Каналоа: Гавайя теңізінің, емшіліктің және алыс саяхаттардың құдайы

Кіріспе

Гавайи мұхитының құдайы, емшілік және ұзақ сапарлардың құдайы. Кахоʻолава үшін қолданылатын есім. Ежелгі Гавайи дәстүрлерінде Каналао шаян немесе асьтармен бейнеленген құдай, көбінесе Канемен байланысты. Бұл Кахулаве аралының тағы бір атауы. Аңыздар мен әндерде Кане мен Каналао бір-бірін толықтыратын күштер ретінде бейнеленеді. Мысалы, каноэ жасау кезінде Кане шақырылса, каноэмен жүзіп келе жатқанда Каналао шақырылған. Сол сияқты, Кане эклиптиканың солтүстік жиегін, ал Каналао оның оңтүстік жиегін басқарған, Каналао – «Кане санасының ішкі әлемі». Осылайша, олар жабайы және бағындыру күштерінің құдайлық екілігін көрсетеді (Жорж Дюмезил және т.б. еңбектеріндегідей), мысалы, индоевропалық бас құдайлар жұптары – Один–Тыр және Митра–Варуна, немесе кеңінен танымал даосизмнің Инь мен Ян принциптері. Каналао дәстүрлі түрде теңіз құдайы ретінде бейнеленеді, сондықтан ол теңізшілікпен немесе бассүйексіздермен байланысты. Дегенмен, Каналаоның Канеге бағынышты екенін айтатын түсіндірулер де бар. Сонымен қатар, Каналао – әлем астының құдайы және сиқырдың ұстазы. Аңыз бойынша, ол құдайлардың «түкірген» алғашқы рухтар тобының жетекшісі болған. Кейін ол оларды құдайларға қарсы көтеріліске бастады, бірақ рухтар жеңіліп, жаза ретінде әлем астына тасталды. Гавайимен байланыс орнағанға дейін, әлем асты мен өлім құдайы Каналао емес, Милу болған; басқа полинезиялық мәдениеттердегі байланысты Миру дәстүрлері осыны растайды. Каналаоның Көзі – Жаңа дәуірдегі Хуна ілімінде құдаймен байланысты эзотерикалық символ, ол концентрлі шеңберлермен оралып, ішкі шеңберден сыртқы шеңберге дейін сегіз сызықпен бөлінген жеті бұрышты жұлдыздан тұрады. Хуна, 20-шы ғасырда кавказдық америкалық негізін қалаушымен дамытылған Жаңа дәуір діні, Гавайидің жергілікті дінімен ешқандай байланысы жоқ. Гавайи тұрғындары «Хунаны» гавайилік элементтер мен еуропалық діни метафизикалық идеялардың қоспасы ретінде қабылдамайды.

Hawaiian god of ocean, healing and long travels. Name for Kahoʻolawa. In the traditions of ancient Hawaii, Kanaloa is a god symbolized by the squid or by the octopus, and is typically associated with Kāne. It is also an alternative name for the island of Kahoolawe. In legends and chants, Kāne and Kanaloa are portrayed as complementary powers. For example, whereas Kāne was called during the canoe building, Kanaloa was called while the canoe was being sailed. Likewise, Kāne governed the northern edge of the ecliptic while Kanaloa governed its southern edge, Kanaloa is "the subconscious to Kāne's conscious". In this way, they represent a divine duality of wild and taming forces similar to (by Georges Dumézil, et al.) in Indo European chief god pairs like Odin–Týr and Mitra–Varuna, or the more widely known yin and yang of Taoism. Kanaloa is also traditionally depicted as an ocean god, hence his association with seamanship, or cephalopods. However, there are also interpretations that see Kanaloa as subordinate to Kāne. Kanaloa is also considered to be the god of the Underworld and a teacher of magic. Legends state that he became the leader of the first group of spirits "spit out" by the gods. In time, he led them in a rebellion in which the spirits were defeated by the gods and as punishment were thrown in the Underworld. In traditional, pre contact Hawaii, it was Milu who was the god of the Underworld and death, not Kanaloa; the related Miru traditions of other Polynesian cultures support this. The Eye of Kanaloa is an esoteric symbol associated with the god in New Age Huna teaching, consisting of a seven pointed star surrounded by concentric circles that are regularly divided by eight lines radiating from the inner most circle to the outer most circle. Huna, as a New Age religion developed in the 20th century by a Caucasian American founder, bears no relation to the Native Hawaiian Religion. Native Hawaiians reject "Huna" as a mishmash of Hawaiian elements with European religious metaphysical ideas.

Атауымен бірдей

Каналаодан кейін бір ханзада аталды – ол басшы Канипахудың және оның әйелдерінің бірі, Хуалани немесе Ала'икауакоконың ұлы болған.