Кіріспе

Декоративтік шөптер – сәндік өсімдік ретінде өсірілетін шөптер. Олар көптеген суық аймақтарда қысқа төзімділігімен және күз бен қыс айларындағы эстетикалық құндылығымен танымал.

Жіктеу

Шынайы астықтармен (Poaceae) қатар, әдетте сәндік астықтар ретінде сатылатын астық тәрізді өсімдіктердің бірнеше басқа да тұқымдастары бар. Оларға қамыс (Cyperaceae), құрақтар (Juncaceae), рестиолар (Restionaceae) және қамыстың гүлшоғырлары (Typhaceae) жатады. Бәрі де монокотиледондылар, әдетте тар жапырақтары және параллель тамырлары болады. Көбінесе көп жылдық шөптесін өсімдіктер, бірақ көптегендері мәңгі жасыл, ал кейбіреулерінде ағаш тәрізді тіндер дамиды. Олар жыл бойы бақшаға ерекше сызықты пішін, текстура, түс, қозғалыс және дыбыс сыйлайды.

Әдет-ғұрыптар

Барлық дерлік сәндік шөптер көпжылдық өсімдіктер, көктемде тамырларынан өсіп шығады, олар көп мөлшерде энергия жинақтаған, ал күзде немесе қыста қыстамаға түседі. Кейбірлері, әсіресе бамбук, мәңгі жасыл, ал аздағандары біржылдық. Көптегендері – шоғырлы және тізімді шөптер, бірақ басқалары көптеген тармақталған тамырсабақтардан тұратын кең жүйелерді құрайды. Шоғырлы түрлер көбінесе "шоғыр құрайтын" немесе "шоғырланған" деп аталады, ал тамырсабақты түрлер "таралатын" деп аталады, олардың арасында айырмашылық бар. Мөлшері бірнеше сантиметрден бірнеше метрге дейін өзгереді; ең үлкен бамбуктар 20 метрден астам биіктікке жете алады. Кейбір сәндік шөптер тұқымнан өсірілуі мүмкін түрлер, ал көптеген басқалары селекциялық сорттар болып табылады және оларды бар өсімдіктің вегетативтік жолмен көбейту қажет. Панпа шөбі (Cortaderia selloana) ландшафт үшін жартылай ергежейліден өте іріге дейін таңдаулы сорттарымен оңай танылады. Елік шөбі (Muhlenbergia rigens) және каньон принцінің жабайы көк қарағаны (Leymus condensatus) үлкен аумақтарда, табиғи ландшафтта және жергілікті өсімдіктер бақтарында танымал. Мискантус шөптерінің әртүрлілігі көлденең болады және тіпті бұлтты күні де күн сәулесімен нүктеленгендей көрінеді. Көптеген Miscanthus және Pennisetum түрлері жаздың ортасында немесе соңында гүлдейді, ал тұқымдық басшалары ұзақ сақталады, көбінесе қысқа дейін жақсы күйде қалады. Кейбір Stipa түрлері көктемде гүлдейді, гүлшоғыры жапырақ шоғырынан шамамен екі метр биіктікте тұрады, ал тұқымдық басшалары қыстың соңына дейін сақталады. Табиғи жабайы жерлерге жақын қалалық аймақтарда бау-бақшамен айналысқанда, инвазивті түрлерді, мысалы, Cortaderia jubata, Pennisetum setaceum және Nassella tenuissima (syn. Stipa tenuissima) еңгізуден сақтану керек, себебі бұл жауапты бау-бақша шаруашылығы болып табылады.