 80 жасқа толғанға дейін осы лауазымдарда қызмет етті.

Кардиналдар алқасы

Ре 2005 жылы Папа Бенедикт XVI-ны таңдаған папалық конклавқа қатысқан кардиналдардың бірі болды. Ол 2005 жылғы конклав алдында және оның барысында көптеген сарапшылар оны Иоанн Павел II-нің ықтимал мұрагері ретінде атады. 2013 жылдың 28 ақпанында Папа Бенедикт XVI отставкаға кеткен кезде Кардиналдар коллегиясының деканы Кардинал Анджело Содано мен субдеканы Кардинал Роджер Эчегарей 80 жастан асқандықтан, оның орнын басу үшін конклавқа қатысуға құқығы болмады. Ре, ең үлкен кардинал сайлаушы ретінде, кардинал Хорхе Марио Бергольоны Папа Франциск ретінде сайлаған конклавқа төрағалық етті. 2013 жылдың 19 наурызында жаңа папаның тағына отыруында Ре Кардиналдар коллегиясының атынан жаңа папаға адалдық серт беруге ашық түрде мойынсұнған алты кардиналдың бірі болды. Кардинал-епископтарды Ре және Тарцисио Бертоне, кардинал-пресвитерлерді Жоахим Мейснер және Жозеф Томко, ал кардинал-диакондарды Ренато Мартино мен Франческо Марчисано ұсынды. 2020 жылдың 18 қаңтарында Рим папасы Франциск Латын шіркеуінің тоғыз кардинал-епископының шешімімен оны Кардиналдар коллегиясының деканы қызметіне бес жылға сайлады. Кардиналдар коллегиясының деканы ретінде Ре Папа Францискпен бірге 2023 жылдың 5 қаңтарында Папа Бенедикт XVI-ның мемлекеттік жерлеу рәсіміне төрағалық етті. Бұл 1415 жылы отставкаға кетіп, екі жылдан кейін қайтыс болған Папа Григорий XII-ден бері зейнеткерлікке шыққан папаның алғашқы жерлеу рәсімі болды.