Полинезия құдайы Атеа – жарық сыйлаушы, қараңғылықты жеңген мифтік кейіпкер. Маркеза аралдары, Туамоту және Жаңа Зеландия мифологиясындағы маңызды тұлға.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Полинезия құдайы
Polynesian deity
Атеа – Маркиза және Туамото аралдары мен Жаңа Зеландияны қоса, бірнеше Полинезия мәдениеттеріндегі құдай.
Atea is a deity in several Polynesian cultures, including the Marquesas and Tuamotu Islands, and New Zealand.
Маркиз аралдары
Маркиза аралдарының мифологиясында Атеа – жарық сыйлаушы. Бір аңыз бойынша Атея мен Тане бауырлар, Тохоның ұлдары. Тағы бір дәстүрде Атея (жарық ретінде) өзін-өзі дамытып, кейін Ононы жаратқан делінеді. Олар бірігіп, қараңғылықтың иесі Танаоа мен Мүту хей (ұнсыздық) мәңгілік тұрған жер асты (По) әлемінің шексіз қараңғылығын жойды. Атея мен Оно Танаоа мен Мүту хейге қарсы соғысып, жеңіске жетті. Олар түн құдайларын белгілі шекараларға қамады. Осы күрес салдарынан Атануа, таң нұры пайда болды. Атея Атануаға үйленді, олардың балалары кіші құдайлар мен адамзатты құрайды (Tregear 1891:29).
In the mythology of the Marquesas Islands, Atea is the giver of light. In one legend Atea and Tāne are brothers, the sons of Toho. Another tradition relates that Atea (as light) evolved himself, and then brought forth Ono. Joining forces, they broke up the boundless darkness of the underworld (Po), where Tanaoa, lord of darkness, and Mutu hei (silence) had lived for eternity. Atea and Ono made war on Tanaoa and Mutu hei, and defeated them. They confined the gods of night within set boundaries. Out of the struggle came forth Atanua, the dawn. Atea then married Atanua, and their children include the lesser gods and humankind (Tregear 1891:29).
Туамото аралдары
Туамоту аралдарының мифологиясында Атеаны оның екінші ұлы Тане өлтіреді (Мелетинский 2000:421). Олардың тұңғыш ұлы Таху аштықтан өледі, ал екі құдай жынысын ауыстырады. Кейін Атея Танеді қашқызуға тырысады, бірақ Тане жерге қашып кетеді және ақырында қатты ашар, адам жеп, алғашқы каннибал болады. Тане Атеаға соғыс жариялайды және оны өзінің атасы Фату-Тиридің найзағайларымен өлтіреді.
In the mythology of the Tuamotu islands, Atea is killed by Tāne, his second son (Meletinsky 2000:421). Their first son, Tahu, dies of starvation and the two gods switch sexes. Later, Atea tries to kidnap Tane, but Tane escapes to earth and eventually becomes so hungry that he eats a man, thus becoming the first cannibal. Tane declares war on Atea and kills him with the lightning bolts of Fatu tiri, his ancestor).
Жаңа Зеландия
Фридрих Ратцель "Адамзат тарихы" (1896) еңбегінде жаратылыс түнмен басталды деген маори сенімін айтады, содан кейін, санауға келмейтін дәуірлерден кейін, құштарлық оянды, одан кейін сағыныш, одан кейін сезім пайда болды. Өмірдің алғашқы толқынынан немесе алғашқы демінен кейін ой келді, ал ойдан – ойлау қабілеті. Содан кейін өмірдің қасиетті сырына немесе үлкен жұмбағына бағытталған тілек пайда болды. Кейін махаббаттың материалдық көбею күшінен өмірге жабысу пайда болды, ол қуанышпен толы ләззат сезімімен сіңіп өтеді. Соңында Атея, ғалам, кеңістікте қалқып жүрді, жыныстық ерекшелік бойынша Ранги мен Папаға, Көк пен Жерге бөлінді; одан кейін жеке жаратылыстар бастау алды.
Friedrich Ratzel in The History of Mankind (1896) related the Māori belief that creation commenced with the night then, after untold periods, desire awoke, then longing, then feeling. Thought followed upon the first pulse of life, or the first breath drawn; and upon thought, mental activity. Then sprang up the wish, directed to the sacred mystery or great riddle of life. Later, from the material procreative power of love develops the clinging to existence, permeated by a joyous sense of pleasure. Lastly, Atea, the universe, floated in space, divided by the difference of sex into Rangi and Papa, Heaven and Earth; and individual creations then began.