Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Оңтүстік Африка антропологы (1911–1975)
South African anthropologist (1911–1975)
Герман Макс Глюкман (26 қаңтар 1911 – 13 сәуір 1975) – Оңтүстік Африка және Ұлыбританияның әлеуметтік антропологы. Ол Манчестер антропология мектебінің негізін қалаушы ретінде ең жақсы танымал.
Herman Max Gluckman ('/ɡ//l//ʌ//k//m//ə//n/; 26 January 1911 – 13 April 1975) was a South African and British social anthropologist. He is best known as the founder of the Manchester School of anthropology.
Өмірбаян және негізгі еңбектері
Глюкман 1911 жылы Йоханнесбургте дүниеге келген. Ол кейінірек бірге жұмыс істеген көптеген антропологтар сияқты еврей болған. 1930 жылы Витватерсранд университетінде бакалавр дәрежесін алды. Оксфордта Глюкманның жұмысын Р. Р. Маретт басқарды, бірақ оның ең үлкен ықпалы Структуралық функционализмнің жақтаушылары болған Радклифф-Браун мен Эдвард Эванс-Притчардқа тиесілі болды. Глюкман Лози тайпасымен Бароцландтағы зерттеулерін жүргізді. 1939 жылы ол Родс-Ливингстон институтына қосылып, 1941 жылы оның директоры болды. Ол институтты антропологиялық зерттеулердің маңызды орталығына айналдырды және 1947 жылы Оксфордта дәріс оқу үшін Англияға көшкеннен кейін де осы институтпен тығыз байланыста болды. 1949 жылы Глюкман Манчестер университетінде антропология профессоры болды және онда жаңа кафедра құрды. Кейін ол Солтүстік Родезиядағы британдық әкімшілікте жұмыс істеді (әсіресе, қазіргі Замбияның Батыс провинциясындағы Бароце заңы бойынша). Глюкман 1941-1947 жылдар аралығында Родс-Ливингстон институтын басқарды, содан кейін Манчестер университетінде әлеуметтік антропологияның алғашқы профессоры болды (1949), ол көптеген Родс-Ливингстон институтының әріптестері мен студенттерімен бірге «Манчестер антропология мектебі» деп белгілі болған мектепті құрды. Манчестер мектебінің ерекшелігі, Глюкманның заң саласындағы алғашқы білімінен туындады, ол әлеуметтік өзара әрекеттесудің нақты жағдайларын талдау арқылы ережелер мен болжамдарды анықтауға баса назар аударды. Ол Африкадағы әдет-ғұрыптар мен қақтығыстар туралы радио лекцияларымен (кейін Оксфорд университетінің баспасында көптеген басылымдарда жарияланды) кеңінен танымал болды, бұл қақтығыстар теориясына елеулі үлес қосты. Глюкман ашық түрде және кескілесе отаршылдыққа қарсы саяси белсенді болды. Ол отаршылдықтың әлеуметтік қақтығыстары мен мәдени қайшылықтарымен, расизммен, қалаланумен және еңбек миграциясымен тікелей айналысты. Глюкман британдық структуралық функционализм мектебін теңсіздік пен қанаушылыққа марксистік көзқараспен біріктіріп, структурализмнің ішінде отаршылдықты сынады. Оңтүстік Африкадағы Зулуланд туралы зерттеулерінде ол африкалық және еуропалық қауымдастықтардың бір әлеуметтік жүйе құрайтынын, оның екі нәсілдік топқа бөлінуі құрылымдық бірлігінің негізін құрайтынын дәлелдеді. Брюс Капферер Глюкманды «бәлкім, өзінің жеке өмірі, тарихы және санасы қазіргі заманғы әлемнің маңызды дағдарыстарын ғана емес, сонымен қатар ол ойлаған антропологияның оларды қарастырып зерттеуін талап еткен антрополог» деп сипаттады (Макс Глюкманның естелік лекциясының біріншісінде «Антропологиядағы дағдарыс» деген тақырыпта). Глюкман Ларс Клаузен, Рональд Франкенберг, Брюс Капферер, Дж. Клайд Митчелл, Виктор Тернер, Йохан Фредерик Холлеман және басқа да студенттер мен әріптестерге айтарлықтай ықпал етті. Олардың көпшілігі «Манчестер мектебі» деп танылды. Ричард Вербнер әйелі Пнинамен (Глюкманның немересі) бірге 1975 жылы қайтыс болғаннан кейін Манчестер мектебінде Глюкманның мұрасын жалғастыру рөлін атқарды.
Gluckman was born in Johannesburg in 1911. Like many of the other anthropologists he later worked with, he was Jewish. He was educated at the University of the Witwatersrand, where he obtained a BA in 1930. At Oxford, Gluckman's work was supervised by R. R. Marett, but his biggest influences were Radcliffe Brown and Edward Evan Evans Pritchard, who were proponents of structural functionalism. Gluckman conducted his Ph. D. research in Barotseland with the Lozi. In 1939 he joined the Rhodes Livingstone Institute and in 1941 became its director. He developed the institute into a major center for anthropological research, and continued to maintain close connections there after he moved to England in 1947 to take up a lectureship at Oxford. In 1949, Gluckman became professor of anthropology at the University of Manchester, founding the department there. Later, he worked under the British Administration in Northern Rhodesia (esp. on the Barotse law, in what is now the Western Province, Zambia). He directed the Rhodes Livingstone Institute (1941–1947), before becoming the first professor of social anthropology at the University of Manchester (1949), where he founded what became known, including many of his Rhodes Livingstone Institute colleagues along with his students, as the Manchester school of anthropology. One feature of the Manchester School that derives from Gluckman's early training in law was the emphasis on "case studies" involving analysis of instances of social interaction to infer rules and assumptions. He was widely known for his radio lectures on Custom and Conflict in Africa (later published in many editions at Oxford University Press), being a remarkable contribution to conflict theory. Gluckman was a political activist, openly and forcefully anti colonial. He engaged directly with social conflicts and cultural contradictions of colonialism, with racism, urbanisation and labour migration. Gluckman combined the British school of structural functionalism with a Marxist focus on inequality and oppression, creating a critique of colonialism from within structuralism. In his research on Zululand in South Africa, he argued that the African and European communities formed a single social system, one whose schism into two racial groups formed the basis of its structural unity. Bruce Kapferer described Gluckman as "perhaps the anthropologist par excellence whose own personal life, history and consciousness not only embodied some of the critical crises of the modern world but also demanded that the anthropology he imagined should confront and examine them" (in "The Crisis in Anthropology" on the occasion of the first Max Gluckman Memorial lecture.) Gluckman was of considerable influence on several anthropologists and sociologists Lars Clausen, Ronald Frankenberg, Bruce Kapferer, J. Clyde Mitchell, Victor Turner, Johan Frederik Holleman, and other students and interlocutors. Most of them came to be known as the "Manchester School". Richard Werbner, along with his wife Pnina (Gluckman's niece), assumed the role of continuing Gluckman's legacy at the Manchester school after his 1975 death.