Кіріспе

1845 жылы Ханс Кристиан Андерсеннің жазған ертегісі

"Құтының қызы" ("Den Lille Pige med Svovlstikkerne", яғни "шұңқырлармен қыз") – даниялық ақын және жазушы Ханс Кристиан Андерсеннің әдеби ертегісі. Өліміне айналған баланың армандары мен үміті туралы бұл әңгіме алғаш рет 1845 жылы жарияланды. Ол анимациялық, тікелей эфирлік және VR фильмдері, сондай-ақ теледидар мюзиклдері мен опера сияқты әртүрлі медиа форматтарына бейімделді.

Қорытынды

Мұзды жаңа жыл қарсаңында, кедей, жас қыз, дірілдеп, басы ашық және аяқтары жалаңаш, көшеде ойыншықтарды сатуға тырысады, бірақ сәттілік болмайды. Бірде-бір ойыншық сата алмағаны үшін әкесі ұрады деп қорқып, үйге баруға батыл бармай, екі үйдің арасындағы дарбазада тығылып, бірінен соң бірі ойыншықтарды жағып, жылынуға тырысады. Ойыншықтардың жалынында, ол бірнеше көңіл көтеріп, жұбаныш беретін көріністерді көреді: жылы темір пеш, әдемі қуырылған қаз және үлкен, сәнді Рождество шыршасы. Әр көрініс ойыншық өртеп біткенде жоғалады. Аспанда, ол жылдам жұлдызды көреді, ал қайтыс болған әжесі оған біреудің жұмаққа бара жатқанын білдіретінін айтқан еді. Келесі ойыншықтың жалынында ол қайтыс болған әжесін көреді, оған махаббат пен мейіріммен қараған жалғыз адамды. Әжесінің бейнесін мүмкіндігінше ұзақ сақтау үшін, қыз өзінде барлық ойыншықтарды бірден жағады. Ойыншықтар бітіп қалған соң, қыз суықтан мұздай болып қатып өледі, ал әжесі оның жанын жұмаққа алып кетеді. Ертесі күні, жолдан өткен адамдар қыздың денесін күлімсіреп жатқан күйде табады және оған аяныштылық білдіреді. Олар оның көрген керемет көріністері туралы немесе әжесімен жұмақта қаншалықты бақытты екенін білмейді.

Жарияланым

"Кішкентай матч қызы" алғаш рет 1845 жылғы желтоқсанда 1846 жылғы "Dansk Folkekalender" басылымында жарияланды. Шығарма "Жаңа ертегілер" (4 наурыз 1848), "Екінші том, екінші жинақ" (Nye Eventyr (1848), Andet Bind, Anden Samling) құрамында және 18 желтоқсан 1849 жылы "Ертегілер" (1850; Eventyr) жинағының бөлігі ретінде қайта басылды. Сондай-ақ, бұл шығарма 1863 жылғы 30 наурызда "Ертегілер мен әңгімелер" (1863), Екінші том (Eventyr og Historier (1863), Andet Bind) жинағына енгізіліп жарық көрді.

Көңіл көтеру парктерінің аттракциондары

Нидерландыдағы Эфтелинг ойын-сауық паркіндегі Әдебиеттер орманы (голланд тілінде Sprookjesbos) "Құтырған қыз" оқиғасын көрсететін үш өлшемді аттракционға ие. Бұл аттракционда Пеппердің көлеңкесі техникасы қолданылады.

Аниме және манга

Андерсен Моногатаридің 52-ші және соңғы бөлімі (1971) осы оқиғаға негізделген. Crayon Shin chan-нің 307-ші бөлімінде "Nene chan - трагедиялық қаһарман" (1999) оқиғасы Nene chan-ді достарымен бірге Золушка ойынын ойнауға шабыттандырады. Hello Kitty's Animation Theater эпизоды осы ертегіні бейімдеп, оның қайғылы соңымен аяқталады. "Тәртіп - үй қояны ма?" романында Шаро парақшаларды тарата отырып, армандана бастайды, матч қызына байланыстырған әрекеттерін өлімнің алға жарғысы деп әзілдейді. "Бинбу Шимай Моногатари" (2004) манга сериясының 18-тарауында "Кішкентай матч қызы" ертегісі қайта жаңғырылады, онда басты кейіпкерлер Асу мен Кёу қуанышты аяқталумен көрсетіледі. Love Hina-ның 24-тарауында (3-том) Су Шинобуға Қызыл шапан кигізіп, Окинаваға саяхатқа ақша жинау үшін отшашу сатуға мәжбүрлейді. Бұл жоспар сәтсіз аяқталып, Шинобу жылай бастағанда, көптеген жаяу өтушілер жылап, екі қызды Якуза қуып шыққанға дейін оның барлық отшашуларын сатып алуға дайын болады. Жапондық Gakuen Alice анимесінде басты кейіпкер Микан Сакура ақша табу үшін "Кішкентай матч қызы" туралы пьеса қояды. "Джин Тама" анимесінің 201-ші бөлімі "Барлығы Санта" "Кішкентай матч қызын" пародиалайды, онда Ягю Кюбеи оқиғаның күлкілі қайта баяндауын айтады, Кагура есімді кейіпкер матч таяқтарын Шинпачимен, адамды ұрып-соғуға арналған мүшемен алмастырады. "Матч сатпаған, бірақ бақытсыз қыз" - 2010 жылғы Ōkami san аниме сериясының соңғы бөлімі, ол түрлі ертегілерден шабыт алады. Эпизодта Мачико Химура есімді кейіпкер бар, ол кішкентай матч қызына негізделген. "The Little Key Frames Girl" (Широбако (2014) анимесі, 11-ші бөлім) матч қызының оқиғасын қазіргі заманғы және азаматтық тұрғысынан күлкілі түрде қайталайды. "Christmas Osomatsu san" (2015) аниме Osomatsu san-ның 11-ші бөлімінде Айями ақырында өліп, кішкентай матч қызы рөлін ойнайды. "Матч шудзё" - Санами Судзукидің мангасы (2014–15), Сумире Сатоның басты рөлде ойнаған фильмге түсірілуде. "Let's Get Wiggy With It" анимесі Bobobo bo Bo bobo (2003–05) 2-ші бөлімінде Дон Патч Рождество кезінде churros сату туралы әңгімені ешкім сатып алмағанда, Churro-ның көмілгенін және соңында қарға толы екенін, өлімге ұқсайтынын көрсетеді. "Троп драконы сахнаға! (Олардың труппа аты бар еді, ә?) " анимесі Miss Kobayashi's Dragon Maid (2017) 10-шы сериясында басты кейіпкерлер Рождество күні қарттар үйінде "Кішкентай матч қызы" қойылымын қоюға шешім қабылдайды. Эпизод бойы кейіпкерлер өздерінің ойларын әңгімеге қосады (мысалы, сиқырлы қыздар және қырық жеті ронин), спектакль түпнұсқаға мүлдем ұқсамайды. YuruYuri 3-маусымының 10-шы бөлімінде Котацу жұмыс істемегенде, Акари мен Кёко жылыну үшін отшашу жағады. Олар мұздың қырқылып, күрішпен тамақтануын көрді. Алайда екеуі де аман қалады. 43-тараудың мұқабасы (3-том) Коми сан ва, Комиюшо Десу. Коми Санның жарық отшашу ұстап, қарлы көшеде кішкентай қыз сияқты киініп жүргені көрсетілген. One Piece-тің 247-тарауындағы мұқабасында бұрынғы патша Ваполдың, сол кезде қайыршы болған, қарлы көшеде "Мен кішкентай матч қызымын" деген субтитрмен отшашу сатуы көрсетілген. "Исекай квартеті" 2-ші маусымның 11-ші бөлімі "Бұл басталады! Мектеп фестивалі" атты ойында Юньюн (KonoSuba-дан шыққан қайталанатын кейіпкер, оның әрқашан жалғыз екендігі туралы әзіл) әңгіменің ойын нұсқасын жеке орындайды. Flint the Time Detective-де басты кейіпкерлер Ханс Кристиан Андерсенге барады, ол өз арманына тұтқындалып, өз шығармаларының ерекше әрекет етуіне жол береді. Олардың ішінде "Кішкентай матч қыздары" отқа емес, сағатқа сатылады. Nekopara OVA 7-ші бөлімінде мысық қыздары түрлі ертегілерді баяндайды. Олардың ішінде Кестенің "Кішкентай матч қызы" романын қайта баяндап, оның орнына Канеланың пародиялық түрде қайта құрылған титулдық кейіпкері ретінде ойнайды. Атап айтқанда, Канела түпнұсқада айтылған идилликалық көріністердің орнына сезімтал қиялдарды бейнелейді. Date A Live-тің 4-ші маусымы 6-шы бөлімінде, ал ертегі әлемінде Котори Кішкентай матч қызына негізделген.

Комикстер

Билл Уиллингхэмнің «Ертегілер» комиксінің #112-ші санында (ертегі кейіпкерлерінің тірі бейнесіндегі комикстер сериясы) Кішкентай қыз оттықтан Роза Редке Үміттің тұлғасының паладиндерінің бірі ретінде таныстырылады, осы түні қыздың өлуге тағдырланғаны айтылады (осы оқиғада Рождество қарсаңы). Бала өзін "кешіктірілген үміттің сақшысы" деп таныстырады, қауіпті суыққа қарсы тұрып, болашақта жақсы өмір сүру үмітімен жинаған аз ақшасын аялап сақтайды және өлімінің жақын екенін мойындамайды.

16 мм қысқа сюжетті фильмдер

1954 жылы Castle Films компаниясы 1952 жылы түсірілген француздық қара-ақ қысқаметражды фильмнің 16 мм ағылшын тіліндегі нұсқасын жарыққа шығарды. Онда қыздың анасы деп ойлаған әжесінің орнына, Құдай ана қызды жұмаққа алып кетеді. Әкесінің баланы ұрғаны туралы ештеңе айтылмаған.

Анимациялық фильмдер

Бірнеше «Color Rhapsodies» (1937) мультфильмдерінің бірі – 1930 жылдардағы Нью-Йорк қаласында өтетін, Артур Дэвис пен Сид Маркус режиссерлік еткен Чарльз Минц студиясының түсті мультфильміне негізделген бейімдеме. Ол 1937 жылғы «Оскар» сыйлығының «Ең үздік қысқаметражды фильм (мультфильмдер)» номинациясына ие болды, бірақ Диснейдің «Ескі диірмен» фильміне есе жіберді. Бұл нұсқадағы оқиға Андерсеннің әңгімесінен сәл өзгеше, әсіресе соңына жақын. «La Tartelette» (1967) – Андерсеннің әңгімесінен шабыттанған, қара юмормен аяқталатын Жак Коломбаның қысқа фильмі. «Ханс Кристиан Андерсен но Секай» (1971, Ханс Кристиан Андерсен әлемі) – Тоэй Анимациясының Андерсеннің туындыларына негізделген анимациялық фильмі. 1978 жылғы «Қаладағы ең ашкөз адам» анимациялық бейімдемесінде Эбенезер Скрудж кішкентай қыздың пародиясын көреді. «The Stingiest Man in Town» музыкалық номерінде оның алғашқы пайда болуы Скрудждің одан екі қорап темекі сатып алуын көрсетеді, бірақ ол оған пальтосынан түйме беріп, оның есебінен күліп, оны қыңырқалдырады. Оның екінші және соңғы пайда болуы «Адамзат менің кәсібім болуы керек» музыкалық номерінде, ол суықтан дірілдеп тұрғанын және енді өзгерген Скрудж оған пальтосын және бірнеше алтын монетасын сыйлап жатқанын көрсетеді. «The Little Match Girl» (2003) – Junho Chung-тың Fine Cut: KCET студенттік фильмдер фестивалі үшін түсірген анимациялық қысқаметражды фильмі. «The Little Match Girl» (2005) – ADV Films компаниясының «Hello Kitty Animation Theater», Vol. 3 жинағында шыққан бейімдемесі. «The Little Match Girl» (2006) – Walt Disney Animation Studios студиясының бастапқыда «Fantasia» (2006) жинағына енгізілуі жоспарланған төрт қысқаметражды фильмнің соңғысы, бірақ жоба тоқтатылды. Бұл қысқа фильм жеке туынды ретінде дамытылды және 2006 жылғы «Оскар» сыйлығының «Ең үздік анимациялық қысқа фильм» номинациясына ие болды, бірақ «Дан ақыны» фильміне есе жіберді. Бұл қысқаметражды фильм 2006 жылғы «Кішкентай теңіз қызы» (1989) фильмінің Platinum Edition DVD-сінде қосымша материал ретінде шығарылды. 2015 жылы бұл фильм Walt Disney Animation Studios Short Films Collection Blu-ray дискісінде жарық көрді және қазір Disney+ платформасында қолжетімді. «Allumette» (2016) – Penrose Studios компаниясы PS4 және PC үшін тегін VR анимациялық фильмі ретінде шығарды. «Эмили – кішкентай қыз» (2021) – Мэтью Хиккинботттом режиссерлік еткен, Андерсеннің әңгімесіне негізделген CGI фильмі, ол 2021 жылдың 29 қарашасында Ұлыбританияда шықты. Фильмде Дэвид Брэдли «Гарри – отты жасаушы», Лесли Джозеф «әже», Лиза Армейтедж «ертегіші» және Меган Садлер бас рөлде ойнады.

Ойындар

Suikoden III, (2002), PlayStation 2 арналған бейне ойын, "The Little Match Girl" әнінің қысқартылған нұсқасын қамтиды. Ойын барысында ойыншы әртүрлі кейіпкерлерді әртүрлі рөлдерге орналастыра алады және оларға оқиғаның қысқартылған нұсқасын орындауға мүмкіндік береді. Yakuza 5 (2012), PlayStation 3 арналған бейне ойынында Тайга Саехиманың ойын сегментінде 100 иенге тұспалдақтар сататын кішкентай қыз туралы "Кішкентай тұспалдақ қыз" атты қосымша оқиға бар. Осыған ұқсас қосымша оқиға Yakuza (2005) және оның қайта жасалған нұсқасы Yakuza Kiwami (2016) ойындарында да кездеседі. The Little Match Girl, (2015) – веб-браузерлер мен Android үшін жасалған визуалды роман, ол оқиғаны баяндайды. The Witcher 3: Wild Hunt – Blood and Wine ойынында "Тұспалдақ сататын қыз", ешкім одан тұспалдақ сатып алмағанына шаршап, темекі, түрлі алкогольдік сусындар және тіпті есірткі сата бастайды, "бұл әлдеқайда тиімді және сұраныс жоғары" дейді. THE iDOLM@STER 2, (2011), Xbox 360 және PlayStation 3 арналған бейне ойынында Xbox 360 нұсқасы үшін бірінші DLC жинағында және PlayStation 3 нұсқасында әдепкі бойынша қолжетімді "Little Match Girl" атты ән бар. Ән оқиғаның романтикалық нұсқасын ұсынады. Ән "THE iDOLM@STER SHINY FESTA", "THE iDOLM@STER ONE FOR ALL" және 2011 жылғы сериалдың аниме нұсқасында да пайда болды. "QURARE Magic Library", (2014) – батысқа PlayStation 4-ке импортталған корейлік мобильді ойын. Ойында "Кішкентай тұспалдақ қыз" деп аталатын Kodex картасы бар, ол Super Rare + картасы болып табылады және Tank колодалары үшін Resurrect V пассивті дағдысын ұсынады. Суретті STUDIO NCG суретшілері салған, ал оның сипаттамасы түпнұсқа оқиғадан мүлдем өзгеше, аяғы әлдеқайда қараңғы. "Dark Parables: The Match Girl’s Lost Paradise", (2018) – Dark Parables франшизасының он бесінші бөлімі. Оқиғада Stars Hollow қаласында "Алаяңның жалыны" деп аталатын түсіндіріле алмайтын өрттер орын алады. Соңғы оқиға бай жер иесінің өз үйінде тұтқындалуымен байланысты, ал денелер мен өрттің іздері табылмайды. Алайда, тұспалдақ сататын жас қыз ғана нақты із қалдырды. Сіз, әңгімелерді шешетін детектив, осы өрттерді және "Тұспалдақ қызды" тоқтатуыңыз керек. "Lobotomy Corporation", (2018) – "Күйген қыз" деп аталатын кейіпкерді қамтиды, ол денесіне қадалып тұрған тұспалдақпен көрінеді. Ойын түсіндіруінше, ол Ханс Кристиан Андерсен ертегісіне сілтеме жасайды. Ол SINoALICE (жап. 2017) мобильді ойынында ойналатын кейіпкер ретінде пайда болады.

Теледидар

1974 жылы Цинциннатиде Рождество қарсаңында өткен оқиғаның заманауи нұсқасы WLWT телеарнасында көрсетілді. Бұл Рождестволық арнайы бағдарлама таралымға жіберілді және 1982 жылдың желтоқсан айында CBN кабельдік желісінде соңғы рет көрсетілді. Бұл фильмде 9 жасар Сара Джессика Паркер түсірілген. 1986 жылы HTV "The Little Match Girl" атты мюзиклді шығарды. Онда Твигги мен Роджер Далтри ойнады. Мюзиклде екі жылдан кейін Ұлыбританияда Рождестволық хитке айналған Клифф Ричардтың "Mistletoe and Wine" әні орын алды. "The Little Match Girl" (1987) – Майкл Линдсей Хоггтың режиссерлік жұмысы, онда Кешиа Найт Пуллиам, Уильям Дэниелс, Джон Рис Дэвис және Ру Маккланахан қатысты. Фильм сыншылардан ара-жібірлі пікірлер алды. 1990 жылы HBO Storybook Musicals F. Murray Abraham баяндаған және түпнұсқа музыкасымен ұсынылған заманауи нұсқасын көрсетті. Онда қыз 1990 жылдардағы экономикалық дағдарыс салдарынан тасталған метро станциясында тұруға мәжбүр болған үйсіз Нью-Йорк жұбының қызы болып бейнеленеді. "Das Mädchen mit den Schwefelhölzern" (Швеция, 2013), режиссері Уве Янсон. "The Little Match Girl" атты пародиалық қысқаша видео "Robot Chicken" эпизодының "Garbage Sushi" бөлімінде Речел Блум (Кішкентай қыздың дауысы), Роб Полсен (әкесінің дауысы) және Сет Грин (әжесінің дауысы) қатысты. Видеода қыз отпандарды сату арқылы ақша табуға тырысады және әкесі ұрып-соғатынын айтады. Отын жаққанда ол бір отбасыны көреді. Екінші отпанды жаққанда әжесінің көрінісі пайда болады, ол Кішкентай қызға Вишнуның жұмақта екенін және Исаның ертегі екенін айтады. Әжесінің жоспарын білгеннен кейін, қыз оттың күшін ашады, спирт құйып әкесін өртеді. Содан кейін ол әжесінің әшекейлерін тауып, әкесінің күйген сүйегіне жұмыртқа лақтырады. Соңғы сахнада Кішкентай қыз жылырақ жерге келіп, барменге Май Тай коктейлі үшін көп ақша береді. Оның атын сұрағанда, ол "Менің атым – Кішкентай ****** отпандар сатушы қыз" дейді және Май Тай тостағанын экранға лақтырады. 2017 жылы Роландо Виллазонның қатысуымен Мормондық табернакль хорының Рождестволық концертінде "The Little Match Girl" нұсқасы PBS телеарнасында көрсетілді. Кішкентай қыз және Тіссіз Goon туралы әңгіме Род Гилберт ән арқылы Dave телеарнасының "Taskmaster" шоуында қайта жаңғыртылды.